กำไรอาจผันผวน แต่ความไว้ใจต้องไม่ลดลง

คอลัมน์ : SD Talk
ผู้เขียน : อภิวุฒิ พิมลแสงสุริยา

ผมเคยถามผู้บริหารท่านหนึ่งว่า “อะไรคือสินทรัพย์ที่สำคัญที่สุดในองค์กรคุณ”

เขาตอบว่า “เงินทุน”

ผมยิ้ม แล้วถามต่อว่า “ถ้าวันหนึ่งนักลงทุนไม่เชื่อใจคุณอีก เงินทุนจะยังอยู่ไหม”

ห้องทั้งห้องเงียบลงทันที

ในโลกธุรกิจ เรามักพูดถึงกำไร การเติบโต ส่วนแบ่งตลาด หรือแม้แต่เทคโนโลยีล้ำสมัย แต่สิ่งที่มองไม่เห็นและจับต้องไม่ได้อย่างความไว้วางใจ (Trust) กลับเป็นรากฐานสำคัญของทุกอย่าง และไม่มีใครสะท้อนเรื่องนี้ได้ชัดเจนเท่า Warren Buffett แห่ง Berkshire Hathaway

Buffett ไม่ได้สร้างชื่อจากการเป็นนักลงทุนที่รวยที่สุดในโลกเท่านั้น แต่เขาสร้างชื่อจากการเป็นคนที่เชื่อถือได้ที่สุดคนหนึ่งในโลกธุรกิจ

ทุกปีเขาจะเขียนจดหมายถึงผู้ถือหุ้น (Shareholder Letter) ด้วยภาษาง่าย ๆ ไม่ซับซ้อน ไม่มีศัพท์การเงินที่ซ่อนความจริง เขาอธิบายทั้งสิ่งที่ทำถูกและสิ่งที่ทำพลาด เขาไม่ได้ใช้ถ้อยคำหรูหราเพื่อปกปิดความผิดพลาด แต่ยอมรับมันตรง ๆ

ในโลกที่หลายองค์กรพยายามจัดการภาพลักษณ์ Buffett เลือกใช้ความโปร่งใส (Transparency) เป็นเกราะป้องกันชื่อเสียง และนี่คือหัวใจของทักษะ Earning Trust-การกระทำต้องสอดคล้องกับคำพูด

ใน IMPACT Leadership Model ที่สลิงชอท กรุ๊ป ร่วมกับ Center for Creative Leadership พัฒนาขึ้น ทักษะ Earning Trust หมายถึงการยึดมั่นในค่านิยม ทำตามคำสัญญา และใช้จริยธรรมเป็นเข็มทิศในการตัดสินใจ พูดง่าย ๆ คือ พูดอย่างไรทำอย่างนั้น-ผิดก็รับ-สำเร็จก็แบ่งเครดิต

งานวิจัยล่าสุดของ Edelman Trust Barometer ปี 2025 ซึ่งสำรวจผู้ตอบกว่า 30,000 คน ใน 28 ประเทศ พบว่าระดับความเชื่อมั่นต่อผู้นำองค์กรขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัยหลักคือ ความซื่อสัตย์ ความสามารถ และความสม่ำเสมอในการกระทำ โดยผู้ตอบมากกว่า 60% ระบุว่า หากผู้นำขาดความโปร่งใส ความเชื่อมั่นจะลดลงทันที แม้ผลงานทางธุรกิจยังดีอยู่ก็ตาม งานวิจัยใช้การสำรวจเชิงปริมาณและวิเคราะห์แนวโน้ม (Trend Analysis) อย่างเป็นระบบ

หลายคนมอง Buffett แล้วคิดว่าเขาคืออัจฉริยะด้านการเงิน แต่ถ้าอ่านประวัติชีวิตของเขาจะพบว่า Buffet เคยตัดสินใจผิดพลาดหลายครั้ง ลงทุนพลาดก็มีเยอะ ซื้อกิจการที่ไม่ดีพอก็เคย

เคล็ดลับแห่งความสำเร็จไม่ใช่พรสวรรค์ แต่คือวินัยทางความคิดและวินัยทางจริยธรรม เขามีข้อคิดง่าย ๆ ข้อหนึ่งที่ผมชอบมากคือ “อย่าใช้เวลา 20 ปีในการสร้างชื่อเสียงและใช้เวลาเพียง 5 นาทีทำลายมัน” คำพูดนี้ไม่ใช่แค่คำคมสวย ๆ แต่เป็นหลักคิดในการตัดสินใจทุกเรื่อง

ก่อนจะดีลธุรกิจ Buffett ถามตัวเองว่า ถ้าพรุ่งนี้เรื่องนี้ขึ้นหน้า 1 หนังสือพิมพ์ ผมจะยังภูมิใจไหม นี่คือการใช้จริยธรรมเป็นเครื่องกรอง (Ethical Filter) ก่อนคิดถึงผลกำไร

จากประสบการณ์ที่ทำงานกับผู้บริหารระดับสูงทั้งในองค์กรไทยและข้ามชาติ ผมพบสิ่งหนึ่งที่เหมือนกันคือความไว้วางใจไม่ได้พังเพราะเรื่องใหญ่ แต่มักพังเพราะเรื่องเล็ก ๆ ที่สะสมมายาวนานต่างหาก เช่น สัญญาว่าจะ โทร.กลับแล้วไม่ โทร., รับปากว่าจะสนับสนุน แต่พอมีแรงกดดันก็ถอย, พอมีปัญหาก็โทษคนอื่นก่อนเสมอ เป็นต้น

Earning Trust ไม่ใช่เรื่องภาพลักษณ์ แต่คือพฤติกรรมเล็ก ๆ ที่ทำซ้ำ ๆ ทุกวัน Buffett สร้างความเชื่อถือผ่านความสม่ำเสมอมากกว่าความหวือหวา เขาไม่เปลี่ยนหลักการตามกระแส ไม่ไล่ตามกำไรระยะสั้น แต่เน้นคุณค่าระยะยาว และนั่นทำให้นักลงทุนเชื่อว่าต่อให้ตลาดผันผวนเพียงใดเขาก็จะไม่ตื่นตระหนก

วันนี้โลกเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน AI เปลี่ยนเกมธุรกิจ ผู้บริโภคตรวจสอบได้ทุกอย่าง พนักงานรุ่นใหม่ให้ความสำคัญกับความจริงใจมากกว่าตำแหน่ง ในบริบทแบบนี้ Trust กลายเป็นทุนทางสังคม (Social Capital) ที่สำคัญกว่าทุนทางการเงิน (Financial Capital) เสียอีก ถ้าทีมไม่เชื่อใจคุณ เขาจะทำงานตามหน้าที่ แต่จะไม่ทุ่มเทหัวใจ ถ้านักลงทุนไม่เชื่อใจคุณ เขาจะอยู่กับคุณเฉพาะตอนที่มีกำไร แต่จะหายไปตอนวิกฤต

ไม่มีใครเกิดมาแล้วคนทั้งโลกเชื่อถือทันที Buffett ไม่ได้ตื่นขึ้นมาแล้วเป็นสัญลักษณ์แห่งความน่าเชื่อถือ เขาสร้างมันวันละเล็กละน้อย เขาเลือกความถูกต้องมากกว่าความง่าย เลือกความโปร่งใสมากกว่าความสวยงาม เลือกความรับผิดชอบมากกว่าการแก้ตัว

นี่คือ “พรแสวง” ล้วน ๆ

และข่าวดีคือ คุณกับผมก็ทำได้ด้วยการเริ่มต้นจากเรื่องที่ง่ายที่สุด อย่างเช่น รักษาคำพูด ยอมรับความผิด ให้เครดิตทีม ตัดสินใจบนหลักการ ไม่ใช่อารมณ์ เป็นต้น ทำซ้ำ ๆ ทุก ๆ วัน

คุณไม่จำเป็นต้องเป็นนักลงทุนระดับโลก ไม่จำเป็นต้องเขียนจดหมายถึงผู้ถือหุ้นปีละครั้ง แต่ถ้าคุณเป็นหัวหน้างาน วันนี้คุณรักษาคำพูดกับทีมครบหรือยัง ถ้าคุณเป็นผู้บริหาร การตัดสินใจครั้งล่าสุดคุณใช้หลักจริยธรรมนำหน้ากำไรหรือเปล่า ถ้าคุณเป็นผู้ประกอบการ คุณกำลังสร้างธุรกิจที่คนเกรงใจหรือเชื่อใจ

เพราะสุดท้ายแล้ว กำไรสร้างธุรกิจ แต่ความไว้วางใจสร้างความยั่งยืน วันนี้คุณกำลังสร้างผลลัพธ์ระยะสั้น หรือกำลังสร้างความไว้วางใจระยะยาวอยู่กันแน่ !