เร่งเครื่อง “ธนาคารที่ดิน” ดัน 4 โครงการลุ้น ครม.ต่ออายุ

ปัญหาเกษตรกรไร้ที่ดินทำกิน ถือเป็นหนึ่งในปัญหาใหญ่ของสังคมไทย ซึ่งประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพเกษตรกรรม จึงเป็นที่มาในการจัดตั้ง “สถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน” (องค์การมหาชน) หรือ บจธ. ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสถาบันการบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) พ.ศ. 2554 ขึ้นเพื่อทำหน้าที่จัดตั้ง “ธนาคารที่ดิน” เพื่อช่วยให้เกษตรกรที่ไม่มีที่ดินทำกิน ได้มีที่ดินของตนเองอย่างถาวร และเมื่อดำเนินการจัดตั้งธนาคารที่ดินเสร็จ บจธ.จะยุติการดำเนินการภายในระยะเวลา 5 ปี แต่ล่าสุดคณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้ขยายเวลาดำเนินการของ บจธ.ต่อไปอีก 3 ปี นับจากวันที่ 8 มิถุนายน 2562 “ประชาชาติธุรกิจ” มีโอกาสสัมภาษณ์ “กุลพัชร ภูมิใจอวด” รองผู้อำนวยการ ปฏิบัติหน้าที่แทน ผู้อำนวยการ บจธ. ถึงการดำเนินงานที่ผ่านมา แผนงานในอนาคต รวมถึงแนวทางการผลักดันการจัดตั้งธนาคารที่ดินให้เป็นรูปธรรม

4 โครงการ วัดใจ ครม.ต่ออายุ

“กุลพัชร” กล่าวว่า เมื่อต้นปีที่ผ่านมา ครม.มีมติต่ออายุให้ บจธ.ออกไปอีก 3 ปี โดย ครม.จะมีการพิจารณาประเมินผลการดำเนินงานปีต่อปี ดังนั้น ในช่วงระยะเวลา 1 ปี ทาง บจธ.จะต้องเร่งดำเนินการ 4 โครงการ 1 โมเดล เพื่อให้เกิดผลสำเร็จเป็นรูปธรรม เริ่มจาก 1.โครงการนำร่องธนาคารที่ดินในพื้นที่นำร่อง 5 ชุมชน ครอบคลุมพื้นที่ 2 จังหวัด คือ เชียงใหม่ และลำพูน สามารถช่วยเหลือเกษตรกรได้ 499 ครัวเรือน ภายใต้งบประมาณ 167 ล้านบาท โดยโครงการต้นแบบการบริหารจัดการที่ดินแบบครบวงจร ปัจจุบันกำลังดำเนินโครงการใน 4 พื้นที่ มีเกษตรกรเข้าร่วม 150 ครัวเรือน วงเงินประมาณ 50 ล้านบาท เป็นโครงการที่สนับสนุนให้เกษตรกรได้ใช้ประโยชน์ในพื้นที่ที่ได้รับอย่างเหมาะสม เริ่มต้นเกษตรกรจะต้องมีการรวมกลุ่มในรูปแบบของสถาบันเกษตรกร เช่น สหกรณ์ หรือวิสาหกิจชุมชน

2.โครงการบริหารจัดการที่ดินแบบครบวงจรที่เกษตรกรมีการรวมกลุ่มในรูปแบบของสถาบันเกษตรกร โดย บจธ.ได้เข้าไปช่วยเหลือดูแลในทุกขั้นตอน เพื่อให้มีการกระจายการถือครองที่ดินให้เกิดความมั่นคงและยั่งยืนตลอดไป นอกจากนี้ยังมีการดำเนินการส่งเสริมอาชีพ โดยร่วมกับ 15 หน่วยงาน ทั้งภาครัฐและเอกชน ซึ่งดำเนินโครงการไปแล้ว 4 แห่ง ได้แก่ ชุมชนใน อ.พิมาย จ.นครราชสีมา ชุมชนน้ำแดงพัฒนา อ.ชัยบุรี จ.สุราษฎร์ธานี ชุมชนใน ต.แม่กก อ.เมือง จ.เชียงราย และชุมชนใน จ.นครศรีธรรมราช มีเกษตรกรเข้าร่วมโครงการประมาณ 150 ครัวเรือน วงเงินประมาณ 120 ล้านบาท

3.โครงการแก้ไขปัญหาการสูญเสียสิทธิในที่ดินของเกษตรกรและผู้ยากจน ได้ดำเนินการต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2558-2559 เพื่อช่วยแก้ไขปัญหากรณีที่เกษตรกรนำที่ดินไปจำนองกับสถาบันการเงินหรือขายฝากกับนายทุน แล้วหลุดจำนอง พบมากที่สุด คือ เกษตรกรที่กู้ยืมเงินจาก บจธ.ไปไถ่ถอน มักจะไปเป็นผู้ค้ำประกันเงินกู้ให้คนอื่นด้วย ทาง บจธ.ได้แก้ปัญหานี้โดยการรับซื้อที่ดินดังกล่าวมา แล้วนำมาให้เจ้าของที่เช่าซื้อต่อ โดยมีระยะเวลาการผ่อนชำระสูงสุด 30 ปี

และ 4.โครงการช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาด้านที่ดินจากการดำเนินนโยบายของรัฐ ได้เข้าไปแก้ไขโดยการจัดหาที่ดินแห่งใหม่ให้แก่กลุ่มคนที่ได้รับผลกระทบ เช่น กรณีชุมชนที่ ต.เขาดิน อ.บางปะกง จ.ฉะเชิงเทรา ซึ่งอยู่ในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และมีความต้องการพื้นที่สำหรับใช้ประกอบอาชีพจำนวนไม่มากนัก นอกจากนี้ บจธ.ได้ร่วมกับสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) ดำเนินการจัดหาที่อยู่อาศัยใหม่ให้แก่คนกลุ่มนี้ด้วย

ชูมิติสังคมตั้งธนาคารที่ดิน

ส่วนโครงการตลาดกลางที่ดินนั้น ทาง บจธ.ทำหน้าที่เป็นตัวกลางระหว่างผู้ต้องการใช้ประโยชน์ในที่ดิน กับเจ้าของที่ดินที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ โดย บจธ.ได้จัดทำระบบเว็บไซต์ตลาดกลางที่ดิน เพื่อทำหน้าที่รวบรวมข้อมูลและอำนวยความสะดวกให้กับผู้สนใจรับบริการ พร้อมมีบริการให้คำปรึกษาด้านกฎหมาย ซึ่งการดำเนินการที่มีความก้าวหน้าและประสบความสำเร็จจากการจับคู่ผ่านตลาดกลางที่ดิน มี 2 คู่ ได้แก่ โครงการที่ดินเฟสแรกที่ อ.ปักธงชัย จ.นครราชสีมา เนื้อที่ 59.9 ไร่ และโครงการปลูกหน่อไม้ฝรั่ง เฟสแรกที่ อ.มัญจาคีรี จ.ขอนแก่น เนื้อที่ 19 ไร่

“กุลพัชร” กล่าวต่อไปว่า ที่ผ่านมาทาง บจธ.ได้เริ่มปล่อยสินเชื่อตั้งแต่ปี 2558 ให้เกษตรกร 2 โครงการ ได้แก่ โครงการต้นแบบการบริหารจัดการแบบครบวงจร และโครงการแก้ไขปัญหาการสูญเสียสิทธิ ซึ่งได้ช่วยเหลือไปทั้งหมด 300 ราย รายละ 500,000 บาท รวมวงเงินทั้งหมด 150 ล้านบาท

“สำหรับแนวทางการจัดตั้งธนาคารที่ดินในอนาคต จะต้องให้ความสำคัญในมิติทางด้านสังคม โดยไม่มองเพียงมิติทางด้านเศรษฐกิจ และการเป็นองค์กรเพื่อแสวงหากำไรแต่เพียงมิติใดมิติหนึ่ง เพื่อให้สามารถเดินหน้าแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำในการถือครองที่ดิน และกระจายการถือครองที่ดินอย่างเป็นธรรมในการช่วยเหลือเกษตรกรและผู้ยากจน”