ต้นทุนเลี้ยงลูกในจีน แพงกว่า สหรัฐ อัตราเกิดต่ำ-หวั่นกระทบเศรษฐกิจ

คำโบราณที่ว่า “มีลูก 1 คน จนไปอีก 10 ปี” คงไม่เกินจริงนักสำหรับยุคเงินเฟ้อสูง โรคระบาด และการเข้าสังคมสูงวัย ผลศึกษาจากสถาบันวิจัยประชากรยูวะของญี่ปุ่น (YuWa Population Research Institute)

ซึ่งมีสาขาในกรุงปักกิ่ง ตีพิมพ์รายงานระบุว่า ต้นทุนการเลี้ยงดูบุตรในจีนคิดเป็นสัดส่วนเกือบ 7 เท่าของรายได้ประชากรต่อหัวในจีน สูงกว่าการเลี้ยงลูกในสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่น

เป็นความท้าทายอย่างมากต่อรัฐบาลปักกิ่งสำหรับการกำหนดนโยบายรับมือ ท่ามกลางอัตราการเกิดใหม่ที่ลดลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งจะสร้างแรงกดดันต่อการขยายตัวของเศรษฐกิจจีน

สถาบันวิจัยประชากรยูวะ ได้วิจัยค่าใช้จ่ายการมีลูกใน 13 ประเทศพบว่า ต้นทุนเฉลี่ยการเลี้ยงลูกตั้งแต่แรกเกิดจนถึงวัยบรรลุนิติภาวะอายุ 18 ปีในจีนเมื่อปี 2019 อยู่ที่ราว 485,000 หยวน หรือประมาณ 2.4 ล้านบาท

สำหรับลูกคนแรกซึ่งคิดเป็น 6.9 เท่าของรายได้ต่อหัวของจีนในปีดังกล่าว โดยจีนมีค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงดูเด็กสูงเป็นอันดับ 2 รองจากเกาหลีใต้ ซึ่งมีอัตราเด็กเกิดใหม่ต่ำที่สุดในโลก ขณะที่ข้อมูลของสหรัฐอ้างอิงจากปี 2015 พบว่าการเลี้ยงดูลูกมีค่าใช้จ่ายอยู่ที่ 4.11 เท่าของรายได้ต่อหัว

เมื่อลงรายละเอียดในแต่ละเมืองใหญ่ของจีนพบว่า นครเซี่ยงไฮ้มีค่าใช้จ่ายการเลี้ยงดูลูกจนบรรลุนิติภาวะแพงที่สุดกว่า 1 ล้านหยวน ตามด้วยปักกิ่ง 969,000 หยวน ขณะที่อัตราการเกิดในทั้งสองเมืองนั้นต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของทั้งประเทศ

“คุณแม่รายหนึ่งที่ใช้ชื่อบัญชีในแพลตฟอร์มเว่ยป๋อ ว่า ‘Maning’ ระบุว่า ค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงดูเด็กในกรุงปักกิ่งอาจสูงกว่าที่รายงานวิจัยดังกล่าวด้วยซ้ำ ฉันแทบนึกภาพไม่ออกเลยว่าการมีลูกคนที่ 2 หรือครอบครัวไหนจะมีลูก 3 คนนั้น ช่างอัศจรรย์จริง ๆ”

สถาบันวิจัยประชากรยูวาในปักกิ่งเตือนว่า อัตราการเกิดที่ลดลงกระทบต่อศักยภาพการขยายตัวทางเศรษฐกิจของจีน รวมถึงความสามารถการคิดค้นนวัตกรรมและภาระสวัสดิการของจีน ในขณะที่จีนซึ่งกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงวัย

ซึ่งเพิ่มแรงกดดันต่อภาครัฐในการยกระดับระบบสาธารณสุขและประกันสังคม เช่นเดียวกับจำนวนแรงงานที่ลดลงทำให้มีแนวโน้มว่าจะจำกัดการเติบโตของเศรษฐกิจจีนที่ใหญ่เป็นอันดับ 2 ของโลกในทศวรรษหน้า

แม้ว่ารัฐบาลจีนพยายามเพิ่มแรงจูงใจด้วยการที่อนุญาตให้ครอบครัวมีบุตรได้ 3 คน แต่พบว่าอัตราการเกิดใหม่ในจีนลดลงมาอยู่ที่ 7.52 คนต่อประชากร 1,000 คนในปี 2021 ถือเป็นสถิติต่ำที่สุดเป็นประวัติการณ์นับตั้งแต่สำนักงานสถิติแห่งชาติจีนเก็บข้อมูลเมื่อปี 1949

นอกจากนี้ ค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงดูเด็กที่สูงลิ่วยังนำไปสู่การกวาดล้างธุรกิจโรงเรียนกวดวิชาในช่วงก่อนหน้านี้ ขณะที่บางพื้นที่จูงใจถึงขั้นแจกเงินสดแก่คู่สามีภรรยาสำหรับการมีลูกคนที่ 2 หรือ 3

รายงานระบุว่า จีนจะต้องใช้งบประมาณอย่างน้อย 5% ของจีดีพีในการสร้างแรงจูงใจให้คู่รักมีลูกเพิ่ม รวมถึงสวัสดิการด้านเงินอุดหนุนการศึกษา การปล่อยสินเชื่อพิเศษ การยกเว้นภาษี ตลอดจนสวัสดิการชดเชยลาคลอดต่าง ๆ

Zhang ผู้ใช้เว่ยป๋ออีกรายซึ่งเป็นทนายความมองว่า จำเป็นต้องมีการจัดการความไม่เท่าเทียมด้านต่าง ๆ ที่ผู้หญิงจีนเผชิญด้วย เพราะนั่นเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ผู้หญิงต้องแบกรับภาระการเลี้ยงดูต่าง ๆ ท่ามกลางสภาพแวดล้อมที่ไม่เป็นธรรมมายาวนาน