รำลึก 100 ปี ‘ศ.สังเวียน’ สมคิด ปลุกตลาดทุนไทย ดึงหุ้นอนาคต-รักษา ‘Trust’

“สมคิด จาตุศรีพิทักษ์” ถอดบทเรียน 100 ปี “ศ.สังเวียน อินทรวิชัย” สู่โจทย์ตลาดทุนไทย ชี้ต้องดึงธุรกิจแห่งอนาคตเข้าตลาด รับคนรุ่นใหม่ลงทุนต่างประเทศง่ายขึ้น ย้ำตรวจสอบ-ลงโทษคนผิดต้องเร็ว ด้าน ตลท.ปักธง “Trusted Gateway” รักษาความเชื่อมั่น หลังมาร์เก็ตแคปโตจาก 1.5 ล้านล้านบาท สู่ราว 20 ล้านล้านบาท

ดร.สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ อดีตรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวปาฐกถาพิเศษในงานรำลึกวาระ 100 ปีชาตกาล ศาสตราจารย์สังเวียน อินทรวิชัย โดยหยิบบทเรียนจากแนวคิดและการทำงานของ “อาจารย์สังเวียน” มาสะท้อนโจทย์สำคัญของประเทศไทยและตลาดทุนไทยในปัจจุบัน ทั้งการสร้างคน การปรับโครงสร้างตลาดหุ้นให้ทันเศรษฐกิจยุคใหม่ และการสร้างธรรมาภิบาลเพื่อรักษาความเชื่อมั่นของนักลงทุน

หนึ่งในแนวคิดสำคัญคือ ตลาดหุ้นไม่ได้ถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นเพียงพื้นที่สำหรับการซื้อขายหรือทำกำไร แต่ต้องเป็น “ตลาดทุนที่เป็นสถาบัน” และเป็นระบบนิเวศสำหรับการระดมเงินทุนภายในประเทศ เพื่อนำไปสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจ

ดังนั้น การสร้างตลาดทุนจึงไม่สามารถดำเนินการโดยบุคคลหรือองค์กรใดเพียงฝ่ายเดียว แต่ต้องอาศัยการประสานงานระหว่างตลาดหลักทรัพย์ หน่วยงานกำกับดูแล สถาบันการเงิน ภาคธุรกิจ และภาครัฐ เพื่อทำให้ระบบสามารถทำงานร่วมกันได้จริง

ขณะเดียวกัน ตลาดหุ้นไทยกำลังเผชิญโจทย์ใหม่ เมื่อพฤติกรรมนักลงทุนรุ่นใหม่เปลี่ยนไป สามารถลงทุนในตลาดต่างประเทศและเข้าถึงหุ้นบริษัทชั้นนำทั่วโลกได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะบริษัทเทคโนโลยีและธุรกิจที่เป็นตัวแทนของเศรษฐกิจแห่งอนาคต

จึงต้องกลับมาพิจารณาว่า โครงสร้างบริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยปัจจุบันสะท้อนอนาคตของเศรษฐกิจไทยได้มากเพียงใด เพราะหากตลาดยังมีบริษัทในอุตสาหกรรมเดิมเป็นหลัก ขณะที่บริษัทแห่งอนาคตอยู่ในตลาดต่างประเทศ นักลงทุนย่อมมีทางเลือกนำเงินออกไปลงทุนมากขึ้น

ตลาดทุนไทยจึงจำเป็นต้องทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อหากลไกนำบริษัทในอุตสาหกรรมใหม่และธุรกิจที่มีศักยภาพเข้ามาจดทะเบียนเพิ่มขึ้น เพื่อให้ตลาดหุ้นไทยสามารถแข่งขันและตอบโจทย์นักลงทุนยุคใหม่

อีกประเด็นสำคัญคือ การกำกับดูแลและบังคับใช้กฎหมาย โดยกระบวนการตรวจสอบและลงโทษเมื่อเกิดการกระทำผิดจำเป็นต้องรวดเร็ว เพราะหากเหตุเกิดขึ้นแล้วต้องใช้เวลาหลายปีกว่าจะได้ข้อยุติ ความเชื่อมั่นของนักลงทุนอาจสูญเสียไปก่อน

การฟื้นความเชื่อมั่นตลาดทุนจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับการผลักดันดัชนีเพียงอย่างเดียว แต่ต้องทำให้นักลงทุนมั่นใจว่าระบบสามารถตรวจสอบและจัดการกับผู้กระทำผิดได้อย่างจริงจังและรวดเร็ว

นอกจากนี้ ยังหยิบบทเรียนเรื่อง “ธรรมาภิบาล” ซึ่ง ศ.สังเวียนให้ความสำคัญมาอย่างต่อเนื่อง โดยหลักสำคัญคือ ธรรมาภิบาลไม่ได้เกิดจากกฎหมายหรือกฎเกณฑ์เพียงอย่างเดียว แต่เริ่มต้นจาก “คน”
สิ่งที่ถูกต้องยังคงเป็นสิ่งที่ถูกต้อง แม้ไม่มีใครทำ ขณะที่สิ่งที่ผิดก็ยังเป็นสิ่งที่ผิด แม้จะมีคนจำนวนมากทำก็ตาม หากสังคมไม่ยอมรับสิ่งที่ไม่ถูกต้อง ไม่ยกย่องผู้ที่ทำผิด และเปิดโอกาสให้คนที่ทำดี ธรรมาภิบาลก็สามารถเกิดขึ้นได้ โดยไม่จำเป็นต้องรอให้การเปลี่ยนแปลงเริ่มจากผู้นำระดับบนเพียงอย่างเดียว

อีกโจทย์สำคัญคือ “การสร้างคน” เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจ เนื่องจาก AI เทคโนโลยี และแพลตฟอร์มดิจิทัลกำลังเปลี่ยนรูปแบบการทำงานอย่างรวดเร็ว ขณะที่เศรษฐกิจในอนาคตอาจไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยบริษัทขนาดใหญ่เพียงอย่างเดียว

มหาวิทยาลัยและระบบการศึกษาจึงต้องกลับมาพิจารณาว่าจะสร้างทักษะและบุคลากรแบบใด เพื่อรองรับโลกเศรษฐกิจใหม่ เช่นเดียวกับบทเรียนในอดีตที่ ศ.สังเวียนมองเห็นความต้องการบุคลากรด้านบัญชีและบริหาร ก่อนลงมือสร้างหลักสูตรและพัฒนาคนเพื่อรองรับการเติบโตของประเทศ

ด้านนายอัสสเดช คงสิริ กรรมการและผู้จัดการ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) กล่าวว่า ความเชื่อมั่น ความโปร่งใส และธรรมาภิบาล ถือเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้ตลาดทุนไทยเติบโตมาจนถึงปัจจุบัน ซึ่งในช่วงที่ผ่านมา ตลาดหลักทรัพย์ฯ ได้ทบทวนบทบาทและทิศทางขององค์กร พร้อมเปิดรับความคิดเห็นจากบุคลากรภายในถึงสิ่งที่องค์กรควรมุ่งเน้นและคุณค่าที่ต้องการสร้างให้กับสังคม โดยประเด็นที่ถูกสะท้อนออกมามากคือ ความโปร่งใสและความน่าเชื่อถือ

แนวคิดดังกล่าวถูกนำมาประกอบเป็นทิศทางการทำงานภายใต้เป้าหมายการเป็น “Trusted Gateway” เพื่อสร้างโอกาสบนพื้นฐานของความน่าเชื่อถือและความเชื่อมั่นให้กับทุกภาคส่วน โดยมี “Trusted Marketplace” เป็นหนึ่งในภารกิจสำคัญที่ต้องการผลักดันให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม

หากย้อนกลับไปประมาณ 30 ปีก่อน ตลาดทุนไทยมีบริษัทจดทะเบียนไม่ถึง 300 บริษัท และมีมูลค่าหลักทรัพย์ตามราคาตลาด หรือมาร์เก็ตแคป ประมาณ 1.5 ล้านล้านบาท เทียบกับปัจจุบันที่มีบริษัทจดทะเบียน 865 บริษัท และมาร์เก็ตแคปราว 20 ล้านล้านบาท สะท้อนการเติบโตของตลาดทุนไทยตลอดช่วงที่ผ่านมา

ปัจจัยสำคัญที่สนับสนุนการเติบโตดังกล่าวคือ “ความเชื่อมั่น” โดยเฉพาะความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างประเทศที่มีต่อธรรมาภิบาล การบริหารจัดการ เศรษฐกิจ ตลาดทุน และบริษัทจดทะเบียนไทย

อย่างไรก็ตาม ภารกิจในระยะต่อไปไม่ใช่เพียงการดูแลตลาดทุนในปัจจุบัน แต่ต้องวางรากฐานสำหรับอนาคต ควบคู่กับการรักษาความน่าเชื่อถือที่สั่งสมมา เพื่อส่งต่อตลาดทุนที่แข็งแรงไปยังคนรุ่นถัดไป

บทบาทดังกล่าวเปรียบได้กับการ “ปลูกต้นไม้” ซึ่งคนที่เริ่มปลูกในวันนี้อาจไม่ได้มีโอกาสอยู่ใต้ร่มเงาของต้นไม้นั้นในอนาคต แต่ยังมีหน้าที่ปลูกต้นใหม่ เพื่อสร้างร่มเงาและประโยชน์ให้กับคนรุ่นต่อไป เช่นเดียวกับผู้ที่ร่วมวางรากฐานตลาดทุนไทยในอดีต จนทำให้ตลาดทุนเติบโตและมีบทบาทต่อเศรษฐกิจไทยมาถึงปัจจุบัน

แนวคิดนี้ยังเป็นการสานต่อเจตนารมณ์ของ ศ.สังเวียน อินทรวิชัย หนึ่งในบุคคลสำคัญของการวางรากฐานตลาดทุนไทย โดยในวาระครบรอบ 100 ปีชาตกาล หลักคิดเรื่องการสร้างคน ความโปร่งใส ธรรมาภิบาล และความเชื่อมั่น ยังคงถูกนำมาต่อยอดเป็นโจทย์สำหรับการพัฒนาตลาดทุนไทยในอนาคต