กรมสุขภาพจิต ห่วงพฤติกรรมอินฟลูเอนเซอร์ กระทบภาพลักษณ์คนไทย

กรมสุขภาพจิต ชี้ ‘อินฟลูเอนเซอร์’ เป็นกระจกสะท้อนภาพลักษณ์คนไทย หวั่นพฤติกรรมไม่ดี กระทบคนในชาติถูกตีตราล่วงหน้า

นพ.กิตติศักดิ์ อักษรวงศ์ อธิบดีกรมสุขภาพจิต กล่าวว่า ในยุคสื่อไร้พรมแดน อินฟลูเอนเซอร์ (Influencer) เป็นบุคคลที่มีอิทธิพลในการชักจูงความคิดและโน้มน้าวการตัดสินใจของผู้อื่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งบนแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์ (social media) ต่าง ๆ โดยอินฟลูเอนเซอร์ยังเป็นเป็นผู้ที่สามารถกำหนดทิศทางของกระแส (Trend) ไม่ว่าจะเป็นด้านแฟชั่น, สินค้า, ภาษา, หรือแม้แต่พฤติกรรมทางสังคม

สิ่งที่พวกเขาทำหรือพูดจะถูกตีความและขยายผลอย่างรวดเร็ว ทำให้มีอิทธิพลในการกำหนดค่านิยมและบรรทัดฐานใหม่ ๆ ให้กับกลุ่มผู้ติดตาม โดยเฉพาะกลุ่มเยาวชน และอินฟลูเอนเซอร์ยังเป็นผู้ส่งสารและแหล่งเรียนรู้ ให้แก่ผู้ติดตาม ซึ่งเข้าถึงง่ายและน่าสนใจกว่าสื่อดั้งเดิม จึงมีอิทธิพลสูงในการถ่ายทอดความเข้าใจในประเด็นต่าง ๆ เช่น ประเด็นด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ หรือสังคม อีกทั้งมีสถานะเป็นตัวแทนของกลุ่มคนหรือประเทศชาติในโลกออนไลน์ โดยเฉพาะในยุคที่สื่อไร้พรมแดน การกระทำของอินฟลูเอนเซอร์

“อินฟลูเอนเซอร์เป็นกระจกสะท้อนภาพลักษณ์ของคนไทยที่ถูกฉายไปยังสายตาชาวโลก การกระทำใด ๆ ที่ถูกบันทึกและเผยแพร่ผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ จะถูกตีความและขยายผลอย่างรวดเร็ว เมื่อคอนเทนต์ที่มีพฤติกรรมไม่เหมาะสม เช่น พฤติกรรมรบกวนในที่สาธารณะ การฝ่าฝืนกฎจราจร หรือการแสดงออกถึงความไม่เคารพต่อวัฒนธรรมท้องถิ่น ถูกเผยแพร่ออกไปซ้ำ ๆ

อาจสร้างภาพจำที่เหมารวมว่า คนไทยเป็นชาติที่ขาดมารยาท ไม่รับผิดชอบต่อสังคม และอาจส่งผลให้คนไทยที่บริสุทธิ์ ไม่ว่าจะเดินทางไปท่องเที่ยว ทำงาน หรือศึกษาต่อในต่างประเทศ ถูกเลือกปฏิบัติหรือ ได้รับการปฏิบัติที่แตกต่างจากชาติตะวันตกหรือชาติอื่น ๆ เพราะถูกตีตราล่วงหน้า จากภาพลักษณ์ที่ถูกสร้างโดยอินฟลูเอนเซอร์ที่ขาดความรับผิดชอบ ทำให้พวกเขารู้สึกไม่ปลอดภัยและมีปัญหาสุขภาพจิตจากความเครียดและความอับอาย” นพ.กิตติศักดิ์ กล่าว

นพ.กิตติศักดิ์ กล่าวว่า โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางที่สุดที่ได้รับผลกระทบคือ เด็กและวัยรุ่น ซึ่งเป็นกลุ่มที่ใช้สื่อสังคมออนไลน์เป็นแหล่งเรียนรู้และสร้างตัวตน วัยรุ่นที่ขาดทักษะการคิดวิเคราะห์ หรือ Critical Thinking อาจเข้าใจผิดว่า การได้ยอดวิวสูง การถูกกล่าวถึงอย่างกว้างขวาง หรือการทำพฤติกรรมแหกกฎ คือตัวชี้วัดของความสำเร็จในสังคมดิจิทัล โดยไม่ได้ตระหนักถึงผลกระทบทางกฎหมายและจริยธรรมที่ตามมา

อาจนำพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมเหล่านั้นมาใช้ในชีวิตจริง หรือสร้างคอนเทนต์เลียนแบบในบริบทที่แตกต่างออกไป จนกลายเป็นปัญหาที่เพิ่มพูนและส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของประเทศซ้ำแล้วซ้ำเล่า เนื้อหาในโซเชียลมีเดียเช่นนี้หากได้รับความนิยม จะเป็นการสอนให้เยาวชนเห็นว่าความถูกต้องไม่สำคัญเท่ากระแส ซึ่งเป็นอันตรายต่อการพัฒนาจิตสำนึกพลเมืองที่ดีในระยะยาว

ด้าน นพ.จุมภฏ พรมสีดา รองอธิบดีกรมสุขภาพจิต กล่าวต่อว่า อินฟลูเอนเซอร์ ให้ความสำคัญกับความรับผิดชอบทางสังคม และเป็นผู้นำทางความคิดที่ส่งเสริมมารยาทสากล โดยก่อนจะสร้างสรรค์คอนเทนต์ใด ๆ ให้ตั้งคำถามเสมอว่า “เนื้อหานี้จะสร้างประโยชน์หรือสร้างความเสียหายต่อสังคมหรือไม่” และ “สิ่งที่ทำไปกระทบสิทธิและวัฒนธรรมของผู้อื่นหรือไม่”

สำหรับผู้ปกครองควรพูดคุยกับลูกหลานอย่างสม่ำเสมอ ชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างโลกออนไลน์กับโลกแห่งความเป็นจริงที่มีกฎกติกาและผลกระทบจริงจัง สอนให้รู้จักการคิดวิเคราะห์ ไม่หลงเชื่อหรือเลียนแบบพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมเพียงเพราะผู้ทำเป็นคนดัง นอกจากนี้ สังคมออนไลน์โดยรวมควรให้ความสำคัญและยกย่องอินฟลูเอนเซอร์ที่นำเสนอเนื้อหาที่สร้างสรรค์ เคารพผู้อื่น และเป็นแบบอย่างที่ดี

“กรมสุขภาพจิตต้องการ สร้างสังคมรอบรู้ทางด้านสุขภาพจิต (Mental Health Literacy) แต่ยังมีปัญหาสุขภาพจิตหลากหลายประเด็นที่รอการสื่อสารสร้างความรับรู้แก่ประชาชน ขอเชิญชวนให้อินฟลูเอนเซอร์ทั้งหลายหันมาให้ความสนใจกับประเด็นทางด้านสุขภาพจิต ซึ่งจะเป็นประโยชน์กับประชาชนอย่างมหาศาล ช่วยป้องกันปัญหาต่างๆ ทั้งในระดับบุคคล ครอบครัว ชุมชน และสังคม การใช้พื้นที่และอิทธิพลที่ท่านมีในการสร้างสรรค์คุณค่าเชิงบวกในด้านสุขภาพจิต จะเป็นการสร้างผลกระทบที่ดีอย่างยั่งยืนที่สุด” นพ.จุมภฏ กล่าว