เปิดโรดแมป 6G สู่ Cloud – AI ต่อจิ๊กซอว์ ‘บก ทะเล อวกาศ’ 

แวดวงโทรคมนาคมทั่วโลกกำลังขยับครั้งใหญ่ เมื่อสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (ITU) ตั้งเป้าประกาศกรอบและข้อกำหนดทางเทคนิคสำหรับระบบโทรคมนาคมยุค 6G  หรือ IMT-2030 ฉบับสมบูรณ์ และเปิดใช้เชิงพาณิชย์ภายในปี 2030

สำหรับประเทศไทย ในงานสัมมนา Digital Infrastructure for the Future 2026 สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (BDE) เปิดเผยโรดแมปโครงสร้างพื้นฐานสื่อสารเพื่อรองรับอนาคต โดยระบุว่า ในปี 2030 เทคโนโลยี 6G จะพร้อมใช้ควบคู่กับการลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ (DC) – คลาวด์-ปัญญาประดิษฐ์ (AI) จึงศึกษา และมองภาพการเตรียมพร้อมโครงสร้างพื้นฐาน ทั้ง “บก ทะเล อวกาศ” ให้รองรับเทคโนโลยีใหม่ในอนาคต  

“บุณย์ธิดา สมชัย” รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) กล่าวว่า กระทรวงดีอีจะมีบทบาทเป็นศูนย์กลางในการทำโครงสร้างพื้นฐานยุคใหม่ให้สอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลที่ต้องการเร่งไทยเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานดิจิทัล-ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ของโลก ซึ่งเป็นเรื่องของเทคโนโลยี 6G และการสื่อสารผ่านดาวเทียมวงโคจรต่ำ

ย้ำสื่อสารไทยไม่แพ้ใคร

“เวทางค์ พ่วงทรัพย์” เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (BDE) กล่าวว่า ประเทศไทยให้ความสำคัญกับโครงสร้างพื้นฐานโทรคมนาคมอย่างมาก ในอดีตต้องการทำอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงให้ครอบคลุม จึงมีการศึกษาและวางแผนไว้ล่วงหน้า ทั้งการลงทุนจากภาคเอกชน และการร่วมมือกระทรวงดีอี และสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ที่เข้าไปช่วยทำในพื้นที่ที่เอกชนไม่ทำ ส่งผลให้ไทยมีโครงข่ายอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงครอบคลุมอันดับสองของโลก 

“ถ้าไม่คิดล่วงหน้า วางแผนล่วงหน้า โครงการใหญ่ ๆ ลักษณะนี้จะไม่เกิด เราให้ความสำคัญกับเทคโนโลยีโทรคมนาคม จึงได้เปรียบด้านนี้มากกว่าหลายประเทศ ส่งผลดีถึงการลงทุนด้านดาต้าเซ็นเตอร์จนต้องมานั่งคัดกรองกันในวันนี้ ไทยมี 5G ประเทศแรก ๆ ในโลก ทำให้มีแต้มต่อในการพัฒนาบริการดิจิทัล”

อย่างไรก็ตาม โจทย์ในอีก 4-5 ปีข้างหน้า “โลกดิจิทัล” หน้าตาจะเป็นอย่างไร และ “โครงสร้างพื้นฐาน” จะเป็นอย่างไร เป็นที่มาของการศึกษาการลงทุน และการวางโรดแมป และจัดตั้งโครงการสำรวจโดยมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทำให้เห็นว่าในปี 2026 มีเงินลงทุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล 3.35 แสนล้าน จากภาคเอกชน 95.7% และภาครัฐ 4.3%  และคาดว่าในปี 2027 จะเป็น 4.46 แสนล้านบาท และ 6.41 แสนล้านบาท ในปี 2030 

ต่อจิ๊กซอว์ “คลาวด์-AI”

“ตัวเลขที่ก้าวกระโดดมาจากการลงทุนในกลุ่มดาต้าเซ็นเตอร์ และคลาวด์ ราว 70% ของเงินลงทุนทั้งหมด ขณะที่โทรคมนาคม และอวกาศ ยังอยู่ในระดับต่ำ ส่วนกลุ่ม AI อยู่ที่ราว 5.6 หมื่นล้านบาทในปี 2026 และคาดว่าในปี 2030 จะเพิ่มเป็น 1.41 แสนล้านบาท เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลทั้งหมดทำให้เราเห็นว่า ใน 4-5 ปีข้างหน้าจะมีอะไรที่สำคัญ เป็นไมล์สโตนให้กับประเทศ”

ส่วนแรก คือ อุตสาหกรรมดั้งเดิม คือ โทรคมนาคม เป้าหมายในปี 2029-2030 เทคโนโลยี 6G จะเริ่มมา และหวังว่าสำนักงาน กสทช. คงทำให้ประเทศไทยใช้ 6G เป็นประเทศแรก ๆ ซึ่งในปี 2030 ตามโรดแมปจะต้องมีการเตรียมการด้านคลื่นความถี่ และการทดสอบอุปกรณ์ และอื่น ๆ อีกมาก

สำหรับด้านดาต้าเซ็นเตอร์ และคลาวด์ในปี 2570 จะเห็นเรื่องพลังงานสีเขียวมากขึ้น และในปี 2028 ผู้ให้บริการระดับ Hyperscale จะเริ่มเปิดใช้งาน และจะเริ่มให้บริการในระดับภูมิภาคได้ในปี 2030 

“ด้าน AI เราอยากให้มีกำลังการประมวลผล (Compute Power) ขนาดใหญ่ ในอีก 4-5 ปี อยากให้การใช้ AI ไม่ต้องส่งคำสั่ง (Prompt) ไปที่สิงคโปร์แล้ว เป็นไปได้ไหมที่จะมี AI Factory ในประเทศเอง  ซึ่งโครงสร้างพื้นฐานอนาคตทั้งหมดยังวางอยู่บนการลงทุนหลักจากภาคเอกชน”

แนะรัฐนำร่อง 6G  

ด้าน ดร.ปฐมพงศ์ ศรีนวล ผู้อำนวยการสำนักวิชาการ และจัดการทรัพยากรโทรคมนาคม สำนักงาน กสทช. กล่าวบนเวทีสัมมนาในเวทีเดียวกันนี้ว่า โดยส่วนตัวมองว่า 6G อาจต้องใช้เวลามากกว่า 10 ปี เนื่องจากการใช้ 5G ที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจยังเกิดขึ้นไม่มาก แม้ภาพรวมโครงข่าย 4G-5G ของไทยค่อนข้างดี โดย 4G ครอบคลุมประชากร 99% และ 5G ครอบคลุม 98% (ไตรมาส 4/2568) ขณะที่อัตราการใช้อินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์มือถืออยู่ที่ 131.73% ของประชากร แต่ความพร้อมด้านโครงข่ายไม่ได้สะท้อนการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ ด้วยธุรกิจ SME และโรงงานอุตสาหกรรมยังนำเครือข่ายความเร็วสูงไปใช้ได้ค่อนข้างจำกัด 

นอกจากนี้ การประชุมวิทยุคมนาคมโลก WRC-27 ในปี 2570 จะมีการพิจารณาคลื่นความถี่โทรคมนาคมเคลื่อนที่ในอนาคต เชื่อมโยงกับการพัฒนาเทคโนโลยี 6G ประเทศไทยจึงจำเป็นต้องติดตามทิศทางมาตรฐานสากลและประเมินความต้องการใช้งานควบคู่กับต้นทุนของผู้ประกอบการ ก่อนกำหนดแนวทางจัดสรรคลื่นรองรับเทคโนโลยีรุ่นถัดไป

“จักรกฤษณ์ อุไรรัตน์” นายกสมาคมโทรคมนาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (TCT) กล่าวว่า แม้เทคโนโลยี 6G จะมาถึงในปี 2030 หากรัฐหรือ กสทช. ต้องการให้มีการลงทุนจริง สิ่งที่ต้องคิดต่อ คือคุ้มค่าทางเศรษฐกิจหรือไม่ เพราะ 5G ก็เพิ่งเปิดใช้มาไม่นาน ยังมีช่วงเวลาที่ต้องปรับใช้กับอุตสาหกรรมอีกมาก 

สำหรับภาคเอกชนการลงทุน 6G ต้องพิจารณาความคุ้มค่าอย่างรอบคอบ แม้จะเพิ่มสปีดสำหรับอุตสาหกรรมหรือ AI แต่หากมีการใช้งานน้อยก็อาจไม่คุ้มค่ากับการลงทุนมหาศาล ดังนั้นภาครัฐ และ กสทช. ไม่ควรมองเพียงว่ามีเทคโนโลยีใหม่แล้วต้องทำทันที และปล่อยให้เอกชนแบกรับภาระการประมูล และลงทุนเองทั้งหมด หากต้องการขับเคลื่อน 6G จริงต้องมีมาตรการสนับสนุนที่เป็นรูปธรรม เช่น จัดหาวงเงินกู้ดอกเบี้ย 0%, ยกเว้นค่าธรรมเนียมหรือจัดสรรคลื่นความถี่เพื่อการทดสอบ รวมทั้งออกกติกาเชิงส่งเสริมมากกว่าการกำกับควบคุม 

“เคเบิลใต้น้ำ” โอกาสยุค AI

“เวทางค์” กล่าวด้วยว่า อีกหนึ่งโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญในอนาคต คือเคเบิลใต้น้ำ เป็นเรื่องการเชื่อมต่อระหว่างประเทศ 

ที่ผ่านมามีโครงการใหญ่ Asean Digital Hub เน้นการวางแผนทำโครงข่ายเคเบิลใต้สมุทร โดยวางแผนล่วงหน้าและเจรจากับหลายประเทศ เพื่อผลักดันโครงข่ายการสื่อสารข้ามประเทศที่ไม่ต้องผ่านสิงคโปร์ ทำให้ความเร็วและเสถียรภาพดีขึ้น เพราะนอกจากคุมความมั่นคงปลอดภัยได้แล้ว “ราคา” ก็สู้ได้ เป็นอีกปัจจัยที่ทำให้ราคาอินเทอร์เน็ตของไทยถูกกว่าหลายประเทศ

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายคือ การเติบโตของดาต้าเซ็นเตอร์ และ AI อาจทำให้การถ่ายโอนข้อมูลข้ามประเทศเกิดความล่าช้าไม่เพียงพอ 

ในประเด็นเดียวกันนี้ “จักรกฤษณ์” กล่าวว่า การเติบโตของ AI และคลาวด์ส่งผลให้ความต้องการรับส่งข้อมูลระหว่างประเทศพุ่งสูงขึ้นอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน เฉพาะในเอเชียแปซิฟิก ทั้งแบนด์วิดท์และการเชื่อมต่อข้อมูลระหว่างประเทศ โดยเฉพาะของไทยความต้องการแบนด์วิดท์มีแนวโน้มพุ่งทะยานจาก 25 Tbps. (Terabits per second) ไปสู่ระดับที่มากกว่า 40 Tbps. ภายในปี 2030 เปิดโอกาสให้ประเทศไทยดึงดูดการลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล 

“เราใช้ความได้เปรียบทางภูมิศาสตร์พัฒนาบทบาทจากการเป็นเพียงทางผ่านข้อมูล สู่การเป็นจุดเชื่อมต่อเชิงยุทธศาสตร์ที่เพิ่มความหลากหลาย และความมั่นคงของโครงข่ายสื่อสารระหว่างประเทศ มีส่วนในการกำหนดทิศทางโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของภูมิภาค เพื่อสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของไทยในระยะยาว”

เนื่องจากประเทศไทยตั้งอยู่ในตำแหน่งภูมิรัฐศาสตร์ที่ดีที่สุดในอาเซียน ฝั่งขวาติดมหาสมุทรแปซิฟิก สามารถเชื่อมตรงไปยังอเมริกา, จีน, เกาหลี และเวียดนามได้ ในอดีตไทยเป็นเพียง “ทางผ่าน” โดยสายเคเบิลอ้อมไปขึ้นฝั่งที่สิงคโปร์แล้วค่อยย้อนกลับมากรุงเทพฯ หรือตัดไปมหาสมุทรอินเดีย หากมีการลงทุนสร้างเส้นทางลัดในไทย เช่น ขึ้นฝั่งที่สงขลา ลากผ่านบนดินไปลงสตูล แล้วตัดออกไปอินเดีย จะเป็นเส้นทางที่สั้นกว่า ช่วยลดความหน่วง เพิ่มความเร็ว และสร้างเสถียรภาพของระบบ

ดันไทยฮับดาต้าเซ็นเตอร์

“การพัฒนาเคเบิลใต้น้ำเป็นหัวใจสำคัญ หากไทยต้องการเป็นศูนย์กลางโทรคมนาคม และดาต้าเซ็นเตอร์ รองรับการย้ายฐานมาจากสิงคโปร์ และมาเลเซีย ซึ่งเริ่มติดขัดด้านพลังงาน โดยเคเบิลใต้น้ำที่มีในปัจจุบันพอสำหรับการใช้งานทั่วไป แต่ไม่เพียงพอรองรับการเติบโตของดาต้าเซ็นเตอร์ในอนาคต แม้คลาวด์และอินเทอร์เน็ตดาวเทียมจะได้รับความสนใจแต่ข้อมูลข้ามประเทศทั่วโลก 99% ส่งผ่านโครงข่ายเคเบิลใต้น้ำ” 

ปัจจุบันประเทศไทยมีสถานีขึ้นฝั่งในจุดยุทธศาสตร์ที่ครอบคลุม ทั้งฝั่งอ่าวไทย ได้แก่ ชลบุรี ระยอง สงขลา และฝั่งทะเลอันดามันที่จังหวัดสตูล ซึ่งเชื่อมโยงกับระบบเคเบิลระหว่างประเทศระดับโลกหลายเส้นทางทั้งตั้งอยู่กึ่งกลางระหว่างอินเดีย อาเซียน และเอเชียตะวันออก ตลอดจนความเป็นกลางทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ได้รับการยอมรับจากนานาประเทศ ส่งผลให้ข้อมูลสำคัญจำเป็นต้องวิ่งผ่านประเทศไทยทำให้ไทยกลายเป็น “เส้นทางเชื่อมโยงทางเลือกที่หลากหลาย” ที่กลุ่มผู้ให้บริการระดับโลกไม่อาจมองข้าม

แก้เกมจับโอกาส 4.5 แสนล้าน

“จักรกฤษณ์” กล่าวด้วยว่า ในระหว่างปี 2568 – 2570 เม็ดเงินลงทุนในเคเบิลใต้น้ำภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกจะมีมูลค่าสูงถึง 1.3 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 4.5 แสนล้านบาท แม้การลงทุนส่วนใหญ่จะเป็นของเอกชนแต่จำเป็นต้องมีการเจรจาในระดับรัฐด้วย ซึ่งที่ผ่านมาภาครัฐยังไม่ได้เข้ามาสนับสนุนอย่างจริงจัง

และว่า สิ่งที่เอกชนต้องการให้ภาครัฐสนับสนุน มี 3 เรื่อง ประกอบด้วย 1.ศูนย์บริการแบบครบวงจร (One Stop Service) ด้านใบอนุญาต เพราะการสร้างเคเบิลใต้น้ำ 1 เส้น ต้องขออนุญาตผ่านหน่วยงานภาครัฐมากถึง 15 กรม จึงต้องการหน่วยงานกลางมาช่วยอนุมัติให้รวดเร็วขึ้น

2.สนับสนุนอุตสาหกรรมเรือซ่อมบำรุง เพราะในระดับภูมิภาคมีเรือซ่อมเคเบิลใต้น้ำเพียง 4-5 ลำ อยู่ที่สิงคโปร์ และฟิลิปปินส์ หากสายขาดอาจต้องรอคิวซ่อมนานถึง 3 เดือน และ 3.จัดทำแนวทางเดินสาย (Routing) และมาตรการคุ้มครอง กำหนดจุดขึ้นลงสายเคเบิลให้ชัดเจน พร้อมออกกฎระเบียบป้องกันไม่ให้เรือประมงเข้าทิ้งสมอทับสายเคเบิลเสียหาย