ยกเลิกเกณฑ์ อายุเครื่องบิน หนุนอุตฯการบิน-กดค่าตั๋วถูกลง

นับตั้งแต่วิกฤตโควิดอุตสาหกรรมการบินโลกเผชิญจุดเปลี่ยนมากมาย โดยเฉพาะประเด็นการขาดเครื่องบินใหม่ สายการบินมีความยากลำบากในการจัดหาเครื่องบิน ต้องพึ่งฝูงบินเก่าเป็นหลัก ขณะที่ดีมานด์เดินทางกลับมาทยอยฟื้นตัวต่อเนื่อง.จนเกือบจะกลับสู่ภาวะปกติเมื่อปี 2562 แล้ว

สอดรับกับข้อมูลของ “แอร์บัส” ผู้ผลิตเครื่องบินรายใหญ่ของโลกที่เปิดเผยข้อมูลเมื่อปลายปี 2568 ที่ผ่านมาว่า แอร์บัสได้คาดการณ์ความต้องการเครื่องบินใหม่ทั่วโลกในอีก 18 ปีข้างหน้า หรือในปี 2586 มีจำนวนกว่า 42,430 ลำ หรือปีละกว่า 20,000 ลำ

ในจำนวนนี้เป็นความต้องการในเอเชีย-แปซิฟิกราว 19,500 ลำ หรือปีละเกือบ 10,000 ลำ

เฉลี่ยอุตสาหกรรมการบินมีอัตราการเติบโตราว 3% ต่อปี โดยมีแรงขับเคลื่อนสำคัญ 3 ส่วนหลักคือ การเติบโตผู้โดยสาร การขยายฝูงบินของผู้ประกอบการสายการบิน และการทดแทนเครื่องเก่าเพื่อประสิทธิภาพเชื้อเพลิงและลดคาร์บอน

ทั่วโลกขาดแคลนเครื่องบิน

สมาคมขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ (International Air Transport Association) หรือ IATA ระบุว่า ปรากฏการณ์ “การขาดเครื่องบิน” ดังกล่าวนี้ไม่ใช่เป็นการขาดแบบ “ชั่วคราว” แต่เป็น “ปัญหาเชิงโครงสร้าง” ที่เกิดจากห่วงโซ่อุปทานที่ตึงตัว การขาดแคลนแรงงานทักษะสูง การขาดแคลนวัสดุและชิ้นส่วนการผลิตทั้งในส่วนของตัวเครื่องบินและเครื่องยนต์

“พลอากาศเอก มนัท ชวนะประยูร” ผู้อำนวยการสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) บอกว่า ที่ผ่านมาอุตสาหกรรมการบินไทยในประเทศไทยก็ประสบปัญหา “ขาดเครื่องบิน” หนักเช่นกัน โดยนอกจากจะเป็นปัญหาปริมาณเครื่องบินใหม่ที่ผู้ผลิตเลื่อนการส่งมอบ เนื่องจากกำลังการผลิตลดลงจากปัญหาห่วงโซ่การผลิตแล้ว อุตสาหกรรมการบินของไทยยังติดล็อกเงื่อนไขในประเด็นการกำหนด “อายุ” ของเครื่องบินที่จะนำเข้ามาจดทะเบียนด้วย

เครื่องใหม่ใช้เวลารอ 6-7 ปี

โดยตามข้อกำหนดเดิมของไทยกำหนดไว้ว่า อากาศยานแต่ละประเภทมีอายุสูงสุดที่สามารถนำเข้ามาจดทะเบียนได้คือ เฮลิคอปเตอร์ไม่เกิน 5 ปี เครื่องบินโดยสารไม่เกิน 16 ปี และเครื่องบินขนส่งสินค้าไม่เกิน 22 ปี ซึ่งข้อจำกัดนี้เป็น Pain Point หรือจุดอ่อนที่ทำให้สายการบินของไทยสูญเสียโอกาสในการจัดหาเครื่องบินแบบเช่าที่ยังอยู่ในสภาพดีและพร้อมใช้งานเข้ามาเสริมฝูงบิน หรือรองรับกับดีมานด์การเดินทางที่เพิ่มขึ้น ขณะที่ประเทศคู่แข่งในภูมิภาคไม่มีข้อจำกัดนี้

“การขาดเครื่องบินในตลาดนั้นเป็นปัญหามานาน ปัจจุบันมีผู้ประกอบการหลายรายที่ต้องการจะนำเครื่องบินเข้ามาใช้ แต่ว่าติดอยู่ที่เรื่องของอายุเครื่องบิน ซึ่งไม่ใช่แค่เครื่องบินโดยสารเท่านั้น แต่รวมถึงเครื่องบินอื่น ๆ เช่น เฮลิคอปเตอร์ ที่กำหนดไว้แค่ 5 ปี หรือเครื่องบินขนส่งสินค้าที่ไม่ให้เกิน 22 ปี”

“พลอากาศเอกมนัท” บอกว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นนี้ไม่เพียงเฉพาะผู้ประกอบการสายการบินที่ให้บริการอยู่ในขณะนี้เท่านั้น ยังส่งผลกระทบถึงผู้ประกอบการใหม่ที่รอแจ้งเกิดอยู่อีกประมาณ 4-5 ราย และสายการบินที่ยื่นจดทะเบียนจัดตั้งสายการบินไปเรียบร้อยแล้ว แต่ยังหาเครื่องบินเข้ามาดำเนินธุรกิจไม่ได้อีกจำนวนหนึ่งด้วย

“การตั้งสายการบินนั้นโดยหลักการแล้วต้องมีใบจองเครื่องบินเป็นเอกสารแนบเข้ามาเพื่อขอจดทะเบียนจัดตั้ง ที่ผ่านมาก็มีบางบริษัทมีใบจองเครื่องยื่นเข้ามาแต่ผ่านมาหลายปีเครื่องบินก็ยังไม่เข้ามาตามแผน เนื่องจากปัญหาแผนการส่งมอบถูกเปลี่ยนแปลง สุดท้ายก็ไม่สามารถแจ้งเกิดได้”

อีกเหตุผลคือ เครื่องบินในตลาดโลกแข่งขันสูง หลังจากโควิดคลี่คลาย ผู้ประกอบการสายการบินแย่งเครื่องบินในตลาด บริษัทให้เช่าเครื่องบินเติบโตสูงมาก สามารถขยับราคาเช่าได้สูงตามความต้องการ

ขณะที่สายการบินต่าง ๆ ยังรอคิวเช่า เนื่องจากการสั่งจองเครื่องบินใหม่ต้องรอเวลาผลิตนานถึง 6-7 ปี

ยกเลิกข้อกำหนดอายุเครื่องบิน

ผู้อำนวยการ CAAT บอกด้วยว่า สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยในฐานะหน่วยงานกำกับ ดูแล ควบคุม ส่งเสริมและพัฒนากิจการการบินพลเรือนของประเทศเห็นและได้รับรายงานปัญหา หรือ Pain Point ดังกล่าวมาต่อเนื่อง จึงเสนอแนวทางยกเลิกเกณฑ์อายุอากาศยาน แต่จะกำหนดเป็นความสมควรเดินอากาศ หรือ Airworthiness of Aircraft แทน ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ใช้กันทั่วโลก ทั้งยุโรป สหรัฐอเมริกา รวมถึงสิงคโปร์

ทั้งนี้ เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล และไม่เป็นอุปสรรคต่อการดำเนินธุรกิจ โดยเตรียมออกประกาศยกเลิกอายุอากาศยานในเดือนกุมภาพันธ์ 2569 นี้

“ตอนนี้อยู่ระหว่างเสนอร่างแก้ไขกฎหมายและกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดอายุอากาศยาน ให้คณะอนุกรรมการด้านกฎหมายพิจารณาอีกครั้ง เนื่องจากเป็นการแก้ไขในระดับกฎหมาย จึงต้องดำเนินการอย่างรอบคอบ จากนั้นจะเสนอให้ นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ลงนาม จากนั้นกฎระเบียบดังกล่าวจะมีผลบังคับใช้ทันที”

พร้อมย้ำว่า การใส่อายุเครื่องบินไม่ได้เป็นไปตามหลักสากลทั่วไป ซึ่งปัจจุบันประเทศที่มีมาตรฐานด้านความปลอดภัยจะไม่ทำกัน แต่ในประเทศไทยนั้นได้กำหนดเกณฑ์ขึ้นเองในยุคหนึ่ง ซึ่งการตรวจสอบปัจจุบันพบว่าสายการบินของประเทศไทยมีระดับค่าเฉลี่ยนมาตรฐานอยู่ในระดับ 91 สูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่อยู่ระดับ 70

“ตอนนี้ในตลาดมีทั้งเครื่องบินใหม่และเครื่องบินเก่า บางลำอายุไม่ถึง 10 ปี บางลำอายุ 20 กว่าปีก็มี มีทั้งทยอยเข้ามาประจำการและทยอยปลดออกไป เพราะเราก็ไม่ได้กำหนดว่าเครื่องบินมีอายุการใช้งาน นี่คือประเด็นที่เรายกเลิกการกำหนดอายุเครื่องบินที่จะเข้ามาจดทะเบียน เพราะถ้าเราห้ามเครื่องอายุเกิน 16 ปีเข้ามาบิน ก็มีคำถามว่าเครื่องบินที่อายุเกิน 16 ปี ทำไมเราถึงให้ทำการบินอยู่”

ลดต้นทุนสายการบิน-ตั๋วถูกลง

“พลอากาศเอกมนัท” ให้ข้อมูลเพิ่มเติมด้วยว่า เมื่อในตลาดไม่มีเครื่องบิน แต่ดีมานด์สูง ส่งผลให้ค่าตั๋วโดยสารสายการบินปรับตัวสูงไปด้วย กลายเป็นว่าคนที่เสียประโยชน์คือผู้บริโภค หรือประชาชนคนไทย เพราะถ้ามีสายการบินให้บริการจำนวนมาก ตลาดจะเกิดการแข่งขัน แต่พอผู้ประกอบการติดเงื่อนไข 16 ปี ทำให้เกิดข้อจำกัดในการเพิ่มเครื่องบิน

ดังนั้น จึงคาดหวังว่าหลังจากปลดล็อกเรื่องอายุเครื่องบินที่จะนำเข้ามาจดทะเบียนแล้ว สายการบินต่าง ๆ จะมีต้นทุนการดำเนินธุรกิจที่ลดลง มีการแข่งขันที่เพิ่มขึ้น และมีสายการบินใหม่เปิดให้บริการสุดท้ายแล้วประชาชนคนไทยน่าจะได้ใช้บริการสายการบินในราคาตั๋วที่ถูกลงด้วย