อาลัย นุกูล ประจวบเหมาะ ยอมหัก…ไม่ยอมงอ
คอลัมน์ : ชั้น 5 ประชาชาติ ผู้เขียน : กฤษณา ไพฑูรย์
สมัยเรียนจบใหม่ ๆ ได้ถูกส่งไปเป็นผู้สื่อข่าวประจำ “กระทรวงคมนาคม” หรือที่หลายคนให้ฉายาว่า “กระทรวงหูกวาง” เนื่องจากมีการปลูกต้นหูกวางเรียงรายอยู่หน้ากระทรวง เปรียบเสมือนสัญลักษณ์ของกระทรวงคมนาคม
สมัยนั้นกระทรวงคมนาคมรับผิดชอบดูแลหน่วยงานทางน้ำ ทางบก ทางอากาศ และการสื่อสาร รวมถึง 7 กรม 12 รัฐวิสาหกิจ
มีการเปิดสัมปทานโครงการระดับแสนล้านบาทหลายโครงการให้เอกชนมายื่นประมูล ช่วงนั้นแต่ละโครงการกำลังฝุ่นตลบ ! เพราะการเจรจา “ผลประโยชน์” ระหว่างคู่สัญญา 3 ฝ่าย ยังไม่จบสักที !
ปกติการประมูลโครงการของภาครัฐ คู่สัญญาจะมีเพียงหน่วยงานภาครัฐกับภาคเอกชนที่ประมูลโครงการได้
แต่โครงการประมูลขนาดใหญ่ของเมืองไทย บริษัทเอกชนทราบกันดีว่า การเจรจาที่แท้จริงจะจบลงได้ อยู่ที่การเจรจาเบื้องหลังระหว่างภาคเอกชนที่ประมูลโครงการกับนักการเมือง พรรคการเมืองที่รับผิดชอบโครงการ ! ซึ่งสมัยนี้คงไม่แตกต่างกัน !
ยุคสมัยนั้นแต่ละโครงการมีเบื้องลึกเบื้องหลังมากมาย อาทิ โครงการโทรศัพท์ 3 ล้านเลขหมาย/โครงการโฮปเวลล์/โครงการดาวเทียม การประมูลโครงการก่อสร้างถนนของกรมทางหลวง การบินไทย ฯลฯ
แต่เมื่อรัฐบาล อานันท์ ปันยารชุน เข้ามาบริหารประเทศในปีนั้น ได้เชิญท่านอาจารย์ “นุกูล ประจวบเหมาะ” อดีตผู้ว่าการแบงก์ชาติ เจ้าของฉายา “ยอมหัก ไม่ยอมงอ” เข้ามานั่งเป็น “รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม” ประมาณปี 2534-2535
ท่านนุกูลเข้ามา “รื้อผลประโยชน์” ใต้โต๊ะขึ้นมาปัดฝุ่น “บนโต๊ะ” พร้อมต่อรองกับบริษัทเอกชนที่ได้รับโครงการสัมปทาน ผู้รับเหมาที่ได้โครงการก่อสร้างถนนกับกรมทางหลวง ฯลฯ ขอให้ลดราคาโครงการต่าง ๆ ลงมา โดยไม่ต้องบวกค่าใต้โต๊ะใด ๆ
ทำให้ได้เม็ดเงินมหาศาลกลับคืนสู่แผ่นดิน…ข้าราชการน้ำดีและเอกชนทุกระดับต่างชื่นชม
หลังจากที่ท่านอาจารย์นุกูลอำลาจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ตัวผู้เขียนเองได้ย้ายมาเป็นผู้สื่อข่าวประจำแบงก์ชาติ ทำให้ได้เห็นการดำเนินนโยบายด้านการเงิน ภายใต้การกุมบังเหียนของผู้ว่าการแบงก์ชาติถึง 3 คน คืบคลานมาสู่วิกฤตต้มยำกุ้ง และการลอยตัวค่าเงินบาท ตามมาด้วยความล่มสลายของสถาบันการเงิน
ภายใต้วิกฤตการเงินที่เกิดขึ้น มีหลายคนตั้งข้อสังเกตถึงมูลเหตุต่าง ๆ ทำให้กระทรวงการคลังได้เชิญท่านอาจารย์นุกูล เข้ามาช่วย “ถอดบทเรียน” ที่เกิดขึ้นในฐานะ “ประธานคณะกรรมการศึกษาและเสนอแนะมาตรการเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการระบบการเงินของประเทศ หรือ ศปร.” เพื่อให้ตรวจสอบและวินิจฉัยข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการบริหารจัดการเงินทุนสำรองระหว่างประเทศ เพื่อปกป้องค่าเงินบาท จนนำไปสู่การประกาศใช้อัตราแลกเปลี่ยนลอยตัว เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2540
ซึ่งข้อสรุปของบทเรียนครั้งนั้นถือเป็น “คุณูปการ” อันใหญ่หลวง
เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2566 ท่านนุกูลได้จากโลกนี้ไปด้วยความสงบ สิริอายุ 93 ปี จึงขอไว้อาลัยแด่ “ท่านอาจารย์นุกูล ประจวบเหมาะ” ปูชนียบุคคลอีกท่าน
หมายเหตุ: บทกลอนด้านล่างนี้ได้เขียนมอบให้อ.นุกูลในวันอำลาจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมปี 2535
แด่…อาจารย์นุกูล ประจวบเหมาะ
คมนาคมถิ่นนี้ลือเลื่องนัก ว่าเป็นจักรผลประโยชน์มหาศาล
ค่อยป้อนพรรคการเมืองมาช้านาน เหล่าข้าราชการก็สืบสานการโกงกิน
แต่ตอนนี้ท่านมารักษาไว้ หูกวางให้ร่มเย็นเป็นสุขี
ออกดอกผลชุ่มชื่นฟื้นชีวี เหล่าประชาน้องพี่แสนดีใจ
ปราบอธรรมเหล่าร้ายหมายมุ่งมาด ให้ขยาดเกรงกลัวทั่วทุกหน
ใครโกงกินปลิ้นปล้อนชาติหลอกประชาชน ต้องผจญชดใช้กรรมตามกันไป
9 เดือนกว่าได้มาหลายแสนล้าน ทั้งโครงการโทรศัพท์การสื่อสาร
และอีกทั้งการบินไทยกับกรมทาง เป็นแบบอย่างให้สืบทอดตลอดไป
ทำความดีแม้นไม่มีใครมองเห็น ก็เปรียบเป็นการปิดทองหลังพระใหญ่
จะส่งผลวันหน้าไม่ช้าไกล แสนยิ่งใหญ่ล้ำเลิศประเสริฐจริง
ทำความดีแม้นมีคนพยาบาท ก็ไม่อาจราวีอย่างที่หมาย
เพราะคุณธรรมความดีมีรอบกาย เปล่งแสงฉายปกป้องคุ้มครองตน
ชื่อ “นุกูล” นั้นหนาว่ายิ่งใหญ่ “ประจวบเหมาะ” นั้นไซร้แผ่ไพศาล
ประกอบแต่คุณธรรมความดีงาม เหล่าลูกหลานขอรำลึกนึกถึงคุณ
กฤษณา ไพฑูรย์ / ประชาชาติธุรกิจ /2535