UNCTAD ชี้ FDI โลกไหลหาเทคโนโลยี ไทยต้องเลิกแข่งแค่ “สิทธิประโยชน์”

โครงสร้างเงินลงทุนโลกกำลังเปลี่ยนครั้งใหญ่ เมื่ออุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ทั้ง AI ดาต้าเซ็นเตอร์ เซมิคอนดักเตอร์ แร่สำคัญ และเทคโนโลยีเปลี่ยนผ่านพลังงาน มีสัดส่วนเพิ่มเป็น 44% ของ Greenfield Investment โลก จากเพียง 16% เมื่อ 5 ปีก่อน ขณะที่ FDI เข้าไทยเพิ่มขึ้นราว 30% ITD และ UNCTAD ชี้โจทย์ใหม่ของไทยไม่ใช่แค่ดึงเงินเข้าประเทศ แต่ต้องดึงเทคโนโลยี ทักษะแรงงาน งานคุณภาพ และมูลค่าเพิ่ม พร้อมเลือก Niche Sector ที่ไทยมีจุดแข็ง และผลักดันธุรกิจไทยออกไปลงทุนต่างประเทศควบคู่กัน

นายสุภกิจ เจริญกุล ผู้อำนวยการสถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (องค์การมหาชน) หรือ ITD เปิดเผยว่า ภูมิทัศน์การลงทุนโลกกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ จากแรงกดดันด้านภูมิรัฐศาสตร์ นโยบายคุ้มครองทางการค้า และความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ ทำให้ประเทศไทยจำเป็นต้องปรับยุทธศาสตร์จากการมุ่ง “ดึงเงินลงทุน” เพียงอย่างเดียว ไปสู่การดึงดูดการลงทุนที่มีเทคโนโลยี ทักษะ และมูลค่าเพิ่มสูง พร้อมสร้างระบบนิเวศที่ช่วยให้ธุรกิจไทยเชื่อมโยงเข้าสู่ห่วงโซ่มูลค่าโลกได้มากขึ้น

แนวคิดดังกล่าวเป็นประเด็นสำคัญจากการสัมมนาวิชาการนานาชาติ “Global Investment Trends and Thailand’s Strategic Opportunities: Insights from UNCTAD’s World Investment Report 2026” ซึ่ง ITD ร่วมกับ Harvard Club of Thailand และ UN Trade and Development (UNCTAD) จัดขึ้นเพื่อระดมความคิดเห็นเกี่ยวกับทิศทางเงินทุนโลกและโอกาสเชิงยุทธศาสตร์ของไทย

นายสุภกิจกล่าวว่า การตัดสินใจลงทุนระหว่างประเทศในปัจจุบันไม่ได้พิจารณาเพียงต้นทุนการผลิตหรือขนาดตลาดอีกต่อไป แต่นักลงทุนให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นกับเทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล ความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน ความมั่นคงด้านพลังงาน ศักยภาพด้านนวัตกรรม และทักษะแรงงาน ซึ่งกำลังกลายเป็นปัจจัยหลักในการกำหนดทิศทางการลงทุนโลก

“โจทย์ของประเทศไทยในวันนี้ ไม่ใช่เพียงการทำอย่างไรให้เงินลงทุนเข้ามา แต่ต้องทำอย่างไรให้การลงทุนที่เข้ามาสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศรษฐกิจไทย ทั้งในด้านเทคโนโลยี การพัฒนาทักษะบุคลากร การเชื่อมโยงผู้ประกอบการไทยเข้าสู่ห่วงโซ่มูลค่าโลก และการสร้างอุตสาหกรรมแห่งอนาคต”

นายสุภกิจระบุว่า หากไทยสามารถยกระดับเทคโนโลยี บุคลากร และนวัตกรรมได้ การลงทุนจะไม่ใช่เพียงเม็ดเงินที่ไหลเข้าประเทศ แต่จะสามารถเป็น “เครื่องยนต์ใหม่” ของการพัฒนาเศรษฐกิจไทยในระยะยาว

ข้อมูลจาก World Investment Report 2026 หรือ WIR 2026 ระบุว่า ในปี 2025 การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ หรือ FDI ทั่วโลก มีมูลค่าประมาณ 1.6 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 6% หลังจากหดตัวต่อเนื่อง 2 ปี แต่การฟื้นตัวดังกล่าวไม่ได้กระจายตัวอย่างทั่วถึง และเงินทุนมีแนวโน้มกระจุกตัวมากขึ้นในบางประเทศและอุตสาหกรรมเชิงยุทธศาสตร์

โครงสร้างการลงทุนโลกยังเปลี่ยนไปสู่ Strategic Sectors มากขึ้น ทั้ง AI ดาต้าเซ็นเตอร์ เซมิคอนดักเตอร์ แร่ธาตุสำคัญ และเทคโนโลยีเพื่อการเปลี่ยนผ่านพลังงาน โดยมีสัดส่วนเพิ่มเป็น 44% ของมูลค่าโครงการ Greenfield Investment ทั่วโลกในปี 2025 จาก 16% ในปี 2020

ด้านนายริชาร์ด โบลวิจน์ ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยการลงทุน กองการลงทุนและวิสาหกิจ UN Trade and Development (UNCTAD) กล่าวว่า เงินทุนโลกกำลังกระจุกตัวมากขึ้นในอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งอนาคต โดยอุตสาหกรรมที่นักลงทุนให้ความสนใจ ได้แก่ เซมิคอนดักเตอร์ ปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ดาต้าเซ็นเตอร์ Cloud Services แร่สำคัญ เทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม และเทคโนโลยีขั้นสูง
เขาระบุว่า แนวโน้มดังกล่าวสะท้อนว่าการแข่งขันดึงดูดการลงทุนไม่ได้อยู่ที่การมีต้นทุนต่ำเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่กำลังเปลี่ยนไปสู่การแข่งขันด้านเทคโนโลยี นวัตกรรม โครงสร้างพื้นฐาน และบุคลากรที่มีทักษะสูง

สำหรับไทยและอาเซียน จึงไม่จำเป็นต้องแข่งขันเพื่อดึงการลงทุนทุกประเภท แต่ควรเลือกพัฒนา “Niche Sector” ที่สอดคล้องกับจุดแข็งของแต่ละประเทศ เพื่อสร้างความได้เปรียบในระยะยาว

หนึ่งในอุตสาหกรรมที่ไทยมีโอกาส คือ Data Center แต่ UNCTAD เห็นว่า การดึง Data Center เข้ามาเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ เพราะธุรกิจประเภทนี้ใช้ไฟฟ้าและน้ำในปริมาณสูง ขณะที่ระบบพลังงาน น้ำ และสาธารณูปโภคที่เกี่ยวข้องต้องได้รับการพัฒนาไปพร้อมกัน

ไทยจึงควรมองให้ไกลกว่าการเป็นที่ตั้งของศูนย์ข้อมูล โดยต้องพยายามดึงธุรกิจบริการมูลค่าเพิ่ม เทคโนโลยีขั้นสูง และบริการดิจิทัลที่เกี่ยวเนื่องเข้ามาด้วย เพื่อให้เกิดการจ้างงาน การถ่ายทอดเทคโนโลยี และมูลค่าทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้น

ขณะเดียวกัน UNCTAD ระบุว่า หากไม่นับรวมอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ การลงทุนในภาคการผลิตแบบดั้งเดิมทั่วโลกลดลงอย่างชัดเจนในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา และเงินลงทุนมีแนวโน้มกระจุกตัวในประเทศรายได้สูงมากขึ้น

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้ประเทศรายได้ปานกลาง รวมถึงไทย ต้องแข่งขันเพื่อแย่งชิงโครงการลงทุนในภาคการผลิตที่มีจำนวนลดลง ขณะที่ภาคบริการมีบทบาทเพิ่มขึ้นในโครงสร้าง FDI โลก

สำหรับประเทศไทย ข้อมูลจาก UNCTAD ระบุว่า FDI Inflows เพิ่มขึ้นประมาณ 30% ในปี 2025 สะท้อนโอกาสจากการปรับโครงสร้างห่วงโซ่อุปทานและการกระจายฐานการลงทุนของธุรกิจทั่วโลก แต่ ITD เห็นว่า ตัวเลขดังกล่าวไม่ควรถูกมองว่าเป็นความสำเร็จจากการดึงเงินลงทุนเพียงอย่างเดียว

“โจทย์ของไทยหลังจากนี้ไม่ใช่แค่การดึงเงินเข้ามา แต่คือทำอย่างไรให้การลงทุนนั้นเกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี ยกระดับคนไทย และสร้างมูลค่าเพิ่มให้เศรษฐกิจไทย”

ITD จึงเสนอให้ไทยปรับระบบนิเวศการลงทุน จากการเน้นสิทธิประโยชน์ทางการเงิน ไปสู่การพัฒนาปัจจัยพื้นฐานที่รองรับการลงทุนแห่งอนาคต ทั้ง Future Skills โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล พลังงานสะอาด การลดอุปสรรคด้านกฎระเบียบ และการสนับสนุน SMEs ไทย

อีกด้านหนึ่ง ITD เห็นว่า ไทยต้องให้ความสำคัญกับ Outbound Direct Investment หรือ ODI ควบคู่กัน โดยสนับสนุนให้บริษัทไทยและ SMEs ออกไปลงทุนในตลาดที่มีศักยภาพ เช่น ตะวันออกกลาง อินเดีย แอฟริกา และยุโรปกลาง เพื่อเปิดตลาดใหม่ สร้างพันธมิตร และนำเทคโนโลยี นวัตกรรม และองค์ความรู้กลับมาต่อยอดในประเทศ

นายสุภกิจกล่าวว่า การมองทั้ง Inbound Investment และ Outbound Investment ควบคู่กัน จะเป็นส่วนสำคัญในการสร้างความยืดหยุ่นและเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันของธุรกิจไทยในระยะยาว

ภายหลังการสัมมนา ITD เตรียมนำข้อมูลจาก WIR 2026 ของ UNCTAD มาผสานกับมุมมองจาก Harvard และข้อเสนอภาคเอกชน เพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายด้านการยกระดับการลงทุนของไทย เสนอต่อหน่วยงานภาครัฐและผู้กำหนดนโยบาย โดยมีเป้าหมายเปลี่ยนจากแนวคิด “ดึงเงินลงทุนเข้าประเทศ” ไปสู่ “ดึงดูดการลงทุนที่สร้างเทคโนโลยี ทักษะ งานคุณภาพ และมูลค่าเพิ่มให้เศรษฐกิจไทย”

ด้าน Prof. Dr. Jay Rosengard, Adjunct Lecturer in Public Policy, Harvard Kennedy School กล่าวว่า เอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังเปลี่ยนจากฐานการผลิตทั่วไป ไปสู่ฐานการผลิตที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี นวัตกรรม และกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่มีมูลค่าสูง

“การแข่งขันด้านการลงทุนในอนาคตจะไม่ได้วัดกันที่ใครให้สิทธิประโยชน์มากกว่าเพียงอย่างเดียว แต่จะวัดกันที่ประเทศใดสามารถสร้างระบบนิเวศที่ทำให้นักลงทุน เทคโนโลยี บุคลากร และธุรกิจท้องถิ่นเติบโตไปด้วยกันได้”

นายสุภกิจกล่าวว่า ประเทศไทยมีโอกาสจากการเปลี่ยนแปลงของห่วงโซ่อุปทานโลก แต่ต้องเปลี่ยนโอกาสดังกล่าวให้เป็นการลงทุนที่สร้างความสามารถในการแข่งขันระยะยาว ทั้งด้านเทคโนโลยี บุคลากร นวัตกรรม และผู้ประกอบการไทย เพื่อให้เงินลงทุนที่เข้ามากลายเป็นเครื่องยนต์ใหม่ของเศรษฐกิจ