เสียงสะท้อน “อาคม เครือวัลย์” ปธ.แปรรูปอาหารทะเลมหาชัย IUU…กับดักอุตสาหกรรมประมงไทย

สัมภาษณ์

แม้สถานการณ์ในการแก้ไขปัญหาประมงที่ผิดกฎหมาย ขาดการรายงาน และไร้การควบคุม (ไอยูยู) ของไทยจะเริ่มคลี่คลายแล้ว หลังจากที่สหภาพยุโรป (อียู) ประกาศยกเลิกสถานะใบเหลืองให้ แต่ผลกระทบที่เกิดขึ้นในช่วงระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมานั้น ยังคงส่งผลต่อเนื่องเป็นลูกโซ่ ตั้งแต่เรือประมง แพปลา ห้องเย็น รวมถึงอุตสาหกรรมแปรรูปต่าง ๆ ในจังหวัดต่าง ๆ โดยเฉพาะจังหวัดสมุทรสาคร ที่เรียกว่าเป็นเมืองประมง แปรรูป และส่งออกสัตว์ทะเลที่ใหญ่ที่สุดในไทย

“อาคม เครือวัลย์” ประธานชมรมแปรรูปอาหารทะเลจังหวัดสมุทรสาคร และเจ้าของกิจการแปรรูปอาหารทะเล บริษัท นงค์ ก. จำกัด เปิดเผย “ประชาชาติธุรกิจ” ถึงภาพรวมอุตสาหกรรมแปรรูปในปัจจุบัน หลังจากที่มีมาตรการไอยูยูว่า ธุรกิจแปรรูปอาหารทะเล จ.สมุทรสาคร แย่มาหลายปีแล้วตั้งแต่ราวปี 2555 โดยก่อนมีมาตรการไอยูยู จ.สมุทรสาครมีผู้ประกอบการธุรกิจแปรรูปทั้งหมดเกือบ 1,000 ราย ปัจจุบันผู้ประกอบการที่ยังยืนอยู่ได้ราว 500 ราย หายไปครึ่งต่อครึ่ง นอกจากผู้ประกอบการแปรรูปกุ้งที่เจ๊งไปแล้วกว่า 292 ราย ยังมีผู้ประกอบการเกี่ยวกับปลาเจ๊งตามไปเรื่อย ๆ ล่าสุดรวมถึงโรงงานลูกชิ้น

เนื่องจากมีมาตรการไอยูยู รัฐบาลเข้มงวดไม่ให้เรือออกทะเล โดยเฉพาะจังหวัดสมุทรสาครที่มีเรือประมงเกือบหมื่นลำ แม้จะมีบางส่วนที่สามารถออกได้ แต่ยังคงไม่เพียงพอ ทำให้ต้องนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศเข้ามาเท่านั้น แม้ช่วงไตรมาสหลังอียูจะปลดให้พ้นใบเหลือง ทำให้การส่งออกดีขึ้นเล็กน้อย แต่เป็นการนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศ เพื่อแปรรูปและส่งออกกลับไป โดยมาจากเมืองทวาย มะริด และมัณฑะเลย์ ประเทศเมียนมา เปรู อิหร่าน อาร์เจนตินา อินเดีย รวมถึงอินโดนีเซีย ซึ่งรั้งอันดับหนึ่งประเทศที่จับสัตว์น้ำและส่งออก และเริ่มเข้ามาสู่อุตสาหกรรมแปรรูป

แม้วัตถุดิบจะมีราคาค่อนข้างสูง ส่งผลให้ต้นทุนในการแปรรูปสูงขึ้น แต่ไทยก็ต้องยอมนำเข้า เนื่องจากมีคู่แข่งอย่างประเทศจีนที่ต้องการนำเข้าวัตถุดิบเพื่อแปรรูปเช่นเดียวกัน ต่างจากอดีตที่ต้องนำเข้าผ่านไทย ซึ่งขณะนี้จีนนับเป็นประเทศคู่แข่งอันดับหนึ่งในด้านการแปรรูปอาหารทะเล รวมถึงอินโดนีเซีย เมียนมา และสิงคโปร์ โดยวัตถุดิบที่ผู้ประกอบการแปรรูปต้องนำเข้า ได้แก่ ปลาลิ้นหมา ปลาไซตอ ปลาแดง ปลาตาหวาน ซึ่งราคาสูงขึ้น จากเดิมราคาในไทยอยู่ที่ประมาณ 10-20 บาท/กิโลกรัม (กก.) แต่ปัจจุบันนำเข้าราคาอยู่ที่ประมาณ 40 กว่าบาท/กก.

ทั้งนี้ สะท้อนจากตัวเลขการส่งออกทั้ง จ.สมุทรสาคร ปี 2561 ที่เหลือเพียง 3 หมื่นกว่าล้านบาท จากเดิมส่งออกกว่า 2-3 แสนล้านบาท ขณะเดียวกัน ปัญหาแรงงานที่เข้ามาในอุตสาหกรรมประมงนั้น ค่าแรงสูงถึงวันละ 500 บาท บางรายอาจจะมากกว่านี้ รวมถึงมีการเปลี่ยนไปเป็นแรงงานในธุรกิจอื่น เช่น อุตสาหกรรมรถยนต์ โรงงานทอผ้า ห้างสรรพสินค้า เป็นต้น

“เมื่อเดือนมกราคม 2562 ได้ออกไปร้องขอรัฐบาลที่หน้ากระทรวงแรงงาน ขอผ่อนผันให้ทำเหมือนเดิม ไม่ให้บังคับใช้กฎหมายในเรื่องการจอดเรือ ออกเรือ เนื่องจากตอนนี้ไม่สามารถออกเรือได้เลย อวนเขียว อวนแดงไม่สามารถออกได้ แม้แต่วางอวนทิ้งไว้ในทะเลก็ยังไม่มี ถ้าหากเปรียบเทียบมีเรือ 100 ลำ สามารถออกได้เพียง 20-30 ลำเท่านั้น ที่เหลือจอดทั้งหมด

รวมถึงร้องขอเรื่องแรงงาน เพราะประสบปัญหาแรงงานย้ายไปอยู่ในอุตสาหกรรมอื่นจำนวนมาก ทั้งโรงงานเสื้อผ้า ห้าง และบริษัทรถ แต่นายจ้างต้องออกมารับผิดชอบ ถ้าไม่แจ้งภายใน 7 หรือ 15 วัน ก็โดนปรับ ขณะนี้ผู้ประกอบการธุรกิจส่งออกหรือห้องเย็นกิจการไม่มีล้ม แต่ผู้ประกอบการบ่อกุ้ง เรือประมง ล้ง และธุรกิจแปรรูปเจ๊ง กระทบไปถึงโรงงานน้ำปลา โรงน้ำแข็ง และนาเกลือด้วย” ประธานชมรมแปรรูปอาหารทะเล จ.สมุทรสาคร กล่าวทิ้งท้าย