“ศุภจี” ปิดดีล DEFA อาเซียน ดันใช้กลางปี’70 เปิดตลาดดิจิทัล 2 ล้านล้านดอลลาร์
“ศุภจี” เผยอาเซียนลงนามความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัล DEFA สำเร็จ หลังไทยนั่งประธานเจรจาตั้งแต่ปี 2566 เดินหน้าลดอุปสรรคการค้าข้ามพรมแดน เชื่อมระบบชำระเงิน-ยืนยันตัวตนดิจิทัล เปิดทาง SMEs ไทยบุกตลาดอาเซียน เร่งกระบวนการให้สัตยาบัน หวังมีผลบังคับใช้กลางปี 2570 เผยผลศึกษาประเมินเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียนแตะ 2 ล้านล้านดอลลาร์ในปี 2573
นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า ประเทศสมาชิกอาเซียนได้ร่วมลงนามกรอบความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน (ASEAN Digital Economy Framework Agreement : DEFA) เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ โดยมี ดร.กิริฎา เภาพิจิตร ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงพาณิชย์ เป็นผู้แทนประเทศไทยเข้าร่วมพิธีลงนาม พร้อมรัฐมนตรีการค้าและผู้แทนประเทศสมาชิกอาเซียน ในช่วงการประชุมคณะมนตรีประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ครั้งที่ 28
ทั้งนี้ มีกำหนดจัดพิธีส่งมอบเอกสารความตกลงให้เลขาธิการอาเซียน โดยมีผู้นำอาเซียนร่วมเป็นสักขีพยานในวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 ระหว่างการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน ครั้งที่ 49
สำหรับความตกลง DEFA ถือเป็นผลสำเร็จจากการที่ประเทศไทยทำหน้าที่ประธานคณะกรรมการเจรจา โดยประสานความร่วมมือกับประเทศสมาชิกอาเซียนจนสามารถสรุปการเจรจาที่เริ่มขึ้นตั้งแต่ปี 2566 และนำไปสู่การลงนามในปี 2569 เพื่อวางกติกากลางด้านเศรษฐกิจดิจิทัลของภูมิภาค
นางศุภจีกล่าวว่า DEFA เป็นความตกลงการค้าดิจิทัลระดับภูมิภาคฉบับแรกของโลกที่จัดทำขึ้นระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียน มีเป้าหมายลดอุปสรรคจากความแตกต่างด้านกฎระเบียบ มาตรฐาน และระบบดิจิทัลของแต่ละประเทศ ซึ่งเป็นข้อจำกัดในการทำธุรกิจข้ามพรมแดน ทั้งขั้นตอนที่ซ้ำซ้อนและต้นทุนการดำเนินธุรกิจที่สูง
โดยความตกลงดังกล่าวจะส่งเสริมให้ประเทศสมาชิกใช้กติกาและมาตรฐานที่สอดคล้องกันมากขึ้น รวมถึงพัฒนาระบบดิจิทัลให้สามารถเชื่อมโยงและทำงานร่วมกันได้ (Interoperability) เพื่ออำนวยความสะดวกด้านการค้าและการทำธุรกรรมระหว่างประเทศ
สำหรับมาตรการสำคัญภายใต้ DEFA ครอบคลุมการค้าไร้กระดาษ การชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ และการพิสูจน์ยืนยันตัวตนทางดิจิทัล ซึ่งจะช่วยลดการใช้เอกสาร ลดขั้นตอนการทำธุรกรรม และเพิ่มความสะดวกในการค้าข้ามพรมแดน โดยครอบคลุมกิจกรรมทางเศรษฐกิจทั้งภาคการค้า เกษตรกรรม การเงิน พลังงาน การขนส่ง และสิ่งแวดล้อม
นอกจากนี้ ยังเป็นโอกาสสำหรับผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะวิสาหกิจขนาดกลาง ขนาดย่อม และรายย่อย (MSMEs) รวมถึงผู้ผลิตสินค้าและบริการดิจิทัล ให้สามารถขยายตลาดเข้าสู่ประเทศสมาชิกอาเซียนได้สะดวกขึ้น จากการลดความแตกต่างของกฎระเบียบและมาตรฐานระหว่างประเทศ
ทั้งนี้ กลุ่มธุรกิจที่มีโอกาสใช้ประโยชน์จากความตกลง ได้แก่ ดิจิทัลคอนเทนต์ เกม ซอฟต์แวร์ รวมถึงธุรกิจท่องเที่ยวและภาคเกษตรที่สามารถนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานและขยายช่องทางจำหน่ายสินค้าและบริการ
ขณะเดียวกัน DEFA ยังให้ความสำคัญกับการสร้างความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรมดิจิทัล ผ่านหลักการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล การคุ้มครองผู้บริโภคออนไลน์ และความร่วมมือด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ รวมถึงการรับมือภัยคุกคามและการหลอกลวงออนไลน์ เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยสำหรับผู้ประกอบการและผู้บริโภค
นางศุภจีกล่าวเพิ่มเติมว่า อีกหนึ่งประเด็นสำคัญของ DEFA คือการสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมนวัตกรรมและการรักษาพื้นที่เชิงนโยบายของภาครัฐในการกำกับดูแลและคุ้มครองประโยชน์สาธารณะ โดยความตกลงครอบคลุมประเด็นเศรษฐกิจดิจิทัลสมัยใหม่ ทั้งปัญญาประดิษฐ์ (AI) นวัตกรรมด้านข้อมูล ความร่วมมือด้านเคเบิลใต้น้ำ และหลักการไม่เลือกปฏิบัติต่อสินค้าดิจิทัล
นอกจากนี้ ยังสนับสนุนการพัฒนาธุรกิจเทคโนโลยีและนวัตกรรม โดยเฉพาะ Tech Startups และ SMEs ผ่านแนวทางการทดลองนวัตกรรมภายใต้กรอบกำกับดูแล (Regulatory Sandbox) เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการทดสอบและพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ ควบคู่กับการกำกับดูแลความเสี่ยงอย่างเหมาะสม
สำหรับขั้นตอนหลังการลงนาม ประเทศไทยจะเร่งดำเนินกระบวนการภายในเพื่อให้สัตยาบัน พร้อมประสานประเทศสมาชิกอาเซียนผลักดันให้ DEFA มีผลใช้บังคับภายในกลางปี 2570 โดยเมื่อความตกลงมีผลใช้บังคับ จะเข้ามาแทนที่ความตกลงอาเซียนว่าด้วยพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งเป็นกรอบความร่วมมือเดิม และขยายขอบเขตให้ครอบคลุมเศรษฐกิจดิจิทัลในมิติที่กว้างขึ้น
ทั้งนี้ กระทรวงพาณิชย์เตรียมเร่งสร้างความรู้ความเข้าใจให้หน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน โดยเฉพาะ SMEs และผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพ เพื่อเตรียมความพร้อมในการปรับตัวและใช้ประโยชน์จากกติกาดิจิทัลร่วมของอาเซียน ทั้งการลดต้นทุนธุรกรรม การขยายช่องทางการค้า และการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน
นางศุภจีกล่าวว่า ผลการศึกษาของ Boston Consulting Group ประเมินว่า DEFA จะช่วยผลักดันมูลค่าเศรษฐกิจดิจิทัลของอาเซียนให้เติบโตถึง 2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2573 ซึ่งสะท้อนโอกาสในการขยายตลาดดิจิทัลของภูมิภาค และดึงดูดการค้าและการลงทุนจากต่างประเทศในระยะยาว