ประกันตีโจทย์ Longevity แก้ปมคนไทยสูงวัย เงินหมดก่อนชีวิต
ปัจจุบัน Longevity ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดถึงมากขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะในห้วงยามที่ประเทศไทยได้เข้าสู่ “สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์” และกำลังจะไปสู่ “สังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอด” ในอีกไม่นาน แน่นอนว่าในมุมของธุรกิจประกันก็ต้องปรับตัวให้ล้อไปกับเทรนด์นี้
สังคมสูงวัยดันต้นทุนสุขภาพพุ่ง
โดย ธีระพล อุดมเวศย์ นักวิเคราะห์ บริษัทหลักทรัพย์ เกียรตินาคินภัทร จำกัด (มหาชน) หรือ KKPS ชี้ว่า จากการศึกษาของสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย หรือ TDRI ประเมินว่า สัดส่วนประชากรไทยอายุ 60 ปีขึ้นไปจะเพิ่มจาก 17% ในปี 2559 เป็น 29% ในปี 2575 ขณะที่สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (NIDA) ประเมินว่า ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพของไทยในช่วงปี 2566-2575 จะเติบโตเฉลี่ย 4-5% ต่อปี ส่วน TDRI ประเมินไว้ที่ 6-7% ต่อปี
“เมื่อจำนวนผู้สูงอายุและค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพเพิ่มขึ้นพร้อมกัน ภาระจึงไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับผู้สูงอายุ แต่กระจายไปยังครอบครัว ภาคธุรกิจ และฐานะการคลังของประเทศ”
MTL ชี้โจทย์ใหญ่ประเทศไทย
สาระ ล่ำซำ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เมืองไทยประกันชีวิต จำกัด (มหาชน) หรือ MTL กล่าวว่า Longevity ไม่ควรถูกมองเป็นเพียงกระแสของธุรกิจสุขภาพหรือประกัน แต่เป็นโจทย์ใหญ่ของประเทศไทย ที่เชื่อมโยงตั้งแต่โครงสร้างประชากร เศรษฐกิจ เงินเฟ้อ ค่ารักษาพยาบาล เทคโนโลยี ไปจนถึงตลาดแรงงาน
ผมไม่ได้มองว่าเป็นเทรนด์ เรื่องนี้เป็นเรื่องใหญ่ Longevity คือโจทย์ของประเทศไทย เป็นโจทย์ของสังคมผู้สูงอายุ ว่าทำอย่างไรที่จะทำให้คนไทยยืนได้ ภายใต้เศรษฐกิจโลก เศรษฐกิจในประเทศ เงินเฟ้อ Medical Inflation เทคโนโลยี AI และความแตกต่างระหว่าง Generation
ความท้าทายเริ่มชัดขึ้นจากโครงสร้างประชากร โดยจำนวนเด็กเกิดใหม่ของไทยลดจาก 736,532 คนในปี 2558 เหลือ 416,574 คนในปี 2568 ขณะที่จำนวนผู้เสียชีวิตสูงกว่าจำนวนเด็กเกิดใหม่ตั้งแต่ปี 2564 และประเทศไทยมีแนวโน้มเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด หรือ Super-Aged Society ภายในปี 2572
“ในระยะยาวจำนวนประชากรไทยถูกคาดว่าจะลดลงประมาณครึ่งหนึ่ง เหลือราว 33 ล้านคนภายในปี 2626 ทำให้โจทย์ไม่ได้มีเพียงจำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้น แต่ยังรวมถึงประชากรวัยแรงงานที่ลดลงตามไปด้วย”
“Healthspan-Wealthspan”
“สาระ” กล่าวว่า อย่างไรก็ดีการมีชีวิตยืนขึ้นไม่ได้หมายความว่าจะมีสุขภาพดีตลอดช่วงชีวิต เพราะยังมีช่องว่างระหว่าง Lifespan หรือช่วงอายุทั้งหมด กับ Healthspan หรือช่วงเวลาที่สามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีสุขภาพดี โดยมีช่องว่างเฉลี่ยประมาณ 11 ปี นั่นหมายความว่า ช่วงท้ายของชีวิตอาจต้องใช้เวลานับสิบปีอยู่กับปัญหาสุขภาพ โรคเรื้อรัง หรือภาวะที่ต้องพึ่งพาผู้อื่น ซึ่งตามมาด้วยค่ารักษาพยาบาลและค่าใช้จ่ายในการดูแล
“เป้าหมายของ Longevity จึงต้องทำให้ Healthspan เพิ่มขึ้นใกล้เคียงกับ Lifespan มากที่สุด”
แต่สุขภาพเป็นเพียงด้านหนึ่ง เพราะอีกโจทย์สำคัญคือ Wealthspan หรือช่วงเวลาที่คนมีทรัพยากรทางการเงินเพียงพอสำหรับการดำรงชีวิต โดยคนไทยประมาณ 30% ไม่มีเงินออมสำหรับวัยเกษียณ ทำให้เมื่ออายุขัยเพิ่มขึ้นความเสี่ยงที่เงินจะหมดก่อนชีวิต เพิ่มขึ้นตามไปด้วย
“ดังนั้น การสร้าง Wealthspan จึงไม่ได้หมายถึงการสะสมเงินเพื่อเกษียณเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงความสามารถในการทำงานและสร้างรายได้ให้นานขึ้น ซึ่งอาจทำให้แนวคิดเดิมที่ทำงานถึงอายุประมาณ 60 ปีแล้วหยุดทำงานอย่างสมบูรณ์ต้องถูกทบทวน”
“สาระ” กล่าวว่า อย่างไรก็ตาม การทำงานให้นานขึ้นไม่ได้หมายถึงเพียงการขยายอายุเกษียณ เพราะเทคโนโลยี และ AI กำลังทำให้ทักษะบางประเภทล้าสมัยเร็วขึ้น การ Reskill, Upskill และ Relearn จึงเป็นอีกส่วนหนึ่งของ Longevity เพราะหากอายุการทำงานยาวขึ้น ทักษะในการหารายได้ก็ต้องถูกพัฒนาให้ยาวตามไปด้วย
“ผมมองว่าบทบาทของธุรกิจประกันก็ต้องขยับจากการขายผลิตภัณฑ์เพียงอย่างเดียว ไปสู่การสร้าง Longevity Ecosystem เชื่อมประกันชีวิต สุขภาพ โรคร้ายแรง การออมและบำนาญ เข้ากับโรงพยาบาล โรงเรียนแพทย์ บริการ Home Care, Nursing Home และ Independent Living เพื่อรองรับความต้องการตลอดช่วงชีวิต”
BLA ชี้เงินต้องอยู่ได้นานเท่าชีวิต
ขณะที่ โชน โสภณพนิช กรรมการผู้จัดการใหญ่และประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท กรุงเทพประกันชีวิต จำกัด (มหาชน) หรือ BLA กล่าวว่า วันนี้โจทย์ของธุรกิจกำลังขยับไปอีกขั้น เมื่อผู้คนเริ่มมองไกลถึงการมีชีวิตที่ยืนยาว และคำถามสำคัญไม่ใช่เพียง จะมีชีวิตอยู่นานแค่ไหน แต่คือ จะมีชีวิตอยู่อย่างไรให้มีคุณภาพ
เมื่อคนมีอายุยืนขึ้น ความเสี่ยงที่ตามมาคือ Longevity Risk หรือความเสี่ยงจากการมีชีวิตยืนยาวกว่าเงินที่เตรียมไว้ โจทย์การเกษียณจึงไม่ได้จบเพียงการมีเงินก้อนในวันที่หยุดทำงาน แต่ต้องวางแผนว่าเงินดังกล่าวจะสามารถสร้างรายได้และรองรับค่าใช้จ่ายได้อีกนานเพียงใด หากต้องใช้ชีวิตหลังเกษียณอีก 20-30 ปี
ยิ่งเมื่ออายุมากขึ้น แม้ค่าใช้จ่ายบางประเภทอาจลดลง แต่ค่ารักษาพยาบาลและค่าใช้จ่ายในการดูแลกลับมีโอกาสเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะเมื่อเกิดโรคเรื้อรัง โรคร้ายแรง หรือเข้าสู่ภาวะที่ไม่สามารถทำกิจวัตรประจำวันได้ด้วยตนเอง
“การวางแผน Longevity จึงต้องเชื่อม เงินเกษียณ เข้ากับ สุขภาพ และ Long-term Care มากขึ้น ไม่สามารถแยกการออม การเกษียณ และค่ารักษาพยาบาลออกจากกันเหมือนในอดีต”
“โชน” กล่าวว่า บทบาทธุรกิจประกันจึงต้องขยายจากการรองรับความเสี่ยงจากการเสียชีวิตหรือเจ็บป่วย ไปสู่การช่วยบริหารความเสี่ยงจาก การมีชีวิตอยู่นาน ทั้งรายได้หลังเกษียณ โรคร้ายแรง และค่าใช้จ่ายในการดูแลระยะยาว เพื่อทำให้เงินที่เตรียมไว้สามารถรองรับชีวิตที่ยาวขึ้นได้จริง
สิ่งหนึ่งที่ไม่เคยเปลี่ยนคือความใส่ใจ แต่ความใส่ใจจะเกิดขึ้นได้ต้องเริ่มจากความเข้าใจ แล้วจึงสะท้อนออกมาเป็นนโยบาย ระบบงาน บุคลากร ผลิตภัณฑ์ และบริการที่ตอบโจทย์ลูกค้า