น้ำนมดิบ ล้นวันละกว่า 200 ตัน ส่อง 5 แบรนด์สหกรณ์ แปรรูปหนีวิกฤตราคาตก

วิกฤตน้ำนมดิบส่วนเกินนอกสัญญา MOU เฉลี่ย 181-211 ตันต่อวัน กำลังกดดันเกษตรกรและสหกรณ์โคนมที่พึ่งพาการขายน้ำนมดิบเพียงอย่างเดียว ขณะที่สหกรณ์หลายแห่งหันมาแปรรูป สร้างแบรนด์ และพัฒนาผลิตภัณฑ์หลากหลาย ตั้งแต่นมพร้อมดื่ม ไอศกรีม โยเกิร์ต ไปจนถึงชีสและขนม ช่วยเพิ่มมูลค่า ลดปริมาณน้ำนมดิบออกสู่ตลาด และบรรเทาผลกระทบจากภาวะราคาตกต่ำ

นายนิรันดร์ มูลธิดา อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ เปิดเผยว่า การสร้างแบรนด์ผลิตภัณฑ์นมของสหกรณ์เป็นเครื่องมือสำคัญในการเพิ่มความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภค เพราะสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ว่าผลิตจากนมโคสด 100% และมาจากฟาร์มของเกษตรกรรายใด รวมทั้งช่วยรับรองคุณภาพและสร้างการจดจำให้แก่ผลิตภัณฑ์ของสหกรณ์

ปัจจุบันปริมาณน้ำนมดิบส่วนเกินนอกสัญญาซื้อขาย หรือ MOU อยู่ที่เฉลี่ย 181-211 ตันต่อวัน ส่งผลกระทบต่อเกษตรกรและสหกรณ์ที่ผลิตน้ำนมดิบเพื่อส่งให้ผู้ประกอบการเพียงช่องทางเดียว โดยไม่ได้แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เพิ่มมูลค่า จึงมีความเสี่ยงเมื่อปริมาณผลผลิตเกินโควต้าที่ตกลงไว้

ในทางกลับกัน สหกรณ์โคนมที่มีระบบแปรรูปและสร้างแบรนด์ของตนเองแบบครบวงจรได้รับผลกระทบจากปัญหาน้ำนมดิบล้นตลาดและราคาตกต่ำค่อนข้างน้อย เนื่องจากสามารถกระจายผลผลิตไปยังสินค้าหลากหลายประเภทและเพิ่มช่องทางจำหน่ายได้มากขึ้น

“เมื่อผู้บริโภคเลือกซื้อผลิตภัณฑ์นมของสหกรณ์ นอกจากจะได้รับผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพแล้ว ยังเป็นการช่วยเหลือเกษตรกรด้วย แต่การสร้างแบรนด์ต้องอาศัยเวลา เพราะสหกรณ์อาจไม่มีงบประมาณด้านการตลาดเท่ากับเอกชน จึงต้องค่อย ๆ สร้างการยอมรับแบบปากต่อปาก โดยยึดคุณภาพเป็นสำคัญ” นายนิรันดร์กล่าว

นายนิรันดร์กล่าวว่า การแปรรูปนอกจากช่วยเพิ่มมูลค่าให้น้ำนมโคแล้ว ยังช่วยลดปริมาณน้ำนมดิบที่ต้องออกสู่ตลาดโดยตรง กรมส่งเสริมสหกรณ์จึงเตรียมสนับสนุนทั้งเงินทุนดอกเบี้ยต่ำและอุปกรณ์การตลาด เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์นม โดยจะเริ่มจากสหกรณ์ที่มีความพร้อม

สำหรับ 5 แบรนด์ผลิตภัณฑ์จากสหกรณ์โคนมที่สามารถพัฒนาสินค้าและสร้างตลาดได้อย่างโดดเด่น ประกอบด้วย “มวกเหล็ก แดรี่ มิลค์” ของสหกรณ์โคนมมวกเหล็ก จำกัด อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี ซึ่งนำน้ำนมดิบบางส่วนมาแปรรูปเป็นนมพร้อมดื่มยูเอชที คุกกี้ เต้าฮวย แยมโรล ไอศกรีม พุดดิ้ง โยเกิร์ตพร้อมดื่ม และเค้ก

“CM Milk” ของสหกรณ์โคนมเชียงใหม่ จำกัด อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ มีผลิตภัณฑ์หลัก ได้แก่ นมพร้อมดื่มยูเอชทีรสจืดและรสหวาน นมเปรี้ยว และไอศกรีมซอฟต์เสิร์ฟ โดยเป็นแบรนด์ที่ทำตลาดและสร้างการยอมรับในพื้นที่มาอย่างต่อเนื่อง

“แคนมิลค์” ของสหกรณ์โคนมขอนแก่น จำกัด อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ใช้นมโคแท้ 100% จากฟาร์มสมาชิกเป็นวัตถุดิบ ผลิตสินค้าออกสู่ตลาดทั้งนมพาสเจอร์ไรซ์หลายขนาด ไอศกรีมหลายรสชาติ มอสซาเรลล่าชีส และเนยสด

ส่วน “เอ็มมิลค์” ของสหกรณ์โคนมโคกก่อ จำกัด อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ทำตลาดภายใต้แนวคิด “คนสารคาม ดื่มนมสารคาม” โดยมีผลิตภัณฑ์ทั้งนมโรงเรียน นมสดสตรอว์เบอร์รี่ เครื่องดื่มชง ตังเมนมสด และไอศกรีมนมสด

ขณะที่ “นมพัทลุง” ของสหกรณ์โคนมพัทลุง จำกัด อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง ซึ่งดำเนินงานมาเกือบ 40 ปี ผลิตจากนมโคแท้ 100% ของเกษตรกรสมาชิก โดยผลผลิตราว 90% ใช้ผลิตนมโรงเรียน ส่วนผลิตภัณฑ์อื่นประกอบด้วยนมพาสเจอร์ไรซ์หลายรสชาติและนมยูเอชที

กรมส่งเสริมสหกรณ์มองว่า การผลักดันให้สหกรณ์พัฒนาผลิตภัณฑ์และสร้างแบรนด์ของตนเอง จะช่วยลดการพึ่งพาการจำหน่ายน้ำนมดิบเพียงช่องทางเดียว เพิ่มมูลค่าให้ผลผลิต และสร้างทางเลือกในการรับมือกับปัญหาน้ำนมดิบล้นตลาดในระยะยาว