ค่าเงินเยน อ่อนสุดรอบ 4 ทศวรรษ นักวิเคราะห์จับตารัฐเข้าแทรกแซง

เงินเยนอ่อนค่าลงสู่ระดับต่ำสุด นับตั้งแต่ปี 1986 อยู่ที่ 162.40 เยนต่อดอลลาร์สหรัฐ นักวิเคราะห์จับตาการแทรกแซงจากรัฐบาล โดยตราบใดที่อัตราดอกเบี้ยญี่ปุ่นยังต่ำกว่าสหรัฐและประเทศอื่น ๆ ก็จะสร้างแรงจูงใจให้นักลงทุนกู้เงินเยนไปลงทุนในสินทรัพย์ต่างประเทศ ทำให้เงินทุนไหลออกนอกญี่ปุ่น ขณะที่รัฐมนตรีคลังกล่าวย้ำคำเดิม พร้อมตอบสนองต่อความเคลื่อนไหวตลอดเวลา

บลูมเบิร์ก (Bloomberg) และรอยเตอร์ (Reuters) รายงานว่า เงินเยนเมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ อ่อนค่าลงสู่ระดับต่ำที่สุดเป็นประวัติการณ์นับตั้งแต่ปี 1986 นับเป็นเหตุการณ์สำคัญที่สร้างความไม่สบายใจในญี่ปุ่น และทำให้นักลงทุนต้องจับตามองว่า ทางการจะเข้ามาแทรกแซงตลาดหรือไม่ โดยทางการญี่ปุ่นยังคงกล่าวถ้อยคำเดิมว่า ทางการพร้อมที่จะตอบสนองต่อความเคลื่อนไหวของค่าเงิน

คืนวันที่ 29 มิ.ย. 2026 ค่าเงินเยนร่วงทะลุระดับ 161.95 เยนต่อดอลลาร์สหรัฐ ในตลาดนิวยอร์ก แซงหน้าจุดต่ำสุดที่เคยแตะเมื่อเดือน ก.ค. 2024 และในเช้าวันนี้ (30 มิ.ย.) ก็อ่อนค่าลงไปอยู่ที่ 162.40 เยนต่อดอลลาร์สหรัฐ ในตลาดโตเกียว

ซัตสึกิ คาตายามะ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังญี่ปุ่น กล่าวตอบคำถามเกี่ยวกับกรณีค่าเงินอ่อนค่าทะลุระดับ 162 เยนต่อดอลลาร์สหรัฐ ในการแถลงข่าววันที่ 30 มิ.ย. ว่า สิ่งสำคัญที่สุดคือการเตรียมความพร้อมในการตอบสนองต่อความเคลื่อนไหวของค่าเงินอย่างเหมาะสมได้ตลอดเวลา ซึ่งเป็นการย้ำถ้อยคำเดิมที่ทางการญี่ปุ่นใช้สื่อสารมาโดยตลอด

ครั้งสุดท้ายที่มีการซื้อขายเงินเยนในระดับนี้ ค่าเงินอยู่ในทิศทางตรงกันข้าม โดยแข็งค่าอย่างรุนแรงและยาวนานหลายปี หลังจากข้อตกลงพลาซา (Plaza Accord) ในปี 1985 ที่สหรัฐและกลุ่มประเทศอุตสาหกรรมชั้นนำร่วมมือกันแทรกแซงตลาดเพื่อกดค่าเงินดอลลาร์สหรัฐให้อ่อนลง ส่งผลให้เงินเยนแข็งค่าขึ้นแบบก้าวกระโดด

แต่ในครั้งนี้ เงินเยนกำลังอ่อนค่าลง และญี่ปุ่นกำลังก้าวพ้นภาวะเศรษฐกิจตกต่ำที่กินเวลามานาน โดยเงินที่อ่อนค่าลงจะช่วยเพิ่มผลกำไรให้กับผู้ส่งออก และส่งผลให้ตลาดหุ้นญี่ปุ่นพุ่งสูงขึ้นเป็นประวัติการณ์ อย่างไรก็ดี ต้นทุนการนำเข้าก็สูงขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการนำเข้าน้ำมันและก๊าซ ซึ่งกำหนดราคาซื้อขายเป็นสกุลดอลลาร์ ทำให้เงินเฟ้อและส่งผลกระทบต่อผู้บริโภค ผ่านการจ่ายที่แพงขึ้น ตั้งแต่อาหารจนไปถึงไฟฟ้า นอกจากนี้ยังอาจบั่นทอนความนิยมรัฐบาลญี่ปุ่นภายใต้การนำของ ซานาเอะ ทาคาอิจิ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น

ยูจิโระ โกโตะ หัวหน้านักกลยุทธ์ด้านอัตราแลกเปลี่ยนของบริษัทหลักทรัพย์ โนมูระ กล่าวว่า สิ่งที่ต้องจับตามองคือ ทางการญี่ปุ่นจะดำเนินมาตรการแทรกแซงจริง ๆ หรือเพียงแค่ส่งสัญญาณเตือนด้วยวาจาที่เข้มงวด

การอ่อนค่าของเงินเยนดำเนินไปท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) ซึ่งได้ยกเลิกนโยบายอัตราดอกเบี้ยติดลบในปี 2024 โดยคาดหวังว่าจะทำให้ค่าเงินเยนฟื้นตัวขึ้น และเมื่อวันที่ 16 มิ.ย. 2026 ได้ปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบายเป็น 1% นับเป็นอัตราสูงสุดนับตั้งแต่ปี 1995

อย่างไรก็ดีผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนั้นมีน้อยมาก เนื่องจากนักลงทุนต่างคาดว่า ธนาคารกลางสหรัฐ (Fed) จะยังคงมีนโยบายเข้มงวดต่อไป และตราบใดที่ยังมีช่องว่างที่กว้างอยู่ ระหว่างอัตราดอกเบี้ยที่ต่ำมากของญี่ปุ่น กับอัตราดอกเบี้ยของสหรัฐ รวมถึงประเทศเศรษฐกิจหลักอื่น ๆ นักลงทุนก็จะมีแรงจูงใจในการกู้ยืมเงินเยนที่มีดอกเบี้ยต่ำ ไปลงทุนในสินทรัพย์ต่างประเทศที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า ซึ่งการไหลออกของเงินทุนนี้เองที่ส่งผลให้เงินเยนอ่อนค่าลง

นอกจากนี้ ยังมีความกังวลว่า รัฐบาลญี่ปุ่นต้องการให้ BOJ ชะลอการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยเพิ่มเติมอีกด้วย โดยสัญญาณล่าสุดคือ รายงานจากสำนักข่าวญี่ปุ่นหลายสำนัก รวมถึงเคียวโดและไมนิจิ ซึ่งระบุว่า รัฐบาลญี่ปุ่นจะเรียกร้องให้มีการบริหารจัดการทางการเงินที่เหมาะสม ในแนวทางนโยบายพื้นฐาน ซึ่งเป็นการยับยั้ง BOJ ไม่ให้ขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบายเพิ่ม

ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 28 เม.ย.-27 พ.ค. รัฐบาลได้แทรกแซงตลาดไปแล้ว เป็นจำนวนเงินสูงถึง 11.73 ล้านล้านเยน (ราว 2.4 ล้านล้านบาท) หลังจากที่เงินเยนอ่อนค่าลงต่ำกว่า 160 เยนต่อดอลลาร์สหรัฐเป็นครั้งแรก

คำถามสำคัญในตอนนี้คือ จะมีการแทรกแซงของรัฐบาลเพิ่มเติมหรือไม่ เนื่องจากค่าเงินที่อ่อนลงมาอยู่ที่ 161.95 เยนต่อดอลลาร์สหรัฐในตลาดนิวยอร์ก ยังไม่ได้กระตุ้นให้เกิดการอ่อนค่าลงอย่างมีนัยสำคัญ โดยเงินจำนวนมหาศาลที่ใช้ในการแทรกแซงตลาด ไม่เพียงแต่สะท้อนให้เห็นถึงการเดิมพันที่สูง แต่ยังตอกย้ำความยากลำบากในการฝืนทิศทางตลาดซื้อขายเงินตราต่างประเทศ ที่มีปริมาณการหมุนเวียนสูงถึง 9.5 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อวัน (ราว 316 ล้านล้านบาท)

นอกจากนี้ อีกหนึ่งสิ่งที่หลายคนมองว่าเป็นอุปสรรคต่อโอกาสการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยของญี่ปุ่น คือการที่ประเทศเป็นสังคมผู้สูงอายุและมีจำนวนประชากรลดลง ซึ่งจะบดบังแนวโน้มการเติบโตทางเศรษฐกิจ และทำให้หนี้สาธารณะเพิ่มสูงขึ้น