ข้าวไทยติดกับดักราคา แพงกว่าคู่แข่งสูงสุด 156 เหรียญฯ กำลังซื้อชะลอ กดส่งออก 5 เดือนหด 10.9%

การแข่งขันในตลาดข้าวโลกทวีความรุนแรงขึ้น เมื่อราคาข้าวส่งออกของไทยยังอยู่ในระดับสูงกว่าคู่แข่งสำคัญ ทั้งอินเดีย เวียดนาม และปากีสถาน โดยเฉพาะข้าวขาว 5% และข้าวนึ่ง ซึ่งมีส่วนต่างราคาสูงสุดถึง 133 ดอลลาร์ และ 156 ดอลลาร์สหรัฐต่อตันตามลำดับ ท่ามกลางภาวะที่อุปทานข้าวในตลาดเพิ่มขึ้น แต่ความต้องการของประเทศผู้นำเข้าเริ่มชะลอตัว

แรงกดดันด้านราคากำลังสะท้อนมายังตัวเลขการค้า ช่วง 5 เดือนแรกของปี 2569 ไทยส่งออกข้าวได้ 2.74 ล้านตัน ลดลง 10.9% ขณะที่มูลค่าลดลงแรงถึง 21.2% เหลือ 50,003 ล้านบาท แม้คำสั่งซื้อจากบางตลาดในเอเชียและแอฟริกายังช่วยพยุงการส่งออกระยะสั้น แต่ราคาข้าวไทยที่สูงกว่าคู่แข่งอย่างมีนัยสำคัญยังเป็นโจทย์สำคัญต่อความสามารถในการแข่งขัน

ข้าวขาวไทยแพงกว่าคู่แข่ง 68-133 ดอลลาร์

รายงานข่าวจากสมาคมผู้ส่งออกข้าวไทยระบุว่า สถานการณ์ราคาข้าวไทยช่วงต้นเดือนกรกฎาคม 2569 มีแนวโน้มอ่อนตัวลง ตามปริมาณอุปทานข้าวในตลาดที่เริ่มเพิ่มขึ้น ขณะที่ความต้องการจากประเทศผู้นำเข้าสำคัญเริ่มชะลอลง

ณ วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 ราคาข้าวขาว 5% ของไทยอยู่ที่ 484 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน เทียบกับข้าวเวียดนามที่ 412-416 ดอลลาร์ ข้าวปากีสถาน 408-412 ดอลลาร์ และข้าวอินเดีย 351-355 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน

ระดับราคาดังกล่าวทำให้ข้าวขาวไทยแพงกว่าข้าวเวียดนามประมาณ 68-72 ดอลลาร์ต่อตัน แพงกว่าปากีสถาน 72-76 ดอลลาร์ และแพงกว่าอินเดียถึง 129-133 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน

ส่วนข้าวนึ่งไทยมีราคา 499 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ขณะที่ข้าวนึ่งปากีสถานอยู่ที่ 398-402 ดอลลาร์ และข้าวนึ่งอินเดียอยู่ที่ 343-347 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ทำให้ข้าวนึ่งไทยแพงกว่าปากีสถาน 97-101 ดอลลาร์ และสูงกว่าอินเดียถึง 152-156 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน

ราคาส่งออกไทยอ่อนตัวเกือบทุกรายการ

เมื่อพิจารณาความเคลื่อนไหวราคาข้าวส่งออกแบบเอฟโอบี ระหว่างวันที่ 11 มิถุนายนถึง 1 กรกฎาคม 2569 พบว่า ราคาข้าวหลายรายการปรับลดลงจากระดับสูงสุดในช่วงกลางถึงปลายเดือนมิถุนายน

ข้าวหอมมะลิไทยชนิดพิเศษ ฤดูการผลิต 2567/2568 มีราคา 1,295 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน เมื่อวันที่ 11 มิถุนายน เพิ่มเป็น 1,310 ดอลลาร์ วันที่ 17 มิถุนายน ก่อนลดลงเหลือ 1,276 ดอลลาร์ วันที่ 24 มิถุนายน และขยับขึ้นเล็กน้อยเป็น 1,279 ดอลลาร์ต่อตัน วันที่ 1 กรกฎาคม

ส่วนข้าวหอมมะลิไทยชนิดพิเศษ ฤดูการผลิต 2568/2569 ราคาอยู่ที่ 1,233 ดอลลาร์ เพิ่มเป็น 1,246 ดอลลาร์ ก่อนลดลงเหลือ 1,214 ดอลลาร์ และอยู่ที่ 1,217 ดอลลาร์สหรัฐต่อตันตามลำดับ

ข้าวหอมไทยปรับจาก 717 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน วันที่ 11 มิถุนายน เพิ่มเป็น 725 ดอลลาร์ วันที่ 17 มิถุนายน จากนั้นลดเหลือ 707 ดอลลาร์ วันที่ 24 มิถุนายน และ 693 ดอลลาร์ต่อตัน วันที่ 1 กรกฎาคม หรือลดลง 32 ดอลลาร์จากระดับสูงสุดในช่วงดังกล่าว

ข้าวสาร 100% ชั้น 2 อยู่ที่ 496 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน เพิ่มเป็น 501 ดอลลาร์ และ 503 ดอลลาร์ ก่อนลดลงเหลือ 490 ดอลลาร์ต่อตัน ขณะที่ข้าวขาว 5% ปรับจาก 490 ดอลลาร์ เพิ่มเป็น 495 ดอลลาร์ และ 497 ดอลลาร์ ก่อนลดลงเหลือ 484 ดอลลาร์ต่อตัน

ข้าวขาว 25% อยู่ที่ 476 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน เพิ่มเป็น 481 ดอลลาร์ ก่อนลดลงเหลือ 480 ดอลลาร์ และ 468 ดอลลาร์ต่อตัน ส่วนปลายข้าวเอวันเลิศอยู่ที่ 427 ดอลลาร์ เพิ่มเป็น 432 ดอลลาร์ ก่อนลดลงเหลือ 421 ดอลลาร์ และ 416 ดอลลาร์ต่อตัน

ข้าวเหนียวขาว 10% นาปี มีราคา 830 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน เพิ่มเป็น 839 ดอลลาร์ ก่อนลดเหลือ 832 ดอลลาร์ และ 804 ดอลลาร์ต่อตัน หรือลดลง 35 ดอลลาร์จากระดับสูงสุดในช่วงดังกล่าว

ขณะที่ข้าวนึ่ง 100% ชนิดพิเศษ ราคาอยู่ที่ 496 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน เพิ่มเป็น 511 ดอลลาร์ และ 513 ดอลลาร์ ก่อนลดลงเหลือ 499 ดอลลาร์ต่อตัน วันที่ 1 กรกฎาคม โดยราคาทั้งหมดเป็นราคาเอฟโอบี

ข้าวหอมมะลิเจอแรงกดดันกำลังซื้อ

สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทยประเมินว่า การส่งออกข้าวหอมมะลิไทยไปยังตลาดสำคัญ ได้แก่ สหรัฐอเมริกาและแคนาดา ยังดำเนินต่อเนื่อง แต่ปริมาณมีแนวโน้มลดลงเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

ปัจจัยสำคัญมาจากราคาข้าวหอมมะลิไทยที่ยังอยู่ในระดับสูงกว่าประเทศคู่แข่งอย่างมีนัยสำคัญ ประกอบกับภาวะเศรษฐกิจของประเทศผู้นำเข้าที่ยังชะลอตัว ส่งผลให้กำลังซื้อของผู้บริโภคลดลง และกระทบต่อความต้องการนำเข้าในภาพรวม

ไทยหล่นตามอินเดีย-เวียดนาม

เมื่อเปรียบเทียบการส่งออกของประเทศผู้ส่งออกข้าวรายสำคัญ 5 อันดับ ช่วงเดือนมกราคม-พฤษภาคม 2569 อินเดียส่งออกได้ 10.37 ล้านตัน เพิ่มขึ้น 2% จาก 10.16 ล้านตันในช่วงเดียวกันของปีก่อน ขณะที่เวียดนามส่งออก 4.29 ล้านตัน เพิ่มขึ้น 2.2% จาก 4.20 ล้านตัน

ไทยส่งออกได้ 2.74 ล้านตัน ลดลง 10.9% จาก 3.07 ล้านตัน ปากีสถานส่งออก 2.10 ล้านตัน ลดลง 15.3% จาก 2.49 ล้านตัน และสหรัฐอเมริกาส่งออก 0.85 ล้านตัน ลดลง 27.4% จาก 1.17 ล้านตัน

หากพิจารณาตัวเลขทั้งปี 2568 อินเดียส่งออกข้าว 21.55 ล้านตัน เวียดนาม 8.06 ล้านตัน ไทย 7.90 ล้านตัน ปากีสถาน 4.58 ล้านตัน และสหรัฐอเมริกา 2.80 ล้านตัน เทียบกับปี 2567 ที่อินเดียส่งออก 18.05 ล้านตัน เวียดนาม 9.04 ล้านตัน ไทย 9.99 ล้านตัน ปากีสถาน 6.52 ล้านตัน และสหรัฐอเมริกา 3.83 ล้านตัน

ส่งออก 5 เดือนหดทั้งปริมาณ-มูลค่า

ข้อมูลการส่งออกข้าวไทยช่วงเดือนมกราคม-พฤษภาคม 2569 มีปริมาณรวม 2,735,525 ตัน มูลค่า 50,003 ล้านบาท หรือประมาณ 1,590 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยปริมาณลดลง 10.9% และมูลค่าลดลง 21.2% เทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2568 ซึ่งส่งออกได้ 3,071,488 ตัน มูลค่า 63,435 ล้านบาท หรือประมาณ 1,888 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

เมื่อจำแนกตามชนิดข้าว พบว่า ข้าวขาวส่งออก 1,241,941 ตัน ลดลง 14.7% จาก 1,455,909 ตัน ข้าวนึ่งส่งออก 513,080 ตัน ลดลง 1.8% จาก 522,354 ตัน และข้าวหอมมะลิส่งออก 697,390 ตัน ลดลง 6.4% จาก 745,282 ตัน

ข้าวหอมไทยส่งออก 193,470 ตัน ลดลง 13% จาก 222,477 ตัน ส่วนข้าวเหนียวส่งออก 89,645 ตัน ลดลงมากที่สุด 28.5% จาก 125,465 ตัน

แอฟริกาใต้ขึ้นตลาดอันดับหนึ่ง มาเลเซียโต 330%

ตลาดส่งออกข้าวไทย 5 อันดับแรกในช่วง 5 เดือนแรกของปี 2569 ได้แก่ แอฟริกาใต้ ปริมาณ 427,908 ตัน เพิ่มขึ้น 50.5% จาก 284,301 ตัน ตามด้วยสหรัฐอเมริกา 298,977 ตัน ลดลง 20% จาก 373,594 ตัน

มาเลเซียอยู่ในอันดับ 3 ปริมาณ 243,648 ตัน เพิ่มขึ้นถึง 330.2% จาก 56,636 ตัน ขณะที่ฟิลิปปินส์นำเข้า 206,802 ตัน เพิ่มขึ้น 56.4% จาก 132,221 ตัน และจีนนำเข้า 139,460 ตัน ลดลง 44.8% จาก 252,817 ตัน

สำหรับตัวเลขทั้งปี 2568 แอฟริกาใต้นำเข้าข้าวไทย 875,737 ตัน สหรัฐอเมริกา 818,421 ตัน จีน 654,770 ตัน มาเลเซีย 277,799 ตัน และฟิลิปปินส์ 186,415 ตัน

เทียบกับปี 2567 แอฟริกาใต้นำเข้า 833,184 ตัน สหรัฐอเมริกา 848,391 ตัน จีน 439,500 ตัน ฟิลิปปินส์ 617,253 ตัน และมาเลเซีย 196,327 ตัน

พฤษภาคมฟื้นจากเดือนก่อน แต่ยังต่ำกว่าปีก่อน

เฉพาะเดือนพฤษภาคม 2569 ไทยส่งออกข้าวได้ 561,324 ตัน มูลค่า 10,566 ล้านบาท ปริมาณเพิ่มขึ้น 5.3% และมูลค่าเพิ่มขึ้น 7.3% จากเดือนเมษายน ซึ่งส่งออกได้ 533,104 ตัน มูลค่า 9,843 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม เมื่อเทียบกับเดือนพฤษภาคม 2568 ซึ่งส่งออกได้ 656,952 ตัน มูลค่า 13,080 ล้านบาท ปริมาณส่งออกเดือนพฤษภาคม 2569 ยังลดลง 14.6% และมูลค่าลดลง 19.2%

การฟื้นตัวจากเดือนก่อนมาจากการส่งออกข้าวเกือบทุกชนิดที่เพิ่มขึ้น โดยตลาดในเอเชียและแอฟริกายังคงนำเข้าข้าวขาวและข้าวนึ่งเพื่อชดเชยสต็อกภายในประเทศที่ลดลง รวมถึงความกังวลว่าปรากฏการณ์เอลนีโญอาจส่งผลให้อุปทานข้าวขาดแคลนและราคาปรับสูงขึ้นในอนาคต

เดือนพฤษภาคมส่งออกข้าวขาวได้ 221,146 ตัน เพิ่มขึ้น 10.3% จากเดือนก่อน ตลาดสำคัญ ได้แก่ ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย แองโกลา โมซัมบิก และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก

ข้าวนึ่งส่งออก 138,014 ตัน เพิ่มขึ้น 11.3% โดยมีตลาดหลัก เช่น แอฟริกาใต้และตูนิเซีย ส่วนข้าวหอมมะลิส่งออก 105,172 ตัน เพิ่มขึ้น 6.4% ตลาดสำคัญ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา ฮ่องกง แคนาดา และสิงคโปร์

สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทยคาดว่า เดือนมิถุนายน 2569 ไทยจะส่งออกข้าวได้ประมาณ 500,000-600,000 ตัน โดยมีแรงสนับสนุนจากการส่งออกข้าวขาวไปยังมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ ญี่ปุ่น และตลาดในแอฟริกา ขณะที่ข้าวนึ่งยังมีคำสั่งซื้อจากแอฟริกาใต้ต่อเนื่อง

นอกจากนี้ สถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางที่เริ่มผ่อนคลาย ทำให้การขนส่งทางเรือมีความคล่องตัวมากขึ้น และเริ่มมีสัญญาณความต้องการข้าวจากประเทศในภูมิภาคดังกล่าวทยอยกลับเข้าสู่ตลาด