เคลียร์ปมสิทธิกะเพรา 4 พันธุ์ ยันซีพีแรมทำถูกต้องตามกฎหมาย

กรมวิชาการเกษตรเปิดผลตรวจสอบการจดทะเบียนคุ้มครองกะเพรา 4 พันธุ์ของซีพีแรม ยืนยันถูกต้องตาม พ.ร.บ.คุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ.2542 ทุกขั้นตอน ย้ำสิทธิคุ้มครองไม่ครอบคลุมกะเพราพื้นเมืองและพันธุ์ทั่วไป เกษตรกรยังปลูกเพื่อบริโภคและจำหน่ายใบได้ตามปกติ 

นางศศิญา ปานตั้น รองอธิบดีกรมวิชาการเกษตร ในฐานะโฆษกกรมวิชาการเกษตร เปิดเผยว่า ตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีข้อสั่งการให้ตรวจสอบการจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ของบริษัท ซีพีแรม จำนวน 4 พันธุ์ ได้แก่ แก้วจุรี 01 แก้วจุรี 02 แก้วจุรี 03 และแก้วจุรี 04 ว่าเป็นไปตามพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ.2542 หรือไม่นั้น กรมวิชาการเกษตรได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงและเอกสารที่เกี่ยวข้องอย่างละเอียดแล้ว พบว่าการยื่นคำขอและการจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ทั้ง 4 พันธุ์ ดำเนินการถูกต้องตามกฎหมายและหลักเกณฑ์ที่กำหนดทุกขั้นตอน

นอกจากนี้ กรมวิชาการเกษตรยังตรวจสอบคุณสมบัติของพันธุ์พืชใหม่ตามหลัก DUS ซึ่งประกอบด้วย 3 เกณฑ์ ได้แก่ ความแตกต่างจากพันธุ์อื่นอย่างเด่นชัด (Distinctness) ความสม่ำเสมอของลักษณะประจำพันธุ์ (Uniformity) และความคงตัวของลักษณะประจำพันธุ์ (Stability) โดยนำกะเพราทั้ง 4 พันธุ์ไปปลูกเปรียบเทียบกับพันธุ์ CPR1 ซึ่งเป็นพันธุ์ตั้งต้น และพันธุ์เขียวใบใหญ่ 059 ซึ่งมีลักษณะใกล้เคียงที่สุด เป็นจำนวน 2 ฤดูปลูก ซึ่งผลการตรวจสอบพบว่า กะเพราทั้ง 4 พันธุ์มีลักษณะประจำพันธุ์แตกต่างจากพันธุ์เปรียบเทียบอย่างชัดเจน ทั้งรูปร่างใบ ขนาดใบ และความหนาของใบ อีกทั้งมีความสม่ำเสมอและความคงตัวของลักษณะประจำพันธุ์ตามเกณฑ์ที่กำหนด

สำหรับขั้นตอนการประกาศโฆษณาคำขอจดทะเบียน กรมวิชาการเกษตรได้เปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นคัดค้านเป็นเวลา 90 วัน โดยพันธุ์แก้วจุรี 01 ประกาศระหว่างวันที่ 14 พฤศจิกายน 2566 ถึงวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2567 ส่วนพันธุ์แก้วจุรี 02-04 ประกาศระหว่างวันที่ 28 ธันวาคม 2566 ถึงวันที่ 27 มีนาคม 2567 เมื่อครบกำหนดระยะเวลาไม่ปรากฏผู้ยื่นคัดค้าน กรมวิชาการเกษตรจึงออกหนังสือสำคัญแสดงการจดทะเบียนพันธุ์พืชใหม่ให้กะเพราทั้ง 4 พันธุ์

นางศศิญากล่าวว่า การจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ไม่ใช่สิทธิที่จำกัดเฉพาะบริษัทเอกชน แต่กฎหมายเปิดโอกาสให้บุคคลทั่วไป นักปรับปรุงพันธุ์ มหาวิทยาลัย บริษัทเอกชน และหน่วยงานต่าง ๆ สามารถยื่นขอจดทะเบียนได้อย่างเท่าเทียม โดยผู้ยื่นคำขอทุกรายต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบตามมาตรฐานเดียวกัน

สำหรับข้อกังวลเกี่ยวกับผลกระทบต่อเกษตรกรและประชาชน กรมวิชาการเกษตรยืนยันว่า การจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ทั้ง 4 พันธุ์ เป็นการให้สิทธิเฉพาะพันธุ์ที่ได้รับการจดทะเบียนเท่านั้น ไม่ได้ครอบคลุมกะเพราพันธุ์พื้นเมืองหรือพันธุ์ทั่วไปที่เกษตรกรและประชาชนใช้ประโยชน์อยู่ในปัจจุบัน ดังนั้น
เกษตรกรยังสามารถปลูกและใช้ประโยชน์ได้ตามปกติ รวมถึงสามารถนำกะเพราพันธุ์ที่ได้รับความคุ้มครองไปปลูกเพื่อบริโภค เก็บใบจำหน่าย หรือนำไปประกอบอาหารเพื่อจำหน่ายได้อย่างอิสระ

“อย่างไรก็ตาม หากนำกะเพราพันธุ์ที่ได้รับความคุ้มครองไปขยายพันธุ์เพื่อการค้า เช่น ผลิตเมล็ดพันธุ์ เพาะต้นกล้า หรือปักชำกิ่งเพื่อจำหน่ายในลักษณะส่วนขยายพันธุ์ จะต้องได้รับอนุญาตจากผู้ทรงสิทธิก่อน”

ทั้งนี้ กรมวิชาการเกษตรได้จัดตั้งศูนย์รับเรื่องร้องทุกข์สำหรับผู้ได้รับผลกระทบจากการบังคับใช้ พ.ร.บ.คุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ.2542 เพื่อเปิดช่องทางให้เกษตรกรและประชาชนที่ได้รับผลกระทบสามารถยื่นเรื่องร้องทุกข์ได้