ม.จ.ปุสาณ แห่งราชสกุลสวัสดิวัตน์ พระอนุวงศ์ผู้ใหญ่ สิ้นชีพตักษัย
หม่อมเจ้าปุสาณ สวัสดิวัตน์
พลเรือเอก นายแพทย์ หม่อมเจ้าปุสาณ สวัสดิวัตน์ แห่งราชสกุลสวัสดิวัตน์ เจ้านายฝ่ายหน้าที่สิริชันษาสูงสุด 94 ปี สิ้นชีพตักษัย
วันที่ 6 มิถุนายน 2567 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ม.จ.จุลเจิม ยุคล ได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กชื่อ จุลเจิม ยุคล ว่า “ขอแสดงความอาลัยต่อราชตระกูล สวัสดิวัตน์ ต่อการสิ้นชีพิตักษัยของพลเรือเอก นายแพทย์หม่อมเจ้าปุสาณ สวัสดิวัตน์”
ม.จ.ปุสาณ สวัสดิวัตน์ แห่งราชสกุลสวัสดิวัตน์ ประสูติ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2472 เป็นพระโอรสในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ ประสูติแต่หม่อมเร่ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา เป็นพระอนุชาร่วมพระชนกในสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี และเป็นเจ้านายฝ่ายหน้าที่ชันษาสูงที่สุดในปัจจุบัน และเป็นเจ้านายที่มีพระชนม์อยู่เป็นองค์สุดท้ายของราชสกุลสวัสดิวัตน์
เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2566 ปรากฏภาพแห่งความซาบซึ้งใจแก่พสกนิกรชาวไทยทั้งประเทศ เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลถวายผ้าพระกฐิน ณ วัดบวรนิเวศวิหาร ราชวรวิหาร
ภายหลังที่ทรงบำเพ็ญพระราชกุศลถวายผ้าพระกฐินเสร็จแล้ว พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จฯไปยังมณฑลพิธีเททอง ทรงเททองหล่อพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่ พระสยามเทวมหามกุฎวิทยมหาราช (ส่วนพระเศียร) โดยมีพลเรือเอก หม่อมเจ้าปุสาณ สวัสดิวัตน์ ประธานกรรมการมูลนิธิ เป็นผู้ทูลเกล้าฯถวายแผ่นทอง นาก เงิน แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
หลังจากที่เสร็จพิธีเททองหล่อพระบรมรูปส่วนพระเศียรเสร็จแล้ว พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงโน้มพระวรกายทรงพระราชปฏิสันถารกับ ม.จ.ปุสาณ สวัสดิวัตน์ พระอนุวงศ์ผู้ใหญ่ที่นั่งรถเข็นวีลแชร์ พร้อมทรงรับไหว้อย่างมิทรงถือพระองค์ อันเป็นภาพแห่งความประทับใจอย่างหาที่สุดมิได้
หม่อมเจ้าปุสาณ สวัสดิวัตน์ มีคู่สมรสคือหม่อมนวลศรี สวัสดิวัตน์ สกุลเดิมวีรบุตร มี บุตร/ธิดา คือ ม.ร.ว.วไลวัฒนา สวัสดิ์-ชูโต และ ม.ร.ว.สวัสดิวุฒิ สวัสดิวัตน์
ทั้งนี้ ราชสกุลสวัสดิวัตน์ เป็นราชสกุลพระราชทานที่สืบสายจาก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ เป็นองค์ต้นราชสกุล และเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 และเป็นพระราชบิดาในสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ 7
ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ขนานนามสกุลพระราชทานไว้สำหรับสืบเชื้อพระวงศ์ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามสกุล สำหรับเชื้อพระวงศ์จำนวน 24 พระนาม 1 ในนั้นคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสวัสดิวัดนวิศิษฏ์ ได้รับนามพระราชทานนามสกุลว่า “สวัสดิวัตน์ (Svastivatana)”
พระประวัติ ม.จ.ปุสาณ สวัสดิวัตน์
พ.ศ. 2505 นายแพทย์ศัลยกรรม โรงพยาบาลทหารเรือกรุงเทพ กรมแพทย์ทหารเรือ
พ.ศ. 2517 นายแพทย์ประจำกองรังสี โรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า
พ.ศ. 2523 หัวหน้ากองรังสี โรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า
พ.ศ. 2523-2525 ประธานชมรมอัลตราซาวนด์ทางการแพทย์แห่งประเทศไทย กรรมการที่ปรึกษากิตติมศักดิ์ของสมาคมอัลตราซาวนด์ทางการแพทย์แห่งประเทศไทย
พ.ศ. 2526 ผู้ช่วยผู้อำนวยการโรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า
พ.ศ. 2528 รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า
พ.ศ. 2528 นายแพทย์พิเศษด้านอัลตราซาวนด์ โรงพยาบาลเปาโลเมโมเรียล
พ.ศ. 2529 นายแพทย์ประจำสำนัก กองบัญชาการทหารสูงสุด
พ.ศ. 2531 ประจำ บก.ทร.
พ.ศ. 2534 ราชองครักษ์พิเศษ
พ.ศ. 2539 ประธานกรรมการมูลนิธิชีวิตพัฒนาในพระอุปถัมภ์ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
พ.ศ. 2551 ประธานกรรมการมูลนิธิ เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พ.ศ. 2551 ประธานกรรมการมูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี ของรัฐสภา
พ.ศ. 2552 ได้รับพระราชทานพระยศ พลเรือเอก เป็นกรณีพิเศษ และแต่งตั้งเป็นนายทหารพิเศษประจำกองบังคับการกรมทหารราบที่ 3 รักษาพระองค์ กองนาวิกโยธิน หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน และงานพิเศษ
ในรัชสมัยปัจจุบัน เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม 2562 ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ฝ่ายหน้า ชั้นปฐมจุลจอมเกล้า และเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 10 ชั้นที่ 2 กับเหรียญรัตนาภรณ์ และได้รับพระราชทานยศทหารชั้นนายพล เป็นกรณีพิเศษ
ราชสกุล “สวัสดิวัตน์”
เป็นราชสกุล “สวัสดิวัตน์ (Svastivatana)” สืบสายจาก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ ต่อมาภายหลังได้รับโปรดเกล้าฯ เป็นมหาอำมาตย์เอก มหาเสวกเอก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัตนวิศิษฎ์ เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ประสูติแต่สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา หรือเจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยม
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ เป็นพระโสทรอนุชาในสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง รวมทั้งเป็นพระราชบิดาในสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที่ 7 ซึ่งประสูติจากพระชายา พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภาพรรณี ซึ่งพระโอรสและพระธิดาที่ประสูติแต่พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภาพรรณี 5 องค์ คือ
- หม่อมเจ้าโสภณภราไดย สวัสดิวัตน์
- สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี
- หม่อมเจ้านนทิยาวัด สวัสดิวัตน์
- หม่อมเจ้าอรชุนชิษณุ สวัสดิวัตน์
- หม่อมเจ้ายุธิษเฐียร สวัสดิวัตน์
อนึ่ง สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ มีพระชายาและหม่อมรวม 10 คน มีพระโอรสธิดารวมทั้งหมด 48 องค์ เป็นพระโอรส 22 องค์ และพระธิดา 26 องค์ มีพระนัดดาสืบเชื้อสาย “สวัสดิวัตน์” จนถึงปัจจุบันรวม 69 คน
บุคคลที่มีชื่อเสียงและรับราชการ จากราชสกุลสวัสดิวัตน์ เช่น หม่อมเจ้าปุสาณ สวัสดิวัตน์ เจ้านายฝ่ายหน้าที่ชันษาสูงที่สุดในปัจจุบัน หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ ศิลปินแห่งชาติผู้ล่วงลับ และเป็นนักชิมอาหารและจัดระดับความอร่อยในชื่อ “เชลล์ชวนชิม”
นอกจากนี้ยังมี หม่อมหลวงศิริเฉลิม สวัสดิวัตน์ หรือหมึกแดง เป็นผู้เชี่ยวชาญในการทำอาหาร หม่อมหลวงภาสันต์ สวัสดิวัตน์ หรือคุณอิงค์ เจ้าของนามปากกาปิ่นโตเถาเล็ก