เปิดตัว “สุรินทร์ พิชัย” น้องใหม่สมาคมมันสำปะหลังภาคเหนือ-

สัมภาษณ์

ทิศทางการส่งออกมันสำปะหลังปรับตัวลดลงอย่างมากในช่วง 8 เดือนแรกยังคงลดลง 8.4% ส่งผลกระทบเชื่อมโยงมายังราคามันสำปะหลังปี 2560/2561 ปรับตัวลดลง เป็นที่น่ากังวลว่าชาวไร่จะเสี่ยงขาดทุนต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 หรือไม่ ส่งผลให้ 3 สมาคมมันสำปะหลัง คือ สมาคมการค้ามันสำปะหลังไทย สมาคมโรงงานผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังไทย และสมาคมโรงงานผู้ผลิตมันสำปะหลัง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้ร่วมกันกำหนดราคาขั้นต่ำ เพื่อสกัดไม่ให้มีการขายตัดราคา แต่ล่าสุด “ประชาชาติธุรกิจ” ได้มีโอกาสสัมภาษณ์ “สุรินทร์ พิชัย” เจ้าของลานมันศรีเกษตร จ.กำแพงเพชร ซึ่งรับตำแหน่ง “นายกสมาคมมันสำปะหลังไทยภาคเหนือ” ซึ่งเป็นสมาคมมันสำปะหลังน้องใหม่ที่เพิ่งเปิดตัวมาประมาณ 4-5 ปีเท่านั้น

Q : ที่มาของสมาคมมันภาคเหนือ

สมาคมเราเพิ่งก่อตั้งขึ้นเป็นระยะเวลาประมาณ 4-5 ปี เราเป็นสมาคมเล็ก และไม่มีสมาชิกที่ทำการส่งออก ขณะนี้มีสมาชิกอยู่ 35 ราย ส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบการลานมันสำปะหลังในจังหวัดกำแพงเพชร และจังหวัดใกล้เคียง ดังนั้น จึงไม่ได้ค่าธรรมเนียมจากการส่งออกเหมือนสมาคมอื่น ๆ จึงไม่ค่อยมีบทบาทร่วมกับ 4 สมาคมมันสำปะหลังมากนัก

Q : สถานการณ์ผลิตและจำหน่ายมัน

ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมาเกษตรกรที่ปลูกมันสำปะหลังสามารถขายมันสำปะหลังได้กิโลกรัมละ 1 บาท จากต้นทุนการผลิตที่กิโลกรัมละ 1.80 บาท ขาดทุนต่อเนื่อง 2 ปีจึงมีเกษตรกรบางส่วนขายไร่มันสำปะหลัง ขณะที่ผู้ประกอบการก็ขายลานมันสำปะหลัง ทั้งที่การผลิตมันสำปะหลังของไทยทำได้ปีละเฉลี่ยประมาณ 30-32 ล้านตัน และต้องนำเข้ามันสำปะหลังจากประเทศเพื่อนบ้านอีกปีละ 10 ล้านตัน รวมเป็น 40 ล้านตัน แต่มีช่วงที่ผลผลิตมันสำปะหลังออกมาล้นทะลักจนเกิดโอเวอร์ซัพพลายส่วนเกินถึง 4 ล้านตัน หรือราว 10% ของผลผลิต ทำให้ราคาตกต่ำในช่วงนั้น

Q : ปัญหานำเข้ามันจากประเทศเพื่อนบ้าน

หลายคนบอกว่า ไม่นำเข้ามันสำปะหลังจากประเทศเพื่อนบ้านได้หรือไม่ แต่เป็นกลไกการค้าไม่สามารถปิดกั้นได้ถ้าไทยไม่นำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้าน อย่างกัมพูชาจะหันไปส่งออกให้เวียดนาม สุดท้ายไทยและเวียดนามก็ผลิตไปขายให้กับปลายทางเดียวกัน คือ จีน 99% ดังนั้น ถ้าไทยปล่อยให้วัตถุดิบไปถึงมือคู่แข่งอาจจะเป็นอาวุธกลับมาต่อสู้กับเรา ภาครัฐจึงต้องออกมาบริหารจัดการวัตถุดิบ โดยมีการกำหนดมาตรการออกมาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งแนวโน้มน่าจะปรับตัวดีขึ้นเรื่อย ๆ เพราะอนาคตการส่งออกมันสำปะหลังน่าจะมีแนวโน้มที่ดี เคยได้ทราบว่าองค์การอาหารโลก (FAO) ประกาศว่า ในศตวรรษที่ 21 มันสำปะหลังจะเป็นพืชอาหารของประชากรโลก โดยประเทศที่ด้อยพัฒนา เช่น แอฟริกา ไนจีเรีย หันมาปลูกมันสำปะหลังเพิ่มขึ้น บราซิลก็ปลูกและพัฒนามันสำปะหลังเพื่อไปสู่อุตสาหกรรมพลังงาน

แต่ที่ผ่านมาไทยผลิตและขายส่งออกไปให้จีนเป็นหลัก มานาน 6-7 ปี ส่งผลให้ผู้ซื้อจีน เรียนรู้กลไกตลาดในประเทศไทยหมด หลังจากนั้นเข้ามาลงทุนในอุตสาหกรรม จนเป็นผู้ซื้อมันสำปะหลังรายใหญ่ในตลาดไทย สามารถควบคุมกลไกตลาดของไทยได้ ปัญหาที่เกิดขึ้นส่วนหนึ่ง คือจีนควบคุมตลาด จึงเห็นได้ว่า ราคาแอลกอฮอล์ในจีนไม่ปรับลดลง แต่ราคารับซื้อมันสำปะหลัง เพื่อนำไปผลิตแอลกอฮอล์ในจีนกลับลดลงอย่างต่อเนื่องสวนทางกัน

ผู้ประกอบการไทยไม่มีทางเลือก เมื่อรับซื้อมันสำปะหลังเก็บสต๊อกจนโกดังเต็มหมดเงินหมด สภาพคล่องไม่มี จำเป็นต้องขาย ก็ไปขายราคาถูกแข่งกัน สุดท้ายเกษตรกรเป็นผู้รับกรรม ปัจจุบันผู้ประกอบการจึงมีการกำหนดราคาขั้นต่ำในการรับซื้อโดยมีกระทรวงพาณิชย์เป็นสักขีพยานผ่านมา 1 เดือน ยังชักเย่อราคากันอยู่ระหว่าง ผู้ค้าไทยที่เสนอราคาขั้นต่ำ และผู้นำเข้าซึ่งยังไม่มีความต้องการสินค้ามากนัก

Q :แนวโน้มราคามันสำปะหลังในปีนี้

สถานการณ์ในปีนี้ดูจะมีความสดใสมากขึ้น เพราะล่าสุดคณะสำรวจผลผลิตมันสำปะหลัง คาดการณ์ว่าผลผลิตจะลดลง 7% จากเดิมที่มีส่วนเกินถึง 10% เมื่อหักล้างกันแล้วเท่ากับว่า ขณะนี้เหลือส่วนเกินเพียง 3% มีโอกาสที่ราคาจะกระเตื้องขึ้น เนื่องจากบางพื้นที่ประสบปัญหาน้ำท่วมมันสำปะหลังเน่าราคาไม่ค่อยดี เกษตรกรจึงหันไปปลูกพืชชนิดอื่น แต่หลังจากทาง 3 สมาคมมันสำปะหลังได้ร่วมกันกำหนดราคาขั้นต่ำน่าจะดีขึ้นเรื่อย ๆ

Q : แนวทางการปรับตัวของชาวไร่

สมาคมเห็นว่า หากเกษตรกรสามารถปรับเปลี่ยนการผลิต 10% ส่วนเกินจากพื้นที่ปลูก เช่น ปลูกอยู่ 100 ไร่ ปรับพื้นที่สัดส่วน 10 ไร่มาปลูกมันสำปะหลังเพื่อบริโภคและนำไปใช้แปรรูปเพื่อเพิ่มมูลราคาจะสามารถสร้างรายได้เพิ่มให้เกษตรกรได้

โดยขณะนี้สมาคมมันสำปะหลังไทยภาคเหนือได้ส่งเสริมให้เกษตรกรหันไปปลูกมันสำปะหลังเพื่อการบริโภค พันธุ์พิรุณ 2 ซึ่งสมาคมทดลองนำมาแปรรูปคล้ายกับมันฝรั่งทอด (เฟรนช์ฟราย) ซึ่งมีราคาจำหน่ายสูงถึง กก.ละ 60 บาท สูงกว่าการขายเป็นหัวมันสด ที่ขายได้แค่ กก.ละ 1 บาท สำหรับมันสำปะหลังพันธุ์นี้ เป็นพันธุ์ที่ถูกส่งเสริม และพัฒนาโดย ดร.โอภาส บุญเศก ร่วมกับมหาวิทยาลัยมหิดล ต่อยอดจากมันสำปะหลังพันธุ์ 5 นาที เพื่อให้ได้ปริมาณผลผลิตต่อไร่สูง ผลผลิตดีมีความต้านทานต่อโรค แต่ผลการทดลองได้พันธุ์นี้มา พบว่าเหมาะที่จะนำมาแปรรูป เพราะมีสารไซยาไนด์ต่ำกว่ามันสำปะหลังทั่วไป นอกจากนี้ ยังนำใบมันสำปะหลังมาแปรรูปเป็นอาหารสัตว์ เพื่อใช้เลี้ยงปศุสัตว์ เช่น แพะ และจำหน่ายผลิตภัณฑ์นมแพะ ได้ราคาสูงกว่านมวัวหลายเท่า

Q : โอกาสทำตลาดสินค้ามันฯแปรรูป

ในด้านการตลาดได้มีการศึกษาแนวทางร่วมกับผู้นำเข้าจากญี่ปุ่นในการผลิตเป็นมันฝรั่งทอดเฟรนช์ฟรายชิ้นใหญ่ขนาด 1 เซนติเมตร แต่ตรวจสอบแล้วไม่ผ่านเพราะชิ้นใหญ่จึงยังมีส่วนผสมของไซยาไนด์สูง โครงการนั้นจึงถูกชะลอออกไป แต่ล่าสุดสมาคมได้ร่วมทดลองกับบริษัทผู้นำเข้าเกาหลี แปรรูปเป็นเฟรนช์ฟรายขนาดเล็กกว่า 1 เซนติเมตร

ทดสอบแล้ว 3 รอบ คงสรุปผลนำเข้าในเร็ว ๆ นี้ หากทำได้ทางสมาคมจะต้องหาสมาชิกร่วมผลิตอย่างน้อย 8 ตันต่อเดือน

ทั้งนี้ แผนการส่งเสริมเกษตรกร เพื่อให้ปลูกมันสำปะหลังเพื่อการบริโภค ขณะนี้สามารถทำได้แล้วประมาณ 500 ไร่ผลผลิตต่อไร่ยังถือว่ามีสัดส่วนน้อยเมื่อเปรียบเทียบกับการปลูกมันสำปะหลังทั่วประเทศ