ยื้อไม่ไหวแล้ว “ไทยคม 4” ดาวเทียมใหญ่สุดในโลก เตรียมหลุดวงโคจร ก.ค.นี้

กสทช. รับรายงาน “ไทยคม 4” เตรียมปลดระวาง ดีดตัวออกจากวงโคจรสู่สุสานดาวเทียม 31 ก.ค.นี้ หลังต่ออายุมา 2 รอบ พร้อมพิจารณาอนุญาตให้ใช้สัญญาณดาวเทียมต่างชาติไปพลาง

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในที่ประชุมคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (บอร์ด กสทช.) เมื่อวันที่ 21 เม.ย. 2569 ที่ผ่านมา มีการพิจารณาวาระการขอใช้สัญญาณดาวเทียมต่างชาติ (Koreasat) ให้บริการภายในประเทศ

โดยเจ้าหน้าที่สำนักงาน กสทช. ได้รายงานต่อบอร์ดด้วยว่า ดาวเทียมไทยคม 4 ที่หมดอายุวิศวกรรมแล้ว และเชื้อเพลิงที่มีอยู่ไม่เพียงพอ จะทำให้ไทยคม 4 รักษาเส้นทางในวงโคจรได้

แหล่งข่าว ใน กสทช. กล่าวด้วยว่า ปกติดาวเทียมค้างฟ้าจะต้องออกแบบให้มีเชื้อเพลิงพอใช้งานสำหรับภารกิจ ในการใช้งานบังคับดาวเทียมในการรักษาทิศทางในวงโคจร และต้องเหลือเชื้อเพลิงสำรองไว้ภารกิจสุดท้ายสัก 5-10% สำหรับใช้ดีดส่งตัวเองสู่วงโคจรสุสานดาวเทียม เพื่อไม่ให้ขวางวงโคจรปกติ

อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าว อีกรายกล่าวว่า ไทยคม 4 เป็นดาวเทียมค้างฟ้า (GEO) ที่สร้างอย่างปราณีตที่สุดในยุคและเป็นดาวเทียมพานิชย์ ที่ให้บริการอินเทอร์เน็ตบอร์ดแบนด์ดวงแรก และดวงที่ใหญ่มีน้ำหนักมากที่สุดในโลก ซึ่งด้วยการวางแผนบริหารจัดการที่ดีเพื่อรักษาให้อยู่ในวงโคจร ทำให้ไทยคม 4 สามารถใช้งานได้ยาวนานกว่าที่คาด และมีการขอใช้ดาวเทียมดวงนี้ต่อไปแม้หมดอายุวิศวกรรมแล้ว

ดาวเทียมไทยคม 4 (IPSTAR) สร้างขึ้นในปี 2548 ยิงสู่วงโคจร 119.5 องศาตะวันออก ประมานการว่ามีอายุวิศวกรรม 15 ปี

ซึ่ง มีการขยายอายุการใช้งานทางวิศวกรรมมาแล้ว 2 ครั้ง ครั้งที่ 1 ขยายจากเดิมที่จะหมดอายุในปี 2565 ออกไปจนถึงปี 2567

ครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2567 ขยายอายุออกไปอีก 1 ปี ทำให้ไทยคม 4 สามารถใช้งานต่อเนื่องได้จนถึง ปลายปี 2568 การต่ออายุครั้งล่าสุดนี้มีเงื่อนไขทำเพื่อรอการส่ง ดาวเทียมไทยคม 9 (THAICOM-9) ซึ่งเป็นดาวเทียมรุ่นใหม่ที่จะมาทำหน้าที่ทดแทนในตำแหน่งวงโคจรเดิม เพื่อให้การบริการแก่ลูกค้าไม่หยุดชะงัก

กล่าวคือ แม้ว่าอายุทางวิศวกรรมของ ไทยคม 4 จะหมดไปแล้ว แต่ยังสามารถใช้งานต่อเนื่องได้จนถึงปัจจุบัน ระหว่างรอการส่งดาวเทียมไทยคม 9 ขึ้นทดแทน

เจ้าหน้าที่ กสทช. ยังรายงานต่อบอร์ดด้วยว่า ไทยคม 4 จะหลุดจากวงโคจรในช่วง 31 ก.ค. นี้ ซึ่งคาดว่าจะยื้อต่อไม่ได้เนื่องจากแหล่งพลังงานและสิทธิการใช้ไปต่อไม่ได้แล้ว

ดังนั้น การยื่นขอใช้ช่องสัญญาณดาวเทียมต่างชาติ และขอใช้เกตเวย์ในครั้งนี้จึงเป็นการขอใช้ช่องสัญญาณไปพลางเพื่อไม่ให้กระทบต่อลูกค้าที่ใช้ดาวเทียมไทยคม 4

ด้าน รศ.ดร.สมภพ ภูวิกรัยพงศ์ กสทช. ด้านกิจการโทรคมนาคม อธิบายเสริมว่า การขอใช้ช่องสัญญาณเกิดขึ้นบ่อย ๆ ด้วยเป็นโมเดลธุรกิจของผู้ให้บริการดาวเทียมที่ต้องอำนวยความต่อเนื่องในการบริการลูกค้าที่ใช้ช่องสัญญาณดาวเทียมที่กำลังหมดอายุ ทั้งไม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการส่งดาวเทียมไทยคม 9 ที่จะส่งไปทดแทนไทยคม 4 และว่าไม่กระทบกับสิทธิการเข้าใช้วงโคจรของประเทศไทย