คอลัม : สัมภาษณ์
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้ดำเนินการขับเคลื่อนนโยบาย “ตลาดนำ นวัตกรรมเสริม เพิ่มรายได้” โดยมีเป้าหมายให้เกษตรกรไทยมีรายได้เพิ่มขึ้น 3 เท่าในระยะเวลา 4 ปี ผ่านการดำเนินมาตรการส่งเสริมการทำตลาดสินค้าเกษตรด้วยช่องทางต่าง ๆ ทั้งในรูปแบบออนไลน์และออนกราวนด์ มีหน่วยงานองค์การตลาดเพื่อเกษตรกร หรือ อ.ต.ก. เป็นหัวจักรสำคัญในการขับเคลื่อนภาคเกษตร “ประชาชาติธุรกิจ” สัมภาษณ์ “ปณิธาน มีไชยโย” ผู้อำนวยการ อ.ต.ก. ถึงแแผนงานในปีงบประมาณ 2567 ในการพัฒนาต่อยอดโครงการปลูกได้ ขายดี By อ.ต.ก.
Q : จุดเริ่มต้นโครงการ
ที่ผ่านมาผลผลิตด้านการเกษตรของไทย ผลิตออกมาจำนวนมากและพร้อม ๆ กัน ผลผลิตที่ออกมาไม่ตรงความต้องการ ไม่มีตลาดรองรับ อ.ต.ก. จึงได้จัดตั้งโครงการปลูกได้ ขายดี By อ.ต.ก. ขึ้น เป็นการดำเนินการ ภายใต้แผนวิสาหกิจองค์การตลาดเพื่อเกษตรกร ประจำปี 2563-2567 (ฉบับทบทวนปี 2565) สู่องค์กรที่เป็นศูนย์กลางและช่องทางจำหน่ายสินค้าเกษตรที่มีความโดดเด่นน่าเชื่อถือด้านคุณภาพเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรอย่างยั่งยืน
เราพบว่าเมื่อเดือน ก.ย. 2564 ดัชนีผลผลิตสินค้าเกษตรปรับตัวเพิ่มขึ้น 4.87% ขณะที่ดัชนีราคาสินค้าเกษตรลดลง 7.65% ส่งผลทําให้ดัชนีรายได้เกษตรกรลดลง 3.15% เมื่อเทียบกับ ก.ย. 2563 ส่งผลให้ปี 2564 หนี้สินเกษตรกรเพิ่มขึ้น 16.54% จากปี 2563 โดยหนี้สินส่วนใหญ่เป็นเงินกู้เพื่อใช้จ่ายในด้านปัจจัยการผลิต วัสดุอุปกรณ์การเกษตร สัดส่วน 37.55% กลุ่มค่าแรงงานค่าซ่อมซื้อเครื่องจักรเกษตรค่าเช่า สัดส่วน 17.05% ค่าใช้จ่ายในครัวเรือน สัดส่วน 15.59%
Q : เสริมแกร่งพืชเกษตรเศรษฐกิจ
เมื่อปี 2566 เราจึงได้ดำเนินโครงการปีแรกเริ่ม ด้วยโครงการนำร่อง (Pilot Project) ที่พืช 4 ชนิด อาทิ กาแฟ ทุเรียนศรีสะเกษ เป็นต้น โดย อ.ต.ก.จะเข้าไปส่งเสริมเกษตรกรตั้งแต่ต้นทาง คือการผลิตโดยช่วยลดต้นทุน พัฒนาการผลิตจากสินค้าแมส สู่สินค้าเกษตรพรีเมี่ยม เพื่อยกระดับราคาให้ตรงกลุ่มเป้าหมาย และจากการสำรวจเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการเมื่อปี 2566 มีความพึงพอใจในภาพรวมในการเข้าร่วมโครงการ 80%
เพราะหลังเข้าร่วมโครงการนี้ ทำให้เกษตรกรมีการพัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน สามารถเพิ่มมูลค่าให้สินค้าเกษตรได้ เกษตรกรส่วนใหญ่พอใจแนวทางสนับสนุนมาตรฐานสินค้าเกษตร ภายใต้โครงการนี้ เพราะสามารถลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต
สอดคล้องกับมาตรฐานตลาดนำการผลิต ลดช่องว่างและสนับสนุนกลไกห่วงโซ่อุปทาน (Suply Chain) อย่างเป็นระบบ เกษตรกรเกิดการพึ่งตนเองและสร้างความมั่นคงในการประกอบอาชีพในภาคเกษตรแบบยั่งยืนได้ ดังนั้น ปีงบประมาณ 2567 นี้ ทาง อ.ต.ก.จึงจะเดินหน้าโครงการปลูกได้ ขายดี By อ.ต.ก. ปี 2 ต่อเนื่อง ภายใต้วงเงินสนับสนุน 5.16 ล้านบาท
Q : คัดเลือกอย่างไร
โครงการปลูกได้ ขายดี By อ.ต.ก. ดำเนินการปรับเปลี่ยนเกษตรจากแบบดั้งเดิมสู่เกษตรมูลค่าสูง ขยายช่องทางตลาดและจัดหาตลาดใหม่ให้เกษตรกร ส่งเสริมพัฒนาประสิทธิภาพการผลิตอย่างมีมาตรฐาน เป้าหมายเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตรไม่น้อยกว่า 20% และรายได้เพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่า 20% ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) ในสาขาเกษตรเพิ่มขึ้นได้
ขั้นตอนการทำงานจะเริ่มจาก อ.ต.ก.เป็นผู้รวบรวมผลผลิต หรือสินค้าที่มีความโดดเด่น 4 ภาค ได้แก่ ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคอีสาน และภาคใต้ โดยคัดสรรผลผลิต หรือสินค้า เข้าโครงการปลูกได้ ขายดีฯ เพื่อสนับสนุนด้านการผลิต ด้านการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ (Packaging) ด้านการขนส่ง, หาช่องทางการจำหน่าย ด้านการตลาดการส่งเสริม และประชาสัมพันธ์ สนับสนุนส่งเสริม, ด้านการผลิต การแปรรูป บรรจุภัณฑ์ การขนส่ง การตลาด ให้กับเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ, จัดกิจกรรมส่งเสริมการจำหน่าย โดยจัดกิจกรรม ณ ตลาด อ.ต.ก. พหลโยธิน กรุงเทพฯ หรือพื้นที่อื่นที่มีศักยภาพ
ซึ่งที่ผ่านมา อ.ต.ก.ได้มีการลงพื้นที่หลายจังหวัด เช่น ในเดือน มิ.ย. 2567ที่ผ่านมา อ.ต.ก.ลงพื้นที่จังหวัดเพชรบุรี คัดสรรผลผลิตเข้าร่วมโครงการ พบตัวแทนกลุ่ม พร้อมชมสินค้าแปรรูปจากกล้วยหลายชนิด เช่น กล้วยกวน ไวน์กล้วย กล้วยหอมทองตากแสงอาทิตย์ เยลลี่กล้วย ฯลฯ ซึ่งตัวแทนกลุ่มอยากให้โครงการ สนับสนุนถุงใส่เยลลี่กล้วย และสหกรณ์การเกษตรบ้านลาด จำกัด อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี พบผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรบ้านลาด จำกัด พูดคุยเรื่องกล้วยหอมทอง ลงพื้นที่แปลงเพาะปลูกกล้วยหอมทองพูดคุยเรื่องการเข้าร่วมโครงการ และสนับสนุนปัจจัยการผลิต
ต่อมาช่วงวันที่ 18-19 มิ.ย. 2567 ลงพื้นที่จังหวัดปทุมธานี และจังหวัดราชบุรี พบวิสาหกิจชุมชนกลุ่มกล้วยหอมทองปทุมรัตน์ อำเภอหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี พูดคุยเรื่องการเข้าร่วมโครงการ พร้อมลงพื้นที่แปลงเพาะปลูก ซึ่งตัวแทนกลุ่มอยากให้โครงการสนับสนุนการผลิตบรรจุภัณฑ์กล่องใส่กล้วยหอมทอง
และปลายเดือนวันที่ 23-27 พ.ค. 2567 ฝ่ายกิจการภูมิภาค สำนักงาน อ.ต.ก. เขต 3 ลงพื้นที่สำรวจผลผลิตทุเรียนในพื้นที่ จ.นครราชสีมา และ จ.ศรีสะเกษ เพราะชื่อเสียงของทุเรียนหมอนทองตำบลลำเพียก ยังไม่เป็นที่รู้จัก จึงต้องมีการหาช่องทางในการจำหน่ายทุเรียนไปยังภูมิภาคต่าง ๆ
“เมื่อมีการจำหน่ายโดยช่องทางออนไลน์ จำเป็นต้องมีการขนส่งสินค้า การสนับสนุนกล่องบรรจุทุเรียนที่ได้มาตรฐาน สามารถช่วยในการรักษาคุณภาพของทุเรียนเมื่อส่งถึงผู้รับปลายทาง ทำให้ผู้บริโภคได้รับสินค้าตรงตามมาตรฐานไม่เกิดความเสียหายและจะช่วยรักษารสชาติทุเรียนไม่ให้ผิดเพี้ยนไป จากการขนส่งได้ และยังสามารถช่วยลดต้นทุนในการจำหน่ายสินค้าให้ได้บางส่วน เพราะมีพ่อค้าคนกลาง มีผู้บริโภคที่อยู่ในภูมิภาคต่าง ๆ สนใจสั่งซื้อมา การขนส่งและการรักษาคุณภาพของทุเรียนจึงมีความจำเป็นอย่างมาก”
Q : ผลสำเร็จช่วยเพิ่มรายได้เกษตรกร
ตัวอย่างผลจากลงพื้นที่จัดกิจกรรมส่งเสริมการจำหน่ายทุเรียน อ.ครบุรี จ.นครราชสีมา วันที่ 22-23 มิ.ย. 2567 ที่ผ่านมา เราได้สนับสนุนกล่องบรรจุทุเรียนขนาด 1 ผล จำนวน 1,000 กล่อง เกษตรกรผู้ปลูกทุเรียน อ.ครบุรี จ.นครราชสีมา เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการยังมีโอกาสจำหน่ายผลผลิตด้านการเกษตร ได้เข้าร่วมกิจกรรมส่งเสริมการจำหน่ายทุเรียน ในงานเทศกาลทุเรียนและผลไม้ตำบลลำเพียก ครั้งที่ 3 จำนวน 20 ราย สามารถจำหน่ายทุเรียนภายในงาน 23.5 ตัน มูลค่า ถึง 2,430,000 บาท
หรืออย่างในวันที่ 3-20 พ.ค. 2567 การดำเนินงานภายใต้โครงการปลูกได้ ขายดีฯ รายงานผลการจัดกิจกรรมลิ้นจี่ อำเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา มีเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ 71 คน เกินเป้าหมาย 50 คน หรือมากถึง 42%
และวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกทุเรียน อ.ขุนหาญ จ.ศรีสะเกษ เข้าร่วมกิจกรรม การจำหน่ายสินค้า ณ ลานคนเมือง ในวันที่ 26-30 มิ.ย. 2567 ซึ่งได้จัดกิจกรรมการจำหน่ายสินค้าเกษตรในงานนั้นสามารถกระจายผลผลิตออกนอกแหล่งผลิตได้ 12 ชนิด เช่น ทุเรียนภูเขาไฟ ไอศกรีมทุเรียนภูเขาไฟ กล้วยหอมทองอบกรอบรสออริจินอล กล้วยหอมทองอบกรอบรสซาวครีมหัวหอม กล้วยหอมทองอบกรอบรสหวาน เป็นต้น จำหน่ายได้ 4.25 แสนบาท ทาง Offline ที่หน้าร้านในงาน 89,577 บาท และยังมีการสั่งซื้อล่วงหน้าอีก 336,000 บาท
Q : เป้าหมายโครงการตามนโยบาย
เป้าหมายสำหรับแผนวิสาหกิจองค์การตลาดเพื่อเกษตรกรที่ อ.ต.ก. นั้นมุ่งเป้าเพื่อพัฒนาภาคเกษตรให้มีศักยภาพ และมีขีดความสามารถในการแข่งขัน โดยการยกระดับผลิตภาพการผลิตและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์และสินค้าเกษตร
ซึ่งจะเป็นปัจจัยสําคัญในการสร้างรายได้และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ มุ่งสู่เป้าหมายตลาดนำการผลิต และยกระดับรายได้เกษตรกรเพิ่มขึ้น 3 เท่าใน 4 ปี ตามนโยบายของรัฐบาลได้