หอการค้า จี้ทุนจีนลงลึกซัพพลายเชนไทย ดันใช้ชิ้นส่วนในประเทศเพิ่ม

ท่ามกลางบทบาทของเงินลงทุนจีนที่เพิ่มขึ้นในประเทศไทย ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจไทย-จีนกำลังเดินเข้าสู่โจทย์ใหม่ที่ไม่ได้วัดกันเพียงว่าเงินลงทุนเข้ามามากเพียงใด แต่ต้องตอบให้ได้ว่าการลงทุนดังกล่าวสร้างมูลค่าให้เศรษฐกิจไทยมากแค่ไหน ตั้งแต่การใช้วัตถุดิบและชิ้นส่วนในประเทศ การเชื่อมผู้ประกอบการไทยเข้าสู่ห่วงโซ่การผลิต ไปจนถึงการขยายตลาดสินค้าไทยในจีน ขณะเดียวกัน ไทยยังต้องสร้างสมดุลระหว่างการเปิดรับการลงทุนใหม่ โดยเฉพาะ Data Center และอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า กับการดูแลฐานอุตสาหกรรมในประเทศ ท่ามกลางความเสี่ยงใหม่จากการแข่งขันทางการค้าและภัยไซเบอร์ที่รุนแรงขึ้น

ดร.พจน์ อร่ามวัฒนานนท์ ประธานกรรมการหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย กล่าวว่า การพบปะหารือระหว่างภาคเอกชนไทยและจีน เปิดโอกาสให้ทั้งผู้ประกอบการจีนที่เข้ามาลงทุนในประเทศไทย และผู้ประกอบการไทยที่ดำเนินธุรกิจอยู่ในจีน แลกเปลี่ยนข้อมูลและความคิดเห็นเกี่ยวกับแนวทางขยายความร่วมมือทางเศรษฐกิจ โดยจะมีการนำเสนอข้อคิดเห็นและข้อเสนอจากภาคเอกชนของทั้งสองฝ่ายต่อผู้นำไทยและจีน เพื่อผลักดันความร่วมมือด้านการค้าและการลงทุนให้มากขึ้น

ทุนจีนต้องเชื่อม “ของไทย” มากขึ้น

การประเมินความสัมพันธ์ทางการค้าไทย-จีนจำเป็นต้องแยก “การลงทุน” ออกจาก “การนำเข้าสินค้า” ให้ชัดเจน เนื่องจากการลงทุนจากต่างประเทศจำนวนมากมาพร้อมกับการนำเข้าเครื่องจักร อุปกรณ์ และองค์ประกอบต่าง ๆ สำหรับก่อสร้างโรงงานหรือตั้งกิจการ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการลงทุน ไม่ใช่การนำเข้าสินค้าเพื่อบริโภคโดยตรง

อีกส่วนหนึ่งคือการนำเข้าวัตถุดิบหรือชิ้นส่วนจากจีนมาประกอบในประเทศไทย ก่อนส่งออกไปยังสหรัฐฯ ยุโรป และตลาดอื่น ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่การผลิตระหว่างประเทศ จึงไม่ควรตีความตัวเลขดังกล่าวในลักษณะเดียวกับการค้าสินค้าทั่วไปทั้งหมด

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่หอการค้าไทยต้องการเห็นมากขึ้นคือ การลงทุนจากจีนต้องลงลึกถึงห่วงโซ่การผลิตภายในประเทศไทย โดยเพิ่มสัดส่วนการใช้ชิ้นส่วนและวัตถุดิบที่ผลิตในประเทศ รวมถึงสนับสนุนให้บริษัทจีนร่วมลงทุนกับบริษัทไทยในการผลิตชิ้นส่วนและองค์ประกอบต่าง ๆ มากขึ้น แทนการนำเข้าสินค้าสำเร็จรูปหรือชิ้นส่วนทั้งหมดเข้ามาประกอบ

พร้อมกันนั้น จีนควรเพิ่มการซื้อสินค้าไทย เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยเข้าสู่ตลาดจีนมากขึ้น และช่วยลดการพึ่งพาการนำเข้าในระยะยาว

Data Center ต้องไม่ใช่แค่ “เข้ามาใช้ทรัพยากร”

สำหรับกระแสการลงทุน Data Center ที่เพิ่มขึ้น ดร.พจน์กล่าวว่า หอการค้าไทยสนับสนุนการลงทุนจากทุกประเทศ หากเป็นการลงทุนที่สร้างประโยชน์ทั้งต่อนักลงทุนและประเทศไทย

Data Center สามารถช่วยพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล รองรับเทคโนโลยีใหม่ และเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศ แต่ต้องพิจารณาด้วยว่าการลงทุนสร้างประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยจริงหรือไม่

หลักสำคัญคือ ไม่ควรเป็นการลงทุนที่เข้ามาใช้ทรัพยากรของประเทศไทยแล้วนำผลประโยชน์กลับออกไป โดยประเทศไม่ได้รับประโยชน์อย่างเพียงพอ

ดังนั้น การเปิดรับ Data Center จึงต้องมองมากกว่ามูลค่าการลงทุน แต่ต้องพิจารณาถึงประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นกับระบบเศรษฐกิจ โครงสร้างพื้นฐาน และความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทยในระยะยาวด้วย

ขึ้นภาษี EV ไม่กระทบสัมพันธ์จีน

อีกประเด็นที่ต้องสร้างสมดุลคือรถยนต์ไฟฟ้า หรือ EV โดยเฉพาะมาตรการภาษีสำหรับรถยนต์นำเข้า

ดร.พจน์มองว่า การปรับขึ้นภาษีสรรพสามิตรถยนต์ EV นำเข้าไม่น่าจะกระทบต่อความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับจีนโดยตรง เพราะแต่ละประเทศต่างมีมาตรการในการดูแลอุตสาหกรรมของตนเอง

ประเทศไทยก็จำเป็นต้องพิจารณาความสมดุลเช่นเดียวกัน โดยเฉพาะหากมีการนำเข้ารถยนต์สำเร็จรูปทั้งคันจำนวนมาก ซึ่งอาจกระทบต่อผู้ประกอบการและห่วงโซ่อุตสาหกรรมยานยนต์ภายในประเทศ

จึงต้องมีมาตรการที่เหมาะสมเพื่อสร้างการแข่งขันที่เป็นธรรม พร้อมกระตุ้นให้เกิดการลงทุนและการผลิตในประเทศไทยมากขึ้น

ขณะเดียวกัน ไทยไม่ควรผูกการลงทุนไว้กับจีนเพียงประเทศเดียว แต่ต้องรักษาสมดุลกับนักลงทุนจากญี่ปุ่น ยุโรป สหรัฐฯ และประเทศอื่น เพื่อให้การแข่งขันด้านการลงทุนสร้างประโยชน์สูงสุดแก่ประเทศไทย

ส่งออกต้องมี “ความชัดเจนของกติกา”

ด้านการส่งออก ดร.พจน์มองว่า ไทยยังมีโอกาสขยายตัวต่อได้ โดยตัวเลขส่งออกในช่วงที่ผ่านมาอยู่ในทิศทางที่ดี แต่ปัจจัยสำคัญคือความชัดเจนของข้อตกลงทางการค้าระหว่างประเทศ

โดยเฉพาะประเด็นภาษีระหว่างไทยกับสหรัฐฯ รวมถึงความร่วมมือในกรอบอาเซียนและประเทศคู่ค้าอื่น หากมีความชัดเจนมากขึ้น จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นและทำให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนการผลิต การส่งออก และการลงทุนได้ง่ายขึ้น

ดร.พจน์ระบุว่า สิ่งสำคัญคือประเทศไทยต้องรักษาความสามารถในการแข่งขัน และไม่ควรตกอยู่ในสถานการณ์ที่เสียเปรียบประเทศคู่ค้า

ประเด็นที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษคือสินค้าเกษตรและทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งการเจรจาต้องพิจารณาความสมดุลระหว่างสิ่งที่ไทยเปิดให้ประเทศคู่ค้ากับสิ่งที่ไทยได้รับกลับมา

ไทย-จีนต้องโต “สองทาง”

สำหรับความสัมพันธ์ไทย-จีน ดร.พจน์ต้องการเห็นรูปแบบการเติบโตที่ไม่ได้มีเพียงเงินลงทุนจีนไหลเข้าไทย แต่ต้องเกิดโอกาสทางการค้าแก่ธุรกิจไทยควบคู่กัน

ในด้านการลงทุน จีนควรเชื่อมกับซัพพลายเชนไทยมากขึ้น ตั้งแต่การใช้ชิ้นส่วนในประเทศไปจนถึงการร่วมลงทุนกับผู้ประกอบการไทย ขณะที่ด้านการค้า ไทยต้องการให้จีนสนับสนุนการซื้อสินค้าไทยเพิ่ม เพื่อให้ผู้ประกอบการไทยสามารถใช้ประโยชน์จากตลาดจีนได้มากขึ้น

แนวทางดังกล่าวทำให้โจทย์ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจไทย-จีนเปลี่ยนจาก “ปริมาณการลงทุน” ไปสู่ “คุณภาพของการลงทุน” และการกระจายประโยชน์เข้าสู่ระบบเศรษฐกิจไทยมากขึ้น

ภัยไซเบอร์ขึ้นเป็นความเสี่ยงใหม่ธุรกิจ

นอกจากการแข่งขันด้านการค้าและการลงทุนแล้ว ดร.พจน์ยังเตือนถึงความรุนแรงของภัยไซเบอร์ที่เพิ่มขึ้น ซึ่งสามารถสร้างความเสียหายต่อทั้งธุรกิจและระบบเศรษฐกิจในวงกว้าง

ภาครัฐจำเป็นต้องมีมาตรการป้องกันที่เข้มแข็งและปรับตัวให้ทันรูปแบบภัยคุกคามที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เพราะเทคโนโลยีและรูปแบบการโจมตีมีการพัฒนาตลอดเวลา

ขณะเดียวกัน ภาคเอกชนต้องเพิ่มความระมัดระวังในการใช้ระบบดิจิทัลและการทำธุรกรรมออนไลน์ ไม่สามารถมองเรื่อง Cybersecurity เป็นเพียงภาระของภาครัฐหรือฝ่ายเทคโนโลยีขององค์กรได้อีกต่อไป

ในจังหวะที่ประเทศไทยกำลังดึงการลงทุนด้านเทคโนโลยีและ Data Center เข้ามามากขึ้น ความแข็งแรงของระบบดิจิทัลและความสามารถในการป้องกันภัยไซเบอร์จึงเป็นอีกองค์ประกอบที่ต้องพัฒนาไปพร้อมกัน

ภาพความสัมพันธ์ไทย-จีนในระยะต่อไปจึงไม่ได้อยู่ที่การแข่งขันว่าใครลงทุนมากที่สุด หรือไทยนำเข้าจากจีนมากเพียงใด แต่เป็นโจทย์ว่าไทยจะสามารถเปลี่ยนเงินลงทุนเหล่านั้นให้กลายเป็นฐานการผลิต การใช้ชิ้นส่วนในประเทศ ตลาดสำหรับสินค้าไทย และความสามารถทางเทคโนโลยีได้มากแค่ไหน พร้อมกับสร้างกติกาที่รักษาสมดุลระหว่างการเปิดประเทศกับการดูแลอุตสาหกรรมภายใน

ทั้ง Data Center รถยนต์ EV การส่งออก และภัยไซเบอร์ จึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของโจทย์เดียวกัน คือประเทศไทยจะเปิดรับเศรษฐกิจใหม่อย่างไร โดยไม่ปล่อยให้ประโยชน์จากการลงทุนและการค้าไหลผ่านประเทศไทยไปโดยไม่สร้างความแข็งแรงให้เศรษฐกิจภายในประเทศ