โป๊ปเลโอเตือน! AI อาจสร้าง ‘วิมานจักรกล’ กลืนกินมนุษยชาติ จี้เร่งคุมเข้มจริยธรรมเทคโนโลยี
สมเด็จพระสันตะปาปา เลโอที่ 14 ส่งสารเตือนต่อโลก ระหว่างการเยือนฝรั่งเศสอย่างเป็นทางการ ชี้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเทคโนโลยีขั้นสูงกำลังสร้าง ‘วิมานแห่งจักรกล’ (Paradise of Machines) ที่เข้ามากำหนดและครอบงำวิถีชีวิต จนมนุษย์เสี่ยงสูญเสียศักดิ์ศรี คุณค่า และความหมายของการเป็นมนุษย์ พร้อมจี้ผู้นำโลกและค่ายเทคใหญ่ให้ร่วมกำหนดกรอบจริยธรรมอย่างเร่งด่วน
สำนักข่าวต่างประเทศ Al Jazeera รายงานว่า สมเด็จพระสันตะปาปา เลโอที่ 14 (Pope Leo XIV) ได้ออกมาเตือนเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเทคโนโลยีเกิดใหม่ โดยทรงเปรียบเทียบว่าอาจกลายเป็น “วิมานแห่งจักรกล” (Paradise of Machines) ที่เข้ามาสั่นคลอนคุณค่าพื้นฐานของมนุษยชาติ และตั้งคำถามเชิงดำรงอยู่ว่า
“อะไรคือความหมายของการเป็นมนุษย์ในยุคดิจิทัล”
ถ้อยแถลงดังกล่าวเกิดขึ้นในระหว่างการเสด็จเยือนประเทศฝรั่งเศสอย่างเป็นทางการเป็นเวลา 4 วัน ซึ่งถือเป็นครั้งแรกในรอบ 18 ปีที่มีประมุขแห่งคริสตจักรโรมันคาทอลิกเยือนฝรั่งเศส โดยทรงกล่าวสุนทรพจน์เปิดต่อหน้าประธานาธิบดี เอมานูว์แอล มาครง (Emmanuel Macron) ณ พระราชวังเอลีเซ (Elysee Palace) รวมถึงต่อหน้าคณะทูตและเจ้าหน้าที่สหประชาชาติ ณ สำนักงานใหญ่ UNESCO ในกรุงปารีส
เตือนภัย ‘วิมานจักรกล’ คุกคามศักดิ์ศรีมนุษย์
สมเด็จพระสันตะปาปา เลโอที่ 14 ทรงย้ำเตือนเคียงข้างประธานาธิบดีมาครงว่า
หากเราต้องการหลีกเลี่ยงการสูญเสียความเป็นมนุษย์ ท่ามกลางวิมานแห่งจักรกลที่กำลังรุกรานและบงการชีวิตประจำวันของเรา พวกเรามีความจำเป็นเร่งด่วนอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างการศึกษาด้านการวิเคราะห์และแยกแยะทางจริยธรรม”
นอกจากนี้ ยังชี้ให้เห็นถึง ความย้อนแย้ง (Paradox) ของสังคมยุคปัจจุบันอย่างชัดเจนว่า
ความย้อนแย้งเริ่มเด่นชัดขึ้นเรื่อยๆ ในขณะที่เรามอบ ‘ความฉลาด’ ให้แก่ระบบการคำนวณของคอมพิวเตอร์ แต่เรากลับล้มเหลวในการตระหนักถึงศักดิ์ศรีอันละเมิดไม่ได้ของมนุษย์ ชีวิตของมนุษย์กำลังถูกตัดสินด้วยเกณฑ์ของ ‘ประสิทธิภาพ’ และเมื่อใดที่ถูกมองว่าไร้ผลิตภาพแล้ว มนุษย์ก็จะถูกปฏิเสธและถูกทอดทิ้ง”
ติงกฎหมายการฆ่าตัวตายโดยสมัครใจ
ในการแสดงทรรศนะต่อหน้าผู้นำฝรั่งเศส ประมุขแห่งคริสตจักรโรมันคาทอลิกยังทรงเตือนว่า ความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ไม่ควรถูกปรับเปลี่ยนให้กลายเป็น “ธุรกิจแสวงหากำไร” ที่ส่งเสริมเรื่องการดัดแปลงพันธุกรรม การอุ้มบุญเชิงพาณิชย์ การค้าอวัยวะมนุษย์ หรือแม้กระทั่งการจัดสรรการตายของตนเอง
ข้อห่วงใยดังกล่าวเกิดขึ้นเพียงไม่กี่เดือน หลังจากที่ประเทศฝรั่งเศสได้ผ่านร่างกฎหมายสำคัญที่อนุญาตให้มีการ “ช่วยเหลือให้เสียชีวิตอย่างสงบ” หรือแพทยธานฆาต ซึ่งศาสนจักรคาทอลิกแสดงจุดยืนคัดค้านมาโดยตลอด
ขณะเดียวกัน ทรงยืนยันจุดยืนของวาติกันในการคัดค้านอาวุธนิวเคลียร์ โดยระบุว่าหลักการป้องปรามนิวเคลียร์ (Nuclear Deterrence) เป็นความเข้าใจที่ “ผิดพลาด” และกำลังนำไปสู่การสะสมอาวุธระลอกใหม่ในระดับโลก
เปิดช่องหารือค่ายเทคใหญ่ ย้ำศาสนาต้องไม่ถูกกีดกันจากสังคม
แม้จะทรงแสดงความกังวลอย่างหนัก แต่สมเด็จพระสันตะปาปา เลโอที่ 14 ซึ่งทรงให้ความสำคัญกับประเด็น AI ตั้งแต่เริ่มดำรงตำแหน่ง โดยถึงขั้นอุทิศสมณสาร (Encyclical) ฉบับแรกให้แก่เรื่องนี้ ได้เปิดเผยกับผู้สื่อข่าวว่า ทรงยินดีที่เสียงเตือนของศาสนจักรได้รับความสนใจจากบรรดาผู้พัฒนา AI
จากมุมมองของบรรดาผู้พัฒนาเทคโนโลยี หลายคนแสดงความเปิดรับที่จะหาแนวทางเพื่อให้มั่นใจว่า AI จะไม่เข้ามาแทนที่ หรือทำลายล้างมนุษยชาติในท้ายที่สุด แต่จะถูกใช้เป็นเพียง ‘เครื่องมือ’ สำหรับมนุษย์เท่านั้น” ประมุขแห่งคริสตจักรโรมันคาทอลิกกล่าว
ในประเด็นด้านสังคม ทรงระบุถึงหลักการ Secularism ที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญฝรั่งเศส โดยย้ำว่า “ความเป็นฆราวาสที่แท้จริง” ไม่ควรรวมถึงการกีดกันศาสนาให้ออกจากพื้นที่สาธารณะหรือระบบการศึกษา
ทั้งนี้ สำนักวาติกันประเมินว่ามีประชาชนและคริสตศาสนิกชนราว 300,000 คน ออกมารวมตัวกันทั่วกรุงปารีสและสนามกีฬาใกล้เคียง เพื่อเฝ้ารับเสด็จและร่วมสวดมนต์กับสมเด็จพระสันตะปาปาในโอกาสการมาเยือนครั้งนี้