Pax Silica สหรัฐฯ – WAICO จากจีน ศึกชิงระเบียบโลก AI

สีจิ้นผิง ส่งสัญญาณจัดระเบียบโลกเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ผ่านประชุม World Artificial Intelligence Conference 2026 ตั้งองค์การ WAICO แข่ง Pax Silica ชู “โอเพ่นซอร์ซ” ท้าทาย การครอบครองเทคโนโลยีของสหรัฐฯ?

การประชุมใหญ่ World Artificial Intelligence Conference เป็นการประชุมสัมนาด้านปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) ที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2018 แต่สิ่งที่ทำให้เวทีนี้เป็นไฮไลต์ที่คนทั้งโลกต้องจับตา คือ ท่าทีของประธานาธิบดี สิ จิ้นผิง ที่กำลังผนึกพันธมิตรและกำหนดแนวทางของเอไอโลกใหม่

โดยเอไอ “โมเดล โอเพ่นซอร์ซ” กำลังเติบโตท้าทาย “โมเดลกรรมสิทธ์” ของบิ๊กเทคสหรัฐฯ

ดังนั้น สัญญาณที่ส่งชัดจากการประชุมนี้ คือการผลักดันเอไอแบบเปิดกว้าง (Open-source AI) ให้เป็น “สินค้าสาธารณะระดับโลก” เพื่อให้ประเทศต่างๆ โดยเฉพาะชาติกำลังพัฒนาเข้าถึงและพัฒนา AI ได้ง่ายขึ้นและมีต้นทุนถูกลง

นี่จะเป็นวาระสำคัญขององค์กรใหม่ที่จัดตั้งขึ้นโดยกลุ่มประเทศพันธมิตรที่มีจีนเป็นผู้นำอย่าง WAICO (World AI Cooperation Organization)

รอยเตอร์ส รายงานว่า ในการประชุมดังกล่าว แม้ สี จิ้นผิง จะไม่ได้อ้างถึงคู่แข่งรายสำคัญอย่างสหรัฐฯ โดยตรง แต่ก็ระบุชัดว่าคำกล่าวของสี Opensource AI เป็นโอกาสทางประวัติศาสตร์ ที่ประเทศและมนุษยชาติต้องคว้าไว้ และให้คํามั่นว่าจะช่วยประเทศกําลังพัฒนาสร้างขีดความสามารถด้านปัญญาประดิษฐ์

เป็นการชี้แจงที่ชัดเจนและทะเยอทะยานของจีน ในการกําหนดรูปแบบการกํากับดูแล AI ทั่วโลก โดยกําหนดกรอบโมเดลโอเพ่นซอร์สให้เป็นสินค้าสาธารณะระดับโลก และวางตําแหน่งปักกิ่งเป็นทางเลือกแทนวอชิงตันในช่วงเวลาสําคัญในการแข่งขันเพื่อความเป็นผู้นําทางเทคโนโลยี

สุนทรพจน์ของ สีจิ้นผิง ยังเสนอให้พันธมิตร AI ของจีนเป็นคู่แข่งกับ พันธมิตร”Pax Silica Initiative” ที่นําโดยสหรัฐฯ แม้ว่านายสีจะหลีกเลี่ยงการระบุชื่อวอชิงตัน

รายงานระบุด้วยว่า รัฐบาลจีนเริ่มเข้าแทรกแซงและดำเนินกลุยุทธ์ด้าน AI มากขึ้นเรื่อย ๆ รอยเตอร์สมองว่าเป็นการตอบสนอง “ม่านเหล็ก AI” ที่สหรัฐฯ ดำเนินการปิดล้อมกีดกันการเข้าถึงเทคโนโ,ยีสำคัญต่าง ๆ

สิ่งที่บ่งชี้ชัดว่า งาน World Artificial Intelligence Conference 2026 ส่งสัญญาณทางการเมืองระหว่างประเทศ คือ หมายเทียบเชิญผู้นำที่เข้าร่วมงานชาติพันธมิตรที่สื่อหลายสำนักเรียกว่า Global South เพื่อเป็นพยานในการก่อตั้ง WAICO อย่างเป็นทางการ

รายงานระบุ มีตัวแทนจำนวน 29 ประเทศ นำโดยจีน ร่วมกับกลุ่มประเทศ Global South เช่น รัสเซีย บราซิล อินโดนีเซีย ปากีสถาน และลาว ได้ร่วมกันลงนามในข้อตกลงจัดตั้งองค์กรอย่างเป็นทางการและมี อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ (UN) ร่วมเป็นสักขีพยานในพยาน

รวมถึง นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีไทย ด้วย

องค์การ WAICO

องค์การ WAICO จะมีสำนักงานใหญ่ที่เซี่ยงไฮ้ สำนักข่าวต่างประเทศ เช่น Reuters และ Bloomberg วิเคราะห์ว่า WAICO คือยุทธศาสตร์ “ป่าล้อมเมือง” ทางเทคโนโลยีของจีน เพื่อท้าทายกรอบกติกาเดิมของสหรัฐฯ และยุโรป เช่น EU AI Act หรือ OECD AI Principles โดยมีบทบาทหลัก 3 ด้าน

กำหนดมาตรฐาน AI ทางเลือกใหม่ WAICO จะทำหน้าที่เป็นแพลตฟอร์มระหว่างรัฐบาลในการร่างกฎเกณฑ์และธรรมาภิบาล AI โดยชูหลักการ “ไม่ผูกเงื่อนไขทางการเมืองหรือค่านิยมแบบตะวันตก”

การทลายกำแพงเทคโนโลยีและกระจายสิทธิ์ ผลักดัน AI ให้เป็น “สินค้าสาธารณะระดับโลก” เพื่อให้ประเทศกำลังพัฒนาที่ขาดแคลนทุนทรัพย์สามารถเข้าถึงโมเดล AI ประสิทธิภาพสูงและเครือข่ายประมวลผล (Computing Power) ได้ในราคาถูก ผ่านการสนับสนุนเทคโนโลยีแบบโอเพนซอร์ส (Open-source AI)

การส่งมอบโครงสร้างพื้นฐานและจัดอบรมระดับนานาชาติ จีนใช้เวที WAICO ในการประกาศมาตรการสนับสนุนที่เป็นรูปธรรมแก่ประเทศสมาชิก เช่น เปิดสิทธิ์ให้ 30 ประเทศใช้งานระบบแจ้งเตือนสภาพอากาศภัยพิบัติอัจฉริยะ “MAZU” ที่ขับเคลื่อนด้วย AI โครงการโควตาฝึกอบรมด้าน AI ให้แก่นักพัฒนาและบุคลากรในประเทศกำลังพัฒนาจำนวน 5,000 ครั้ง การร่วมมือจัดตั้งศูนย์ประยุกต์ใช้ AI ร่วมกับองค์กรระดับภูมิภาค เช่น ASEAN, สหภาพแอฟริกา, และกลุ่ม BRICS

Pax Silica

Pax Silica ตั้งขึ้นตั้งแต่ปี 2025 เป็นโครงการริเริ่มเชิงยุทธศาสตร์ระหว่างประเทศที่นำโดยกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ และกลุ่มประเทศสมาชิก ที่เริ่มต้นครั้งแรก Pax Silica Summit มีผู้เข้าร่วมจาก ญี่ปุ่น สาธารณรัฐเกาหลี สิงคโปร์ เนเธอร์แลนด์ สหราชอาณาจักร อิสราเอล สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และออสเตรเลีย ประเทศเหล่านี้เป็นที่ตั้งของบริษัทและนักลงทุนที่สําคัญที่สุดที่ขับเคลื่อนห่วงโซ่อุปทาน AI ทั่วโลก

ปัจจุบัน Pax Silica มีสมาชิกราว 35 ประเทศ โดยวางบทบาทหลักในการควบคุมห่วงโซ่อุปทานและโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นต่อยุคปัญญาประดิษฐ์ (AI) ตั้งแต่แร่ธาตุที่สําคัญ ปัจจัยการผลิตพลังงาน ไปจนถึงการผลิตขั้นสูง เซมิคอนดักเตอร์ โครงสร้างพื้นฐาน AI และโลจิสติกส์

ประเทศต่าง ๆ ที่เข้าร่วมจะ ยืนยันความมุ่งมั่นร่วมกันใน

1.การดําเนินโครงการเพื่อร่วมกันจัดการกับโอกาสและช่องโหว่ของห่วงโซ่อุปทาน AI ใน แร่ธาตุที่สําคัญที่มีความสําคัญ การออกแบบเซมิคอนดักเตอร์ การผลิต และบรรจุภัณฑ์ โลจิสติกส์และการขนส่ง การประมวลผล และโครงข่ายพลังงานและการผลิตไฟฟ้า

2.แสวงหาการร่วมทุนใหม่และโอกาสในการร่วมลงทุนเชิงกลยุทธ์

3.ปกป้องเทคโนโลยีที่ละเอียดอ่อนและโครงสร้างพื้นฐานที่สําคัญจากการเข้าถึงหรือการควบคุมที่ไม่เหมาะสมโดยประเทศที่เกี่ยวข้อง ทำหน้าที่ประสานงานนโยบายควบคุมการส่งออกและการลงทุนร่วมกัน (Coordinated Investment) เพื่อป้องกันไม่ให้เทคโนโลยีขั้นสูง โครงสร้างพื้นฐานทางดิจิทัล เช่น สายเคเบิลใต้น้ำ หรือโมเดล AI ตกไปอยู่ภายใต้การควบคุมของประเทศคู่แข่ง

4.สร้างระบบนิเวศเทคโนโลยีที่เชื่อถือได้ รวมถึงระบบ ICT สายเคเบิลใยแก้วนําแสง ศูนย์ข้อมูล โมเดลพื้นฐาน และแอปพลิเคชัน

ในการการประชุมสุดยอด Pax Silica Summit 2026 ซึ่งเป็นการประชุมครั้งที่สอง เมื่อวันที่ 25–26 มิถุนายน 2569 ที่กรุงวอชิงตัน ดี.ซี.มีผู้แทนจากกว่า 30 ประเทศ/เขตเศรษฐกิจเข้าร่วมให้การรับรองปฏิญญาร่วมว่าด้วยโอกาสของปัญญาประดิษฐ์ (Joint Statement on AI Opportunity)

และมีการลงนามเพิ่มเติมในแถลงการณ์ Pax Silica เพื่อลดการพึ่งพาและต่อต้านการครอบงำทางเทคโนโลยีจากจีน

ก่อนหน้านี้ในเดือนกุมภาพันธ์ 2569 อินเดียได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกลำดับที่ 10 ในการประชุมที่กรุงนิวเดลี และประเทศเอสโตเนียได้เข้าร่วมเป็นผู้สังเกตการณ์และลงนามในปฏิญญาเพิ่มเติมเมื่อปลายเดือนมิถุนายน 2569