รื้อ ‘ทุนมนุษย์ไทย’

คอลัมน์​ : บทบรรณาธิการ

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ หรือ สศช. เผยรายงาน “การพัฒนาทุนมนุษย์ในประเทศไทย : การวิเคราะห์ช่องว่าง อุปสรรค และทางเลือกเชิงนโยบาย” นายสมพงษ์ จิตระดับ นักวิชาการด้านการศึกษา ได้สรุปเนื้อหาว่า ภาพรวมทรัพยากรมนุษย์ ตั้งแต่เกิดถึงอายุ 18 ปี มีระดับผลิตภาพ ร้อยละ 61 ขณะที่ OECD หรือ “องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา” กำหนดที่ระดับ 85% ไทยยังตามหลังประเทศที่มีรายได้สูง รายได้ปานกลางระดับบนอีกหลายประเทศ ถ้ายังไม่มีการเปลี่ยนแปลง ในอีก 5 ปี ไทยจะแพ้เวียดนาม และระบุต่อไปว่า การศึกษาภาคบังคับ ระดับปฐมวัยในเชิงปริมาณจัดได้ดี 90-98% แต่ในเชิงคุณภาพ ในปฐมวัยพบปัญหาทุพโภชนาการ เจริญเติบโตล่าช้า

การศึกษาภาคบังคับ ม.1-ม.3 ในเชิงปริมาณทำได้ถึง 98% แต่ในเชิงคุณภาพเกิดช่องว่างมาก โดยเฉพาะทักษะขั้นพื้นฐานและวิชาการไม่เป็นไปตามมาตรฐาน นักเรียน ป.2 เพียงร้อยละ 42 มีทักษะการอ่านและการคำนวณที่เหมาะสม ร้อยละ 68 ต่ำกว่าเกณฑ์ นักเรียนภาคบังคับ ม.3 ร้อยละ 9 และ 15 การอ่านและคำนวณอยู่แค่ระดับ ป.2 ประกอบกับ ร.ร.ขนาดเล็กเพิ่มขึ้น มีร้อยละ 54 หรือ 29,313 แห่ง มีเด็ก 1.8 ล้านคน คะแนนเฉลี่ยต่ำมาก สำหรับมัธยมศึกษาตอนปลาย มีเด็กเรียนต่อ 59.4% ต่ำกว่าเกณฑ์ของ OECD ที่กำหนดร้อยละ 86 แสดงว่ามีเด็กหลุดจากระบบการศึกษาในช่วง ม.ปลาย มากที่สุด ร้อยละ 40.6 ในเรื่องความสอดคล้องระหว่างการศึกษาและอาชีพ ร้อยละ 56 มีคุณวุฒิไม่สอดคล้องกับความต้องการอาชีพ ค่าเฉลี่ยของ OECD อยู่ที่ร้อยละ 32 ทักษะขั้นพื้นฐานของเด็กไทย ร้อยละ 64.7 อ่านออกเขียนได้ต่ำกว่าเกณฑ์ ร้อยละ 74.1 ทักษะดิจิทัลต่ำกว่าเกณฑ์ ร้อยละ 30.3 ทักษะทางอารมณ์และสังคมต่ำกว่าเกณฑ์

ผศ.ชล บุนนาค นักวิชาการมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เผยว่าเห็นด้วยกับข้อเสนอของรายงานฯ ที่ให้มหาวิทยาลัยปรับตัว ยกเลิกหลักสูตรที่ไม่จำเป็น สร้างคนที่พร้อมจะเรียนรู้และมีทักษะที่จำเป็น เช่น การทำงานเป็นทีม การสื่อสาร หรือทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์ ปัจจุบันระบบอุดมศึกษาของไทยยังสับสนในตัวเองอยู่ ว่าจะผลิตปัญญาชนเพื่อการพัฒนาประเทศ หรือจะผลิตแรงงานเข้าสู่ตลาด ในยุโรป แยกสถาบันการศึกษาออกเป็น 2 ประเภท คือ 1.มหาวิทยาลัยที่เน้นวิชาการและวิจัย เน้นวิชาการและการวิจัยขั้นพื้นฐานเป็นหลัก และ 2.มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์ประยุกต์ หรือโพลีเทคนิค ผลิตบุคลากรตามความต้องการของภาคอุตสาหกรรม หากรัฐบาลปฏิรูปมหาวิทยาลัย จะช่วยให้มหาวิทยาลัยแต่ละประเภททุ่มเททรัพยากรเพื่อตอบวัตถุประสงค์นั้น ๆ ได้อย่างชัดเจน

ทุนมนุษย์กำลังเป็นปัญหามากขึ้น โดยเฉพาะในประเทศไทยที่มุ่งใช้เทคโนโลยีพัฒนาประเทศไปสู่อุตสาหกรรมสมัยใหม่ ปัจจุบันไทยมีโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีที่ดี แต่ยังขาดบุคลากรมาใช้โครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้ ปัญหาอยู่ที่ระบบการศึกษา ดังที่รายงานของ สศช.ฉบับนี้ระบุ จึงเป็นโจทย์หรือการบ้าน ที่ฝ่ายการเมือง ภาคราชการ และภาคเอกชน ต้องถือเป็นความรับผิดชอบร่วมกัน และหาทางแก้ไขปัญหานี้ เพื่อสร้างศักยภาพของประเทศ ให้พัฒนาตนเองและแข่งขันกับประเทศต่าง ๆ ได้