Negative Income Tax คืออะไร ? เมื่อคนรายได้ต่ำกว่าเกณฑ์ยื่นภาษี = รับเงินจากรัฐ

ทำความรู้จักระบบจัดเก็บภาษี Negative Income Tax ที่รัฐเล็งใช้ในปี 2570 ให้คนไทยทุกคนยื่นภาษี แนวคิดนี้มาจากไหน ใครได้ประโยชน์ และต้องเตรียมตัวอย่างไร

ภายหลังการประกาศว่า กระทรวงการคลังตัดสินใจยกระดับนโยบายสวัสดิการใช้ระบบภาษีเชิงลบ “Negative Income Tax” หรือ NIT ในปี 2570 เพื่อเชื่อมโยงข้อมูลพัฒนาฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (Data Lake) ที่ขณะนี้มีข้อมูลครอบคลุมกว่า 60.8 ล้านคน และภาคธุรกิจกว่า 6 แสนกิจการ นำไปสู่การพัฒนาระบบเครดิตสกอริ่งของประชาชน Ari Score

ทำให้เกิดคำถามในสังคมว่า ระบบภาษีรูปแบบใหม่นี้คืออะไร มีหลักการอย่างไร และจะเปลี่ยนโฉมหน้าสวัสดิการของรัฐในอนาคตหรือไม่ ซึ่งรูปแบบภาษีดังกล่าว คือ “ประชาชนทุกคนจะต้องยื่นแบบภาษี” รวมถึงผู้ที่อยากรับสวัสดิการของรัฐด้วย

ประชาชาติธุรกิจ พาไปทำความรู้จัก Negative Income Tax คืออะไร

รัฐสวัสดิการคนรายได้ต่ำ

ระบบภาษีเชิงลบ Negative Income Tax หรือ (NIT) คือ แนวคิดการเก็บภาษีที่ออกแบบมาเพื่อช่วยเหลือผู้มีรายได้ต่ำกว่าเกณฑ์ ซึ่งจะต้องเข้าระบบภาษีและยื่นภาษีเหมือนกันทุกคน หมายความว่า

– บุคคลรายได้สูงกว่าเกณฑ์ต้องยื่นแบบภาษี-เสียภาษีตามปกติ

– บุคคลรายได้ต่ำกว่าเกณฑ์ต้องยื่นแบบภาษี แต่ไม่ต้องเสียภาษี และจะได้รับเงินช่วยเหลือจากรัฐแทน

ซึ่งแนวคิดขึ้นถูกนำเสนอครั้งแรกในปี 1962 โดย “ศาสตราจารย์ Milton Friedman” นักเศรษฐศาสตร์ชาวอเมริกัน เจ้าของรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์ โดยแนวคิดนี้ปรากฏอยู่ในหนังสือ Capitalism and Freedom เกิดขึ้นมาเพื่อสร้างความเป็นธรรมในระบบภาษีและช่วยลดความยากจน

แนวคิดนี้จึงสนับสนุนให้คนที่มีรายได้ต่ำมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการช่วยเหลือของรัฐ เพื่อให้มีโอกาสที่จะมีรายได้ในระดับที่เพียงพอในการใช้ชีวิต โดยผลประโยชน์ในระยะยาวที่รัฐจะได้รับนอกจากจะช่วยให้กำหนดนโยบายการคลังเชิงรายภูมิภาคได้แล้ว

ระบบการเก็บภาษีนี้จะช่วยเพิ่มคนเข้าสู่ระบบการจัดเก็บภาษีได้มากขึ้นจากแรงจูงใจการยื่นแบบเพื่อรับเงินช่วยเหลือ ซึ่งหากในอนาคตบุคคลเหล่านี้มีรายได้เพิ่มขึ้นจนถึงเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษีแล้ว ก็จะสามารถจัดเก็บภาษีได้ทันที เนื่องจากอยู่ในระบบภาษีอยู่แล้ว

นอกจากนี้ กระทรวงการคลังยังระบุว่า ต้องให้ความสำคัญกับการเก็บรายได้ให้ตรงตามเป้าหมาย และเชื่อมโยงข้อมูลจัดเก็บภาษีจากทั้ง 3 กรม ได้แก่ เพื่อให้สามารถตรวจสอบได้ และเป็นการเตรียมความพร้อมในการเพิ่มรายได้ของประเทศในอนาคต และเมื่อระบบเสร็จสมบูรณ์ ประชาชนทุกคนที่ต้องการรับสวัสดิการจะต้องยื่นข้อมูลภาษีเพื่อเข้ารับสิทธิ

ต้องเตรียมตัวอะไรบ้าง

“ถนอม เกตุเอม” เจ้าของเพจเฟซบุ๊กให้ความรู้เรื่องการเงิน Taxbugnom ที่มีผู้ติดตามกว่า 6 แสนคน แนะนำการเตรียมตัวในประเด็นนี้ว่า เตรียมข้อมูลรายได้ที่ถูกต้อง หมายถึง จำนวนรายได้ เงินได้ต่อปี เพื่อให้ทราบว่าเรามีรายได้เท่าไหร่ และทราบประเภทของรายได้เพื่อจะได้นำมายื่นแบบภาษีอย่างถูกต้อง

• สำหรับผู้ที่มีโอกาสรับสวัสดิการ ข้อมูลที่ชัดเจน ที่มารายได้ รวมถึงการจ่ายเงินจากนายจ้างจะช่วยให้ได้รับสิทธิผ่านการยื่นภาษีได้อย่างถูกต้อง
• สำหรับผู้มีหน้าที่เสียภาษี การรวมรวบข้อมูลที่ถูกต้องยังคงจำเป็น เนื่องจากรัฐเล็งเห็นความสำคัญของการเก็บข้อมูลมากขึ้นจากนโยบายที่ผ่านมา

อย่างไรก็ตาม แนวคิดนี้ไม่ได้ใหม่ในต่างประเทศ เนื่องจากหลายประเทศมีการดำเนินนโยบายนี้โดยใช้ชื่อเรียกที่แตกต่างกัน อาทิ

• สหรัฐอเมริกา อิสราเอล เกาหลีใต้ และสวีเดน : Earned Income Tax Credit (EITC)
• ออสเตรเลีย : Family Tax Benefit (FTB)
• นิวซีแลนด์ : Independent Earner Tax Credit (IETC)
• สิงคโปร์ : Workfare Income Supplement (WIS)
• แคนาดา : Working Income Tax Benefit (WITB)
• สหราชณาจักร : Working Tax Credit (WTC)