จะเพราะต้องอยู่บ้าน หยุดเชื้อ เพื่อชาติ คนจึงหาวิธีคลายเครียดด้วยการดูอะไร ทำอะไร ที่เน้นความบันเทิงเป็นหลัก ทำให้ TikTok แพลตฟอร์มวิดีโอสั้นที่เด่นเรื่องนี้ ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในบ้านเรา แบรนด์ต่าง ๆ ขยับเข้ามาใช้สร้างการรับรู้ และการปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มเป้าหมายคนรุ่นใหม่เพิ่มขึ้นมาก
ที่ใช้มาก่อนเป็นปีจนมียอดวิวสูงถึงเฉียด 50 ล้าน คือ “SOdAPrintinG” ซึ่งไม่เฉพาะ TikTok แต่ทำตลาดผ่านสื่อออนไลน์แทบครบทุกแพลตฟอร์มอยู่แล้ว เพื่อให้คนจดจำ สินค้าของ SOdAPrintinG ที่นำ “รูป” มาพิมพ์ลงบนผ้า เริ่มจากแคนวาสแล้วขยายไปสารพัดผ้า เพื่อเป็นของขวัญในโอกาสพิเศษแบบ “ชิ้นเดียวในโลก”
ในวิกฤตโควิด-19 “SOdAPrintinG” ไม่ต่างจากธุรกิจอื่นที่ได้รับผลกระทบเช่นกัน แต่พลิกวิกฤตเป็น “โอกาส” จากการคิดเร็ว-ทำเร็ว การใช้สื่อออนไลน์ และประโยชน์จากการเก็บข้อมูลลูกค้ามาได้
“ประชาชาติธุรกิจ” พูดคุยกับ “ดร.ธีรศานต์ สหัสสพาศน์” ผู้ก่อตั้งและเจ้าของ SOdAPrintinG.com เพื่อแบ่งปันมุมมองและแนวคิดในการปรับตัวฝ่าวิกฤต ดังนี้
Q : จุดเริ่มต้นของธุรกิจ
เริ่มเมื่อ 13-14 ปีที่แล้ว ตั้งแต่อายุ 21 ปี เพื่อหารายได้ส่งตัวเอง และน้องชาย (ธวัชชัย สหัสสพาศน์) เรียนหนังสือ ตอนนั้นขายอะไรได้ ขายหมด เพื่อหารายได้มาช่วยจ่ายค่าเทอม โซดาพริ้นติ้งช่วยจ่ายค่าเทอมให้ผมจนเรียนจบปริญญาเอก และจ่ายค่าเทอมน้องชายจนจบปริญญาตรีมาได้
ในแง่การทำตลาด ทำออนไลน์ตั้งแต่เริ่มต้นเลย เริ่มจากเว็บบอร์ดมหา’ลัย และให้สั่งของได้ทาง msn ส่งรูปมาทาง e-Mail พอเริ่มมี twitter มีการโปรโมตผ่าน hi5 มีการให้ ดีเจ.รีวิว ใน camfrog มาถึงยุคแบล็คเบอรี่ (บีบี) ก็ให้สั่งงานผ่าน QR code BB มีพัฒนาการมาเรื่อย ๆ จนยุค whatsapp เข้าสู่ยุค line และเฟซบุ๊ก ก็เปิดตั้งแต่ wall บนเฟซบุ๊กที่ยังไม่มี page มาทำ จนมาถึงยุค instagram หรือไอจี ยุค story และตอนนี้เป็นยุคของ TikTok
Q : ตัวแอป TikTok เองก็เริ่มดังมาก
เราใช้ตั้งแต่แอปพลิเคชั่นนี้ยังไม่เป็นที่รู้จัก เพราะเห็นตัวอย่างมาจากประเทศจีน ต้องบอกว่าที่ผ่านมา เราได้ฟังแต่เรื่องเทคของอเมริกา และยุโรป แต่ไม่เคยเห็นของจีน ผมเลยตั้งใจไปเมืองจีนทุกเดือน ไปดูให้เห็นกับตา ไปทำความเข้าใจในสิ่งที่เขาทำ สอดคล้องกับการเติบโตของอาลีบาบา ที่เริ่มเข้ามาเมืองไทย และบุกไปทั่วโลกด้วย
บริบทของจีนกับไทยมีความใกล้เคียงกัน ทั้งในแง่พฤติกรรมลูกค้า วิธีคิด และวิธีการขาย การพัฒนาแอปพลิเคชั่น และเทคโนโลยีต่าง ๆ ทำขึ้นเพื่อนำมาทำมาหากิน ซึ่งตรงกับคนไทยที่นำเฟซบุ๊ก และไอจี มาขายของทำมาหากิน เปิดเป็นกรุ๊ปต่าง ๆ ที่แม้แต่ฝรั่งเองยังงง อย่างการไลฟ์ (Live) ผ่านเฟซบุ๊ก
Q : พัฒนาการของการใช้สื่อออนไลน์
ต้องบอกว่าเครื่องมือเปลี่ยนไป แต่วิธีคิดยังเหมือนเดิม ลูกค้าต้องการความสะดวก เราต้องรู้ว่าลูกค้าอยู่ที่ไหน แล้วใช้แต่ละเครื่องมือเพื่ออะไร คุยกับใคร
การทำโฆษณาในยุคนี้ต้องสร้างสรรค์ เพื่อทำให้ลูกค้าสนใจให้ได้ ต้องทำให้เราเป็นทางเลือกแรก ๆ ของลูกค้าเสมอ ต้องเรียนรู้เครื่องมือเร็ว พลิกแพลงเก่ง และเชื่อมโยงเครื่องมือได้
Q : ผลกระทบจากโควิด-19
ช่วง ก.พ. มี.ค. ปกติจะเป็นช่วงที่มีงานปัจฉิม และรับปริญญา ถือเป็นเทศกาลขายของ เป็นออร์เดอร์หลักที่น่าจะหายไปเลย ก็ปรับตัวทันทีด้วยการปรับคีย์เวิร์ดก่อนเลย จากของขวัญวันรับปริญญา เป็นของขวัญให้แฟน ของขวัญให้คนรัก ใช้คำว่า “ตัวห่างแต่ใจใกล้กัน” ส่งเซอร์ไพรส์ให้คนรัก ให้เพื่อน ในช่วงโดนกักตัวอยู่บ้าน ทำให้ได้ตลาดนี้มาทดแทนตลาดที่หายไป ได้จนเป็นกระแสเล่นใน TikTok มีรีวิว #ของขวัญให้แฟน #stayhome #ของขวัญให้แฟน ใน TikTok 7.6 ล้าน ส่วนใหญ่เป็นของ SodAPrintinG หมดเลย
Q : หลักเลือกใช้แต่ละแพลตฟอร์ม
ขึ้นอยู่กับจังหวะเวลา เราเล่นทุกอย่างที่มี ทำให้รู้ว่าอะไรจะมา เช่น ช่วงแรกเฟซบุ๊ก จน 3-4 ปีก่อน เฟซบุ๊กปรับอัลกอริทึ่ม ไอจีเวิร์กแทน สักปี story เริ่มมา ระหว่างที่ story เริ่มดี ผมเชื่อมโยงกับ TikTok เอามาปล่อยบน story ทำให้คอนเทนต์วิ่งขึ้นไปอีก
จะใช้ยังไง คำถามตั้งต้น คือ ลูกค้าคือใคร จังหวะที่เฟซบุ๊กฮิต พ่อแม่เริ่มมาเล่นแอดเฟรนด์ลูก วัยรุ่นย้ายมาไอจี แต่ไอจีโพสต์รูปเยอะ วัยรุ่นจะรู้สึกไม่เท่ เลยไปโพสต์ใน story 2 เส้นนี้วิ่งขนานกันไป หากจับทางพฤติกรรมลูกค้าออกว่าจะมูฟยังไง แล้วเราไปดักก่อนจะเวิร์กมาก
ส่วนใหญ่เราจะไปดักล่วงหน้าปีหนึ่ง 2 ปีก่อน TikTok ตอนนั้นส่วนใหญ่จะบอกว่า ไร้สาระบ้าง บ้านนอกเล่น วันนี้ทุกแบรนด์วิ่งเข้ามาหมด ถ้าอยากดังตอนนี้ ต้นทุนในการทำการตลาดสูงขึ้นมาก เพราะแบรนด์ดัง ๆ ลงมาเล่นแล้ว
Q : สิ่งที่ได้เรียนรู้จากวิกฤตโควิด-19
ที่ผ่านมาเราสะสมฐานข้อมูล มีดาต้าลูกค้า ทำให้เราเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้ง่าย และตรงประเด็น แต่ก็โดนกระทบอย่างที่บอกต้องปรับให้เร็ว
อีกธุรกิจที่กระทบมาก คือ JM Cusine ร้านอาหารของครอบครัวที่เพชรบุรี โดนเต็ม ๆ ทัวร์แคนเซิลหมด ทำให้เด็กที่ร้านไม่รู้จะทำอะไร จะปรับไปทำดีลิเวอรี่ก็ไม่ได้ ตลาดที่เพชรบุรีไม่ใหญ่พอ
ก็เห็นคนเพชรบุรีว่างงานเยอะ ก็เลยคิดถึงการขยายไลน์โปรดักต์ไปทำหน้ากากผ้าแฟชั่น SOdAmaSK
วิกฤตทำให้เราต้องปรับวิธีคิดให้สอดรับกับ new normal ใหม่ที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว สร้างธุรกิจใหม่บนฐานความสามารถของธุรกิจเดิม ในรูปแบบ speed to market สอดรับกับดีมานด์ที่ตลาดต้องการ
เป้าหมายเพื่อให้มี cash
แมสก์ผ้าของโซดาฯ ทำหน้าที่มากกว่าอุปกรณ์ป้องกัน แต่เป็นสินค้าแฟชั่นในยุคโควิด เราเป็นรายแรก ๆ ของไทย
ตั้งแต่ต้น มี.ค. เจาะตลาดออนไลน์ครบวงจร จนกลายเป็นผู้ผลิตและจำหน่ายแมสก์ผ้าแฟชั่นอันดับต้น ๆ สำหรับวัยรุ่น
Q : ยุคนี้ต้องคิดเร็ว ทำเร็ว
ใช่ครับ สมัยก่อนคิดเยอะ แล้วค่อยทำ แต่หนึ่งเดือนที่ผ่านมา คิดอะไรแล้วทำเลย ลองผิดลองถูกปรับกันไป เน้นเร็วบนความรอบคอบ เพราะ cash สำคัญสุด ทำยังไงก็ได้ให้มีเงินสดในธุรกิจให้มากที่สุด มีรายได้เข้ามาทุกวัน ให้ดูแลพนักงานได้ ทำให้รู้เรียลดีมานด์มาจากสิ่งที่เราทำต่อเนื่อง การที่ตั้งใจดูแลลูกค้าดี
เรื่องความรักคือการลงทุน ที่ผ่านมาเราลงทุนสร้างความประทับใจให้ลูกค้าแล้ว พอถึงเวลาที่กลุ่มหลักของธุรกิจได้รับผลกระทบ คือรับปริญญา แต่ตลาดความรักในช่วงวิกฤตเติบโตมาทดแทน เหมือนสร้างตลาดใหม่บนฐานเดิม
จากที่ทำให้พนักงานเราเองมีงาน มีรายได้ ก็ขยายไปช่วยชาวบ้านในเพชรบุรี ได้อีกกว่า 100 ครอบครัว ให้มีงานทำ เย็บแมสก็ ตัดผ้า แพ็กของส่งของ
Q : สิ่งที่จะทำต่อหลังโควิด-19
วิธีคิดคนและพฤติกรรมคนจะเปลี่ยนไป ช่วง 1 เดือนนี้ได้สร้างรูปแบบชีวิตใหม่ให้ทุกคนเคยชินอย่างรวดเร็ว ทำให้คนเริ่มใช้ชีวิตที่บ้านมากขึ้น เชื่อมโยงกับ WFH ทำให้มองเห็นโอกาสตลาดโฮม ที่โตขึ้นมา ถึงบ้านไม่ใหญ่ แต่ต้องการสิ่งที่อยู่ในบ้านที่เท่ ถ่ายรูปในบ้านต้องเท่ ในคอนโดฯตอนเต้น tiktok ต้องเท่ เลยเพิ่มหมวดโฮมในช็อปปิ้งออนไลน์ เช่น ผ้าปู, กระเป๋าผ้า, ผ้ากันเปื้อน, หมอน
เราออกแบบลายเอง เพราะต้องการทำให้ลายเป็นลายที่คนเห็นแล้วรู้เลยว่ามาจากเพชรบุรี เหมือนที่เราเห็น Marimekko มาจากฟินแลนด์ และสร้างความ personalization product ให้พิมพ์ชื่อได้ โชว์ความเป็นตัวเอง
ปีที่แล้วผมไปเรียนที่เอสโตเนียมา 14 วัน เลยข้ามไปอยู่ฟินแลนด์มา 1 อาทิตย์ ไปดู Marimekko สร้างชาติยังไงด้วยลายผ้า จริง ๆ แมสผ้าที่ทำ คือ การเทสต์ตลาด เทสต์ว่าลายไหนไปได้ ถูกจริตคนไทย
Q : คำแนะนำจะเริ่มนำออนไลน์มาใช้
ต้องตอบให้ได้ชัดว่า ลูกค้า คือใคร ไม่ใช่ตอบว่า คนรักสุขภาพ ผู้หญิง อายุ 18-25 ปี เหมือนในแผนธุรกิจแต่ก่อน แต่ต้องรู้ว่าเขาสนใจอะไร หาด้วย keyword อะไร ซึ่งจะได้มาจากการเก็บข้อมูลลูกค้าไม่ใช่คิดเอาเอง
ทุกครั้งที่ลูกค้าสั่งซื้อ เราต้องถามว่ารู้จักเราจากที่ไหน ช่องทางอะไร search ด้วย keyword อะไร
ประชาชาติธุรกิจ นำเสนอซีรีส์ “รวมพลังสู้ โควิด-19” ภายใต้เนื้อหาที่มาจากประชาชน นักคิด นักเขียน ผู้รู้ นักธุรกิจ สตาร์ตอัพ ผู้ประกอบการทุกระดับ ที่นำเสนอแนวคิด ความรู้ และทางออกจากปัญหาไปด้วยกัน