5 ข้อน่ารู้ นโยบายทองคำจีน สู่ข้อเสนอการปฏิรูปค้าข้ามแดน

ในภาพรวมนโยบายทองคำของจีนคือ การสะสมและควบคุมตลาดอย่างเข้มแข็ง เพื่อเสริมความมั่นคงทางการเงิน ลดบทบาทดอลลาร์ (Dedollarization) และผลักดันหยวนขึ้นมาเป็นทางเลือกใหม่ในโลกการเงิน แต่ความโปร่งใสถูกตั้งคำถามและตั้งข้อสังเกต ซึ่งมักถูกวิจารณ์ว่าไม่โปร่งใสเท่าประเทศตะวันตก

1.การถือครองทองคำของรัฐ จีนสะสมทองคำเป็นทุนสำรองเงินตราต่างประเทศ โดยเฉพาะผ่านธนาคารประชาชนจีน หรือแบงก์ชาติ (People’s Bank of China : PBOC)

การรายงานปริมาณทองคำสำรองมักไม่บ่อยและไม่โปร่งใสมากนัก (เช่น เคยไม่รายงานยาวนาน 6 ปีในระหว่างปี 2009-2015 ก่อนจะประกาศตัวเลขใหม่ทีเดียว) และปัจจุบัน PBOC รายงานเป็นรายเดือนมากขึ้น แต่ยังมีข้อสงสัยว่าตัวเลขจริงสูงกว่าที่ประกาศ

ช่วง 2022-2024 จีนเข้าซื้อทองคำต่อเนื่อง เพื่อกระจายความเสี่ยงจากดอลลาร์สหรัฐ และเสริมความมั่นคงค่าเงินหยวน

2.การผลิตและการนำเข้า จีนเป็นผู้ผลิตทองคำรายใหญ่ที่สุดในโลก มักผลิตได้ปีละกว่า 300-350 ตัน มีการอนุญาตนำเข้าทองคำอย่างเข้มงวด โดยต้องผ่านโควตาที่ PBOC อนุมัติ แต่จีนไม่เผยละเอียดทุกเส้นทาง ทำให้ตลาดต้องหาข้อมูลทางอ้อมจากคู่ค้าจีน ทั้งนี้ ทองคำที่นำเข้าไปส่วนใหญ่ถูกใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องประดับ, การลงทุน และการสำรอง

3.การลงทุนในประเทศ ภาครัฐสนับสนุนให้ประชาชนลงทุนในทองคำ เช่น ผ่าน China Gold Coin Corporation และผลิตภัณฑ์ทองคำเพื่อการออม

ตลาดทองคำเซี่ยงไฮ้ (Shanghai Gold Exchange-SGE) เป็นตลาดทองคำที่รัฐควบคุมและใช้เป็นกลไกกำหนดราคาในสกุลหยวน ถือเป็นกลยุทธ์การเข้าซื้อทองคำในหลาย ๆ ครั้ง นอกจากธนาคารรัฐ เพื่อไม่ให้ตลาดโลกรู้ชัดว่าซื้อโดยตรง

การเปิดตลาดสำหรับนักลงทุนสถาบัน จีนได้เริ่มโครงการนำร่องเพื่ออนุญาตให้บริษัทประกันภัยลงทุนในทองคำ การเคลื่อนไหวนี้อาจอัดฉีดเงินหลายพันล้านดอลลาร์เข้าสู่ตลาดทองคำ และช่วยให้นักลงทุนประกันภัยมีสินทรัพย์ทางเลือกสำหรับพอร์ตการลงทุนของตน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อพิจารณาถึงทางเลือกการลงทุนที่จำกัดท่ามกลางความท้าทายทางเศรษฐกิจ

การเปลี่ยนแปลงนโยบายนี้ถือเป็นพัฒนาการที่สำคัญ ทั้งสำหรับตลาดประกันภัยและตลาดทองคำของจีน ซึ่งอาจนำไปสู่นวัตกรรมผลิตภัณฑ์ และเพิ่มอิทธิพลในตลาดทองคำของจีนในระดับสากล

การสนับสนุนตลาดทองคำทั้งในประเทศและระหว่างประเทศ จีนในฐานะที่เป็นผู้ผลิตทองคำแท่งที่ได้จากเหมืองและผู้ซื้อทองคำรายใหญ่ที่สุดของโลกในปี 2024 โดยประมาณ 10-11% ของการผลิตทองคำทั่วโลกมาจากจีน กลยุทธ์การซื้อทองคำอย่างต่อเนื่องของจีนจึงช่วยสนับสนุนราคาทองคำทั่วโลกได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยการดูดซับอุปทานทองคำจริงจำนวนมหาศาล ด้วยการเพิ่มประสิทธิภาพของตลาดและการควบคุมการไหลเวียนของทองคำ จีนจึงมีเป้าหมายที่จะเพิ่มอิทธิพลต่อราคาของโลหะมีค่าและพลวัตของตลาด

4.เชื่อมโยงกับยุทธศาสตร์การเงินโลก จีนต้องการผลักดันให้หยวนมีอำนาจมากขึ้นในระบบการเงินโลก การใช้ทองคำหนุนหลังค่าเงินและเพิ่มการซื้อขายทองคำด้วยหยวน เป็นส่วนหนึ่งของแผนลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์

5.การใช้ทองคำเชิงยุทธศาสตร์ ช่วยรักษาความมั่นคงทางการเงิน หากเกิดวิกฤตค่าเงินหรือความขัดแย้งทางการค้า ใช้ทองคำเป็น “สินทรัพย์ปลอดภัย” รองรับการลงทุนภายในประเทศ

จากการสืบค้นข้อมูลพบว่า บริบททางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องที่สำคัญแบ่งเป็นก่อนปี 2000 การนำเข้าทองคำและการเป็นเจ้าของโดยเอกชนถูกจำกัดอย่างเข้มงวด ต่อมาปี 2001 ถึง 2015 มีการเปิดเสรีตลาดทองคำและการนำเข้าทีละน้อย โดยปี 2001 จีนเข้าร่วมองค์การการค้าโลก (World Trade Organization : WTO) เปิดทางสู่การปฏิรูปตลาดการเงิน รวมถึงตลาดทองคำ จนปี 2016 จีนเริ่มใช้ขั้นตอนที่คล่องตัวขึ้นสำหรับการค้าทองคำข้ามพรมแดน นำมาสู่การปฏิรูปที่เสนอในปัจจุบันของปี 2025 ถือเป็นการปรับปรุงครั้งสำคัญที่สุดนับตั้งแต่ปี 2016

กระทั่งล่าสุด จีนกำลังพิจารณาผ่อนคลายกฎระเบียบการนำเข้าและส่งออกทองคำ มีจุดประสงค์เพื่ออำนวยความสะดวกในการค้าทองคำข้ามพรมแดนและเพิ่มประสิทธิภาพของตลาด โดยข้อเสนอการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่สำคัญ รวมถึง :

• ขยายการใช้ใบอนุญาตใช้งานหลายครั้งไปยังท่าเรือต่าง ๆ มากขึ้น เพื่อปรับปรุงกระบวนการอนุมัติการทำธุรกรรมทองคำให้คล่องตัวขึ้น
• ขยายระยะเวลาของใบอนุญาตเหล่านี้เป็นเก้าเดือน
• ยกเลิกข้อจำกัดจำนวนครั้งที่สามารถใช้ใบอนุญาตแต่ละใบได้
• ลดขั้นตอนการอนุมัติ และลดการใช้เอกสารการปฏิรูปเหล่านี้ ซึ่งคาดว่าจะนำมาใช้ในช่วงปลายปี 2025 หรือต้นปี 2026 มีเป้าหมายเพื่อปรับปรุงสภาพแวดล้อมทางธุรกิจที่ท่าเรือและรองรับผลกระทบจากปัจจัยภายนอก

ความคืบหน้าล่าสุดนี้ต่อยอดจากโครงการริเริ่มของธนาคารประชาชนจีนในปี 2016 ที่ต้องการลดความซับซ้อนของขั้นตอนการค้าทองคำข้ามพรมแดน โดยการลดขั้นตอนเอกสารและเร่งการนำเข้า

ตามข้อมูลที่เผยแพร่เมื่อ 7 กันยายนที่ผ่านมา ธนาคารประชาชนจีนขยายระยะเวลาการซื้อทองคำเป็นเดือนที่ 10 ในเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา ถือเป็นการซื้อทองคำมากกว่าปกติ ทองคำแท่งที่ธนาคารกลางถือครองเพิ่มขึ้น 0.06 ล้านทรอยออนซ์ เป็น 74.02 ล้านทรอยออนซ์ในเดือนที่แล้ว โดยในขณะที่จีนเริ่มซื้อทองคำรอบนี้ในเดือนพฤศจิกายนปี 2024 โดยมีปริมาณสะสมรวม 1.22 ล้านทรอยออนซ์ ในช่วงเวลาดังกล่าว

ขณะที่ความต้องการทองคำแท่งและเหรียญกษาปณ์เพื่อการลงทุนในประเทศยังคงทรงตัว ราคาทองคำพุ่งขึ้นเกือบ 40% ในปีนี้ จากแรงซื้อของธนาคารกลาง ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เพิ่มสูงขึ้น และแนวโน้มการปรับลดอัตราดอกเบี้ยของสหรัฐ

ธนาคารประชาชนจีนอธิบายว่า มาตรการผ่อนคลายกฎระเบียบการอนุญาตจะเพิ่มความแข็งแกร่งและรับมือกับปัจจัยภายนอกด้วยการปรับปรุงสภาพแวดล้อมทางธุรกิจที่ท่าเรือ และกำลังรอรับฟังความคิดเห็นจนถึงวันที่ 13 ตุลาคมนี้

อ้างอิง :

•Bloomberg1

•Bloomberg2

•Money Metals

•World Gold Council