ไทยในภูมิรัฐศาสตร์

บทบรรณาธิการ

สหรัฐอเมริกาส่งหน่วยรบพิเศษเข้าโจมตีเมืองหลวงของเวเนซุเอลา จับตัวประธานาธิบดีและภรรยาใส่กุญแจมือ ผูกตา นำตัวไปขึ้นศาลที่สหรัฐอเมริกา ด้วยข้อหาต่าง ๆ รวมถึงยาเสพติด เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 3 ม.ค. 2569

ผู้นำสหรัฐยังประกาศอาจจะปฏิบัติการทำนองเดียวกันที่โคลอมเบียและเม็กซิโก รวมถึงการยึดกรีนแลนด์ของประเทศเดนมาร์ก เป็นเหตุการณ์ใหญ่ ซึ่ง ดร.สุรชาติ บำรุงสุข นักวิชาการรัฐศาสตร์ชี้ว่า นี่คือ “ภูมิรัฐศาสตร์ 2026” ที่รุนแรง หลังจาก “ภูมิรัฐศาสตร์ 2022” ที่รัสเซียถล่มยูเครน

เป้าหมายของสหรัฐในปี 2026 คือ จัดระเบียบหลังบ้านตัวเองในอเมริกาใต้ ที่จีนและรัสเซียเริ่มเข้ามา ทั้งในเชิงทรัพยากรน้ำมันและการเมือง จากปัญหาภูมิรัฐศาสตร์ที่นำไปสู่การแบ่งขั้วตามภูมิศาสตร์และผลประโยชน์ เป็นแรงกระเพื่อมให้เกิดปัญหา กระทบประชาคมโลกโดยรวมจะมากหรือน้อยก็ตาม ซึ่งไทยเป็นประเทศหนึ่งในนั้น

สถานการณ์โลกของปีใหม่ 2026 จึงมีปัจจัยที่สร้างความผันผวนทางเศรษฐกิจได้ในระดับโลก สำหรับประเทศไทย มีสัญญาณเตือนของปีใหม่ 2569 เห็นได้จากการจับจ่ายของผู้บริโภคในช่วงปีใหม่ที่ผ่านมา นางฐนิวรรณ กุลมงคล นายกสมาคมภัตตาคารไทย เผยว่า ธุรกิจร้านอาหารหดตัว ค่าใช้จ่ายต่อหัวของผู้บริโภคที่ลดลง จากปกติเทศกาลปีใหม่ ค่าใช้จ่ายต่อหัวควรสูงขึ้น ปัจจัยกดดันมาจากความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจในปี 2569 และภาพรวมเศรษฐกิจปี 2569 มีแนวโน้มชะลอตัวมากกว่าปี 2568 จากปัจจัยเสี่ยงทั้งความขัดแย้งชายแดน การส่งออกไม่แน่นอน และการแข่งขันจากต่างประเทศ

ขณะที่มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐขาดความต่อเนื่อง เช่น โครงการคนละครึ่ง เมื่อสิ้นสุดลง ร้านอาหารจำนวนมากก็กลับมาซบเซาอีกครั้ง สะท้อนว่าหากนโยบายมีความต่อเนื่องอย่างน้อย 3-4 เดือน จะช่วยสร้างฐานลูกค้าประจำและพยุงธุรกิจได้ดีกว่า ภาคธุรกิจร้านอาหารหวังว่ารัฐบาลใหม่จะให้ความสำคัญกับเสถียรภาพทางการเมือง ความต่อเนื่องของนโยบาย และการสนับสนุนเชิงโครงสร้าง ประคองกำลังซื้อในประเทศ สร้างโอกาสใหม่โดยมองไกลกว่าตลาดในประเทศ

ปัญหาเศรษฐกิจไทยเป็นประเด็นที่สื่อ นิกเคอิ เอเชีย เพิ่งรายงานว่า ปี 2026 นี้ เวียดนามจะแซงหน้าไทยในด้านมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศตามราคาปัจจุบัน โดยมีโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ของภาครัฐเป็นแรงผลักดันสำคัญ พลวัตทางเศรษฐกิจของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังเปลี่ยนแปลงไป ในขณะที่ความไม่มั่นคงทางการเมืองภายในประเทศและความขัดแย้งชายแดนกับกัมพูชาส่งผลให้เศรษฐกิจของไทยชะลอตัวลง

การวิเคราะห์ดังกล่าวส่งการบ้านสำคัญให้กับรัฐบาลใหม่ ที่จะเกิดขึ้นหลังเลือกตั้ง จะต้องเตรียมการแก้ไขในระดับโครงสร้าง หลังจากได้แก้ไขในลักษณะของการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ในช่วง ต.ค.2025 เป็นต้นมา