ธาราบำบัด ฟื้นฟูร่างกายด้วยนํ้าอุ่น

คอลัมน์ : สุขภาพดีกับรามาฯ
ผู้เขียน : อ.นพ.ธนิษฐ์ วีระพงษ์
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

ธาราบำบัด (Hydrotherapy) คือการทำกายภาพบำบัดที่เปลี่ยนจากออกกำลังกายบนบกมาทำในสระน้ำที่ออกแบบมาโดยเฉพาะ เป็นทางเลือกการฟื้นฟูร่างกายที่มีประสิทธิภาพสูงและปลอดภัย โดยใช้คุณสมบัติทางฟิสิกส์ของน้ำ ทั้งแรงลอยตัวที่ช่วยพยุงน้ำหนักตัว เพื่อลดแรงกระแทกข้อต่อ และแรงต้านของน้ำที่ช่วยเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อทุกส่วน

การใช้น้ำอุ่นในการบำบัดยังช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิตและคลายความตึงเครียดของกล้ามเนื้อได้ดีเยี่ยม เหมาะกับผู้มีปัญหาการเคลื่อนไหว การทรงตัว กล้ามเนื้ออ่อนแรง ผู้ป่วยโรคกระดูกและข้อ เช่น ข้อเข่าเสื่อม ผู้พักฟื้นหลังผ่าตัด

คุณสมบัติของน้ำคือผู้ช่วยของนักกายภาพบำบัด

แรงลอยตัว เมื่อร่างกายอยู่ในน้ำ แรงพยุงนี้จะช่วยลดน้ำหนักตัวที่กดทับข้อต่อ ข้อเข่า ข้อสะโพก กระดูกสันหลัง ผู้ป่วยจะรู้สึกตัวเบา เคลื่อนไหวง่ายขึ้น และลดความเจ็บปวดขณะลงน้ำหนัก

แรงต้านของน้ำ น้ำมีความหนาแน่นมากกว่าอากาศ การขยับแขนขาในน้ำต้องใช้แรงมากกว่าปกติ แรงต้านนี้จะกระจายตัวรอบทิศทาง ช่วยให้กล้ามเนื้อได้รับการฝึกฝนและแข็งแรงขึ้น โดยไม่ต้องใช้อุปกรณ์ยกน้ำหนักที่เสี่ยงต่อการบาดเจ็บ

ธาราบำบัดถูกออกแบบมาเพื่อรองรับผู้ป่วยที่มีข้อจำกัดในการเคลื่อนไหวบนบก กลุ่มที่ได้รับประโยชน์สูงสุด ได้แก่

ผู้สูงอายุที่มีปัญหาการทรงตัว กล้ามเนื้อลีบ หรือกังวลเรื่องการหกล้ม

ผู้ป่วยโรคกระดูกและข้อ โรคข้อเข่าเสื่อม ข้อสะโพกเสื่อม หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

ผู้ป่วยหลังผ่าตัด เปลี่ยนข้อเข่าเทียม ผ่าตัดกระดูกสันหลัง ที่ต้องการฟื้นฟูกล้ามเนื้อ แต่ยังไม่สามารถรับน้ำหนักตัวเต็มที่ได้

ผู้ป่วยระบบประสาท โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) หรือพาร์กินสัน ที่ต้องการฝึกการทรงตัว จัดระเบียบร่างกาย

ข้อดีของการทำกายภาพบำบัดในน้ำอุ่น ให้ผลลัพธ์ที่ต่างจากการทำกายภาพบำบัดแบบเดิม ๆ โดยเฉพาะเรื่องความปลอดภัย ความสบายตัว

ป้องกันการบาดเจ็บซ้ำ ลดความเสี่ยงจากการหกล้ม

ความกลัวที่จะหกล้ม คืออุปสรรคใหญ่ที่ทำให้ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยไม่อยากเคลื่อนไหวร่างกาย

สภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย น้ำทำหน้าที่เสมือนเบาะกันกระแทกที่โอบอุ้มร่างกาย หากเสียหลักหรือก้าวพลาดขณะฝึกเดินน้ำจะช่วยชะลอการล้ม ทำให้ร่างกายค่อย ๆ เสียหลักลงอย่างช้า ๆ และลดแรงกระแทกได้

แต่การเสียหลักในน้ำยังมีความเสี่ยงต่อการสำลักน้ำ จึงต้องมีนักกายภาพบำบัดอยู่ประกบตลอดเวลา

ความมั่นใจที่เพิ่มขึ้น เมื่อผู้ป่วยรู้ว่าตนเองปลอดภัย ไม่เจ็บปวด จะเกิดความกล้าที่จะขยับร่างกายในท่าใหม่ ๆ ที่ไม่เคยทำได้บนบก ทำให้การฝึกสอนมีประสิทธิภาพ

อุณหภูมิน้ำอุ่นช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต-คลายกล้ามเนื้อ

สระธาราบำบัดทางการแพทย์ไม่เหมือนสระว่ายน้ำทั่วไป เพราะจะควบคุมอุณหภูมิให้อยู่ในระดับน้ำอุ่นที่เหมาะสม (33-34 องศาเซลเซียส)

ความร้อนจากน้ำอุ่นจะทำให้หลอดเลือดขยายตัว และไหลเวียนหล่อเลี้ยงกล้ามเนื้อ นำพาออกซิเจนไปซ่อมแซมส่วนที่บาดเจ็บได้ดี

ลดอาการปวดเกร็ง น้ำอุ่นมีฤทธิ์คลายความตึงเครียดของเส้นเอ็นและพังผืด ช่วยลดอาการปวดกล้ามเนื้อเรื้อรังได้อย่างมีนัยสำคัญ

เพิ่มการเผาผลาญ การออกกำลังกายในน้ำอุ่นช่วยให้ร่างกายใช้พลังงานได้เต็มประสิทธิภาพ โดยที่ผู้ป่วยไม่รู้สึกเหนื่อยจนเกินไป