เปิดฉบับเต็ม ทรัมป์ลงนามความร่วมมือแรร์เอิร์ทกับญี่ปุ่น

รัฐบาลสหรัฐ โดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และรัฐบาลญี่ปุ่น โดยซานาเอะ ทาคาอิจิ นายกรัฐมนตรี ลงนามความร่วมมือจัดหาแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก (critical minerals and rare earths) โดยมีเป้าหมายลดการพึ่งพาจีน

เมื่อ 28 ตุลาคม 2025  (ตามเวลาญี่ปุ่น) ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐ และซานาเอะ ทาคาอิจิ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นลงนามในกรอบการทำงานสนับสนุนการจัดหาแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก ในระหว่างการเยือนประเทศญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการ ระหว่างวันที่ 27-28 ตุลาคม หลังกลับจากการประชุมอาเซียนซัมมิตที่ กรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย 

การเยือนญี่ปุ่นนับเป็นส่วนหนึ่งของทัวร์เอเชียครั้งแรกของผู้นำสหรัฐ นับตั้งแต่กลับเข้าทำเนียบขาวในสมัยสอง จากนั้นจะต่อด้วยการประชุมกรอบความร่วมมือทางเศรษฐกิจภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก (เอเปค) ที่เมืองคยองจู ประเทศเกาหลีใต้ ในวันที่ 29 ตุลาคม และจะมีการหารือนอกรอบกับสี จิ้นผิง ประธานาธิบดีจีนในวันที่ 30 ตุลาคม

ในการเยือนญี่ปุ่นครั้งนี้ ทรัมป์และทาคาอิจิต่างยกย่องว่า เป็นยุคทองครั้งใหม่ในความเป็นพันธมิตรสหรัฐ-ญี่ปุ่น  

เว็บไซต์ทำเนียบขาวเผยแพร่เอกสาร กรอบความร่วมมือระหว่างสหรัฐอเมริกา-ญี่ปุ่น เพื่อความมั่นคงด้านการจัดหาแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก ผ่านการทำเหมืองและการแปรรูป (United States-Japan Framework For Securing the Supply of Critical Minerals and Rare Earths through Mining and Processing) ระบุว่า :

โดยที่ แร่ธาตุสำคัญ (critical minerals) และแร่หายาก (rare earths) มีความจำเป็นต่อการผลิตเทคโนโลยีขั้นสูง

โดยที่ สหรัฐอเมริกา (ซึ่งต่อไปนี้จะเรียกว่า “สหรัฐ”) และญี่ปุ่น (ซึ่งต่อไปนี้จะเรียกรวมกันว่า “ผู้เข้าร่วม”) ตั้งใจที่จะสนับสนุนการจัดหาแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก ทั้งในรูปของวัตถุดิบและที่ผ่านการแปรรูปแล้ว ซึ่งล้วนมีความสำคัญอย่างยิ่งต่ออุตสาหกรรมภายในประเทศของสหรัฐและญี่ปุ่น

โดยที่ ผู้เข้าร่วม (สหรัฐและญี่ปุ่น) วางแผนที่จะบรรลุเป้าหมายนี้ ผ่านนโยบายทางเศรษฐกิจและการลงทุนร่วมกัน เพื่อเร่งการพัฒนาตลาดแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก ให้มีความหลากหลาย คล่องตัว และเป็นธรรม

โดยที่ วัตถุประสงค์ของผู้เข้าร่วมคือ การช่วยเหลือทั้งสองประเทศให้บรรลุความยืดหยุ่นและความมั่นคง ของห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก รวมถึงกิจกรรมในส่วนของการทำเหมือง การคัดแยก และการแปรรูป

โดยที่ ผู้เข้าร่วม ตั้งใจใช้ประโยชน์จากการทำเหมืองและการแปรรูปแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก ทั้งชนิดหนักและเบา ที่มีอยู่เดิมของแต่ละฝ่าย ตลอดจนกำลังการผลิตใหม่

โดยที่ ผู้เข้าร่วม ตระหนักว่า กรอบความร่วมมือนี้ จะดำเนินต่อไปตราบเท่าที่ทั้งสองฝ่ายยังคงทำงานด้วยความสุจริตใจ และทัศนคติของความร่วมมือ เพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับห่วงโซ่อุปทานระหว่างสองประเทศ

โดยที่ ผู้เข้าร่วม ตระหนักว่า บริษัทของสหรัฐและญี่ปุ่น กำลังดำเนินโครงการที่เป็นรูปธรรม ตลอดทั้งห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ เพื่อสร้างห่วงโซ่อุปทานใหม่ที่มั่นคงและปลอดภัย อีกทั้งยินดีต่อความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่องของความพยายามดังกล่าว

ด้วยเหตุนี้ ผู้เข้าร่วม จึงมีความเห็นพ้องต้องกันในกรอบนโยบายร่วม สำหรับการทำเหมืองและการแปรรูปแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก ดังต่อไปนี้

ส่วนที่ 1 แร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก

การรักษาความมั่นคงในการจัดหา : ผู้เข้าร่วมกำลังเร่งเพิ่มความร่วมมือ เพื่อเร่งการจัดหาแร่ธาตุสำคัญและแร่หายากที่มั่นคงและปลอดภัย ซึ่งจำเป็นต่อการสนับสนุนอุตสาหกรรมภายในประเทศ รวมถึงเทคโนโลยีขั้นสูงและฐานอุตสาหกรรมของแต่ละฝ่าย โดยจะใช้ประโยชน์จากเครื่องมือนโยบายต่าง ๆ เช่น กลไกการสนับสนุนทางการเงินของสหรัฐและญี่ปุ่น มาตรการทางการค้าที่เหมาะสม และระบบสำรองแร่ธาตุสำคัญ โดยผู้เข้าร่วมจะเร่งพยายามส่งเสริมการเจรจาระหว่างบริษัทต้นน้ำและปลายน้ำ เพื่ออำนวยความสะดวกในการกระจายห่วงโซ่อุปทาน

การลงทุนในการทำเหมืองและการแปรรูป : ผู้เข้าร่วมตั้งใจที่จะระดมการสนับสนุนจากทั้งภาครัฐและเอกชน รวมถึงสนับสนุนค่าใช้จ่ายด้านทุนและการดำเนินงาน ผ่านการให้เงินช่วยเหลือ การค้ำประกัน เงินกู้ การถือหุ้น รวมถึงข้อตกลงซื้อขายล่วงหน้า ประกันภัย หรือการอำนวยความสะดวกด้านกฎระเบียบ

การคัดเลือกโครงการ : ผู้เข้าร่วมตั้งใจที่จะร่วมกันคัดเลือกโครงการที่น่าสนใจ เพื่อแก้ไขช่องว่างในห่วงโซ่อุปทานสำหรับแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก ซึ่งรวมถึงผลิตภัณฑ์อนุพันธ์ เช่น แม่เหล็กถาวร แบตเตอรี่ ตัวเร่งปฏิกิริยา และ วัสดุออพติคอล

การระดมทุน : นอกเหนือจากขั้นตอนข้างต้นแล้ว ภายใน 6 เดือน นับจากวันที่ลงนามในกรอบความร่วมมือนี้ ผู้เข้าร่วมตั้งใจที่จะดำเนินมาตรการ เพื่อมอบการสนับสนุนทางการเงิน แก่โครงการที่ได้รับการคัดเลือก เพื่อผลิตสินค้าสำเร็จรูป สำหรับส่งมอบให้กับผู้ซื้อในสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่น รวมถึงประเทศที่มีแนวคิดคล้ายกัน ตามความเหมาะสม

การสนับสนุนด้านการลงทุน : ผู้เข้าร่วมตั้งใจที่จะทำงานร่วมกัน เพื่อพัฒนากลไกใหม่ หรือกลไกที่ปรับแต่งเป็นพิเศษ เพื่อระดมทุนจากภาคเอกชน และเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก

การประชุมระดับรัฐมนตรี : ผู้เข้าร่วมตัดสินใจที่จะส่งเสริมการลงทุนเหมือง โดยจัดการประชุมระดับรัฐมนตรีด้านการลงทุนเหมืองแร่ แร่ธาตุ และโลหะ แบบทวิภาคี ภายใน 180 วัน นับจากวันที่ลงนามในกรอบความร่วมมือนี้ ซึ่งจะมีการจัดการเจรจากับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง เพื่อระบุแนวทางและลำดับความสำคัญสำหรับการลงทุน เพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ร่วมกัน

การอนุญาต : ผู้เข้าร่วมกำลังดำเนินมาตรการเพื่อเร่งรัดปรับปรุงกระบวนการ หรือลดกฎระเบียบ สำหรับ กำหนดเวลาและขั้นตอนการอนุญาต ซึ่งรวมถึงใบอนุญาตสำหรับการทำเหมือง การคัดแยก และการแปรรูปแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก ภายใต้กฎระเบียบภายในประเทศของตน ซึ่งสอดคล้องกับกฎหมายที่บังคับใช้

การแข่งขันที่เป็นธรรมและกลไกการกำหนดราคา : ผู้เข้าร่วมจะทำงานเพื่อสร้างความมั่นคงให้กับห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก โดยการแก้ไขนโยบายที่ไม่เป็นไปตามกลไกตลาด และแนวปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม รวมถึงการสร้างตลาดที่มีมาตรฐานสูง สะท้อนถึงต้นทุนที่แท้จริงของการสกัด การแปรรูป และการค้าแร่ธาตุสำคัญและแร่หายากอย่างมีความรับผิดชอบ นอกจากนี้ ยังรวมถึงมาตรการกำหนดราคา เพื่อสนับสนุนโครงการทางเลือกและตลาดที่มีมาตรฐานสูงดังกล่าว ตามเครื่องมือนโยบายของแต่ละฝ่าย ทั้งนี้ผู้เข้าร่วมจะทำงานร่วมกับพันธมิตรระหว่างประเทศ เพื่อผลักดันความตั้งใจเหล่านี้ให้ก้าวหน้าต่อไป

การขายสินทรัพย์ : ผู้เข้าร่วมให้คำมั่นที่จะทำงานร่วมกัน เพื่อพัฒนาหน่วยงานใหม่ หรือเสริมสร้างหน่วยงานที่มีอยู่เดิม และใช้เครื่องมือทางการทูต ในการทบทวนและยับยั้งการขายสินทรัพย์แร่ธาตุสำคัญและแร่หายากโดยอ้างอิงเหตุผลด้านความมั่นคงแห่งชาติ ตามกฎหมายภายในประเทศของแต่ละฝ่าย

เศษวัสดุ : ผู้เข้าร่วมให้คำมั่นที่จะลงทุนในเทคโนโลยีการรีไซเคิลแร่ธาตุ และจะทำงานร่วมกันเพื่อให้มั่นใจ ในการบริหารจัดการเศษวัสดุของแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก เพื่อสนับสนุนการกระจายห่วงโซ่อุปทาน

บุคคลที่สาม : ผู้เข้าร่วมตั้งใจที่จะทำงานร่วมกับพันธมิตรระหว่างประเทศอื่น ๆ ตามความเหมาะสม เพื่อสร้างเสริมความมั่นใจ ในความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทาน และใช้ประโยชน์จากกลไกความร่วมมือที่มีอยู่

การจัดทำแผนที่ธรณีวิทยา : ผู้เข้าร่วมตั้งใจที่จะร่วมมือกัน เพื่อจัดทำแผนที่แหล่งทรัพยากรแร่ ตามที่ตกลงร่วมกันในสหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และที่อื่น ๆ เพื่อสนับสนุนห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญและแร่หายากที่มีความหลากหลาย

การตอบสนองอย่างรวดเร็ว : ผู้เข้าร่วมกำลังจัดตั้ง คณะทำงานตอบสนองเร่งด่วน เพื่อความมั่นคงในการจัดหาแร่ธาตุสำคัญสหรัฐ-ญี่ปุ่น (U.S.-Japan Critical Minerals Supply Security Rapid Response Group) ภายใต้การนำของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานสหรัฐ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรมญี่ปุ่น ซึ่งคณะทำงานนี้จะทำหน้าที่ระบุแร่ธาตุที่มีความสำคัญสูงสุด และช่องโหว่ด้านอุปทาน พร้อมทั้งพัฒนาแผนงานร่วมกัน เพื่อเร่งการส่งมอบแร่ธาตุที่ผ่านการแปรรูป ภายใต้กรอบความร่วมมือนี้

การสำรองแร่ธาตุ : ผู้เข้าร่วมตั้งใจที่จะทำงานร่วมกัน เพื่อพิจารณาการจัดทำข้อตกลงการสำรองแร่ธาตุ ซึ่งเกื้อกูลกันและกัน อีกทั้งใช้ประโยชน์จากระบบสำรองแห่งชาติที่มีอยู่ และต้องเป็นไปตามข้อบังคับของแต่ละประเทศ

ส่วนที่ 2 ข้อกำหนดทั่วไป

• หน่วยงานที่เหมาะสมของผู้เข้าร่วม ตั้งใจที่จะกำกับดูแลและทบทวนโครงการที่ระบุไว้ภายใต้ส่วนที่ 1 ข้อ 2 (การลงทุนในการทำเหมืองและการแปรรูป) ผู้เข้าร่วมจะพัฒนารายละเอียดของการทบทวนโครงการดังกล่าว โดยต้องเป็นไปตามกฎหมายภายในประเทศของแต่ละฝ่าย
• ผู้เข้าร่วมวางแผนที่จะจัดการประชุม ทั้งแบบออนไลน์หรือการพบปะโดยตรง ตามคำขอเป็นลายลักษณ์อักษรของผู้เข้าร่วมอีกฝ่าย ภายใน 10 วัน นับจากวันที่ได้รับคำขอดังกล่าว
• ผู้เข้าร่วมฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง สามารถยุติการเข้าร่วมในกรอบความร่วมมือนี้ได้ โดยการแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรไปยังอีกฝ่าย กรอบความร่วมมือนี้จะสิ้นสุดลงใน 30 วัน นับจากวันที่อีกฝ่ายได้รับหนังสือแจ้ง เว้นแต่จะมีการแจ้งเป็นอย่างอื่นจากผู้เข้าร่วมที่ยุติการเข้าร่วม
• กรอบความร่วมมือนี้ กำหนดแผนปฏิบัติการด้านนโยบายและโครงการ ซึ่งไม่ได้ก่อตั้ง หรือสร้างสิทธิ หรือข้อผูกพันใด ๆ ภายใต้กฎหมายภายในประเทศหรือกฎหมายระหว่างประเทศ ไม่ก่อให้เกิดกระบวนการทางกฎหมายใด ๆ และไม่ได้ก่อตั้งหรือสร้างข้อผูกพันใด ๆ ที่มีผลผูกพัน หรือบังคับใช้ได้ตามกฎหมาย ไม่ว่าจะโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย

อย่างไรก็ดี บลูมเบิร์ก เจแปน ระบุว่า แม้เอกสารดังกล่าวจะมีรายละเอียดเฉพาะเจาะจงไม่มากนัก แต่ก็ได้ระบุถึงขอบเขตที่เป็นไปได้มากมายสำหรับความร่วมมือ รวมถึงความช่วยเหลือทางการเงิน การใช้มาตรการทางการค้า การสะสมทรัพยากร และการลงทุนในโครงการ

โดยข้อตกลงดังกล่าวสืบเนื่องมาจากข้อตกลงที่คล้ายกัน ซึ่งประกาศเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม ระหว่างสหรัฐและออสเตรเลีย โดยมุ่งขยายการเข้าถึงแร่ธาตุสำคัญและแร่ธาตุหายากของสหรัฐ และแยกจีนออกจากห่วงโซ่อุปทาน นับตั้งแต่จีนกำหนดข้อจำกัดการส่งออกแร่ธาตุหายาก เมื่อต้นเดือนเมษายน และได้ขยายการควบคุมแร่หายากอย่างเข้มงวดขึ้น เมื่อต้นตุลาคมที่ผ่านมา 

นอกจากนี้ เมื่อวันที่ 27 ตุลาคมที่ผ่านมา ทรัมป์ยังได้ลงนามข้อตกลงแร่ธาตุสำคัญและแร่ธาตุหายาก กับมาเลเซียและไทยในห้วงการประชุมผู้นำอาเซียน ในกรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย 

การลงนามของผู้นำสหรัฐและญี่ปุ่น ในข้อตกลงเพื่อสนับสนุนการจัดหาแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก เกิดขึ้นในขณะที่ประเทศต่าง ๆ พยายามลดการพึ่งพาจีนที่ครองแร่หายากเป็นอันดับหนึ่งของโลก ซึ่งเป็นวัสดุที่มีความสำคัญต่อผลิตภัณฑ์หลากหลายประเภท ตั้งแต่สมาร์ทโฟนไปจนถึงเครื่องบินรบ

ข้อตกลงดังกล่าวมีจุดมุ่งหมายเพื่อร่วมกันจัดตั้งโครงการที่น่าสนใจในด้านต่าง ๆ เช่น แม่เหล็กและแบตเตอรี่ ในอีก 6 เดือนข้างหน้า และทำงานร่วมกันเพื่อพัฒนาคลังแร่สำคัญ