คอลัมน์ : สัมภาษณ์
ก้าวเข้าสู่สมัยที่ 4 ของการเป็นนายกเทศมนตรีเมืองแสนสุขของ “นายณรงค์ชัย คุณปลื้ม” หรือ “นายกตุ้ย” ผู้พลิกโฉมเมืองบางแสนให้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง แม้เทศบาลเมืองแสนสุขจะมีพื้นที่เพียง 20 ตร.กม. แต่กลับมียอดนักท่องเที่ยวกว่า 3 ล้านคนต่อปี “ประชาชาติธุรกิจ” สัมภาษณ์ “นายกตุ้ย” ถึงแนวคิดการพัฒนาบางแสนเมืองจิ๋ว ให้กลายเป็นเมืองแจ๋วสำหรับคนทุกชนชั้น
บางแสน “เมืองลับต่างชาติ”
นายกตุ้ยเล่าว่า หากพูดถึงบางแสน หลายคนต้องนึกถึงหาดบางแสน-หาดวอนนภา ที่เป็นไฮไลต์ของเมือง ด้วยโลเกชั่นชายหาดใกล้กรุงเทพฯ และร้านค้ามีความเป็น Local จึงเป็นเมืองท่องเที่ยวน่าอยู่ที่นักท่องเที่ยวแวะเวียนมาตลอดทั้งปี
หลายคนอาจมีภาพจำเก่า ๆ ว่าบางแสนเป็นแหล่งท่องเที่ยวของคนรายได้น้อย แต่ปัจจุบันได้พยายามพัฒนา ยกระดับเมืองอย่างครบวงจร ทั้งการพัฒนาการท่องเที่ยว การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน การปรับปรุงภูมิทัศน์ เป็นต้น หลังจากสถานการณ์โควิด-19 จนถึงปัจจุบัน เศรษฐกิจบางแสนฟื้นกลับมา 100% ตอนนี้โรงแรมที่บางแสนแพงกว่าพัทยา ถ้าเทียบในระดับเดียวกันที่ไม่ใช่แบรนด์
จุดเด่นของบางแสนคือเมืองแห่งการศึกษา เมืองท่องเที่ยวโลคอล เน้นกลุ่มลูกค้าในประเทศที่มาเยือนตลอดทั้งปี ด้วยสิ่งอำนวยความสะดวก รูปแบบชายหาดพื้นบ้าน ขายของท้องถิ่น ร้านอาหาร ร้านกาแฟ โรงแรมแบรนด์ใหญ่ มีเพียง 1 แห่งเท่านั้น ในขณะที่กลุ่มชาวต่างชาตินิยมเที่ยวสถานบันเทิงที่มีความลักเซอรี่ แหล่งท่องเที่ยวหลากหลาย มีการจัดกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การแข่งขันกีฬาระดับนานาชาติ ปัจจุบันบางแสนมีนักท่องเที่ยวชาวไทยมาเยี่ยมเยียน 95% และต่างชาติเพียง 5% โดย 3 อันดับแรกชาวต่างชาติที่นิยมเข้ามาท่องเที่ยวบางแสน ได้แก่ จีน ยุโรป และสหรัฐ
นักท่องเที่ยวที่มาบางแสนเหมือนกับเราไปญี่ปุ่น เที่ยวเมืองรองที่ไม่ใช่โตเกียว แม้จังหวัดชลบุรีจะไม่ใช่เมืองรอง แต่บางแสนเรายังเป็นแหล่งท่องเที่ยวเมืองรองสำหรับต่างชาติ ซึ่งอาจจะต้องเริ่มโปรโมตดึงกลุ่มคนต่างชาติมาเพิ่มบ้างในฐานะ “เมืองลับของต่างชาติ”
“อะไรที่เป็นไฮซีซั่น – โลว์ซีซั่น ย่อมมีความเสี่ยง เพราะเราอาจะไม่ได้เหมาะกับธุรกิจที่อ้างอิงกับต่างชาติ ด้วยระยะทาง-ลักษณะธุรกิจเหมาะกับไลฟ์สไตล์คนไทยมากกว่า”
ฉะนั้นบางแสนในอีก 4 ปีข้างหน้าจะมีการจัดระเบียบเมืองควบคู่กับการพัฒนา เช่น การปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐาน การปรับปรุงภูมิทัศน์ การสร้างแลนด์มาร์กให้กลายเป็นเมือง Local น่าเที่ยวสำหรับทุกกลุ่ม
ชูสกายวอล์กเขาสามมุข
นายกตุ้ยบอกว่า ในอนาคตอันใกล้จะมี “โครงการปรับปรุงภูมิทัศน์วงเวียนบางแสน”ให้มีความทันสมัย และเพิ่มพื้นที่สีเขียวโดยรอบ เพื่อเป็นจุดต้อนรับนักท่องเที่ยว ขณะนี้งบประมาณอนุมัติผ่านสภาเรียบร้อย และผ่านการทำประชาพิจารณ์แล้ว อยู่ระหว่างการออกแบบ
สำหรับปัญหารถติดจากรถที่จอดซ้อนกันหลายคัน เทศบาลได้สร้างอาคารจอดรถรองรับได้ 300 คัน ล่าสุดเปิดการใช้งานแล้ว อยู่ด้านหลังเทศบาลเมืองแสนสุข ห่างจากชายหาด 150 เมตร ให้บริการตั้งแต่ 06.00-22.00 น.
ต่อมา “โครงการปรับปรุงภูมิทัศน์ลานอเนกประสงค์” หรือลานม้าน้ำ บริเวณหาดวอนนภา พื้นที่ 4,000 ตร.ม. มูลค่า 65 ล้านบาท ปัจจุบันเป็นลานกีฬาและฟิตเนสของเทศบาล ที่ถูกสร้างมากว่า 20 ปีแล้ว จะปรับปรุงให้เป็นพื้นที่สีเขียวเพิ่ม มีการออกแบบใหม่ให้มีพื้นที่สันทนาการ ขณะนี้อยู่ระหว่างเตรียมการก่อสร้าง
แต่สิ่งที่น่าเสียดายมากที่สุด คืองบประมาณกว่า 30 ล้านบาทต้องใช้ไปกับการซ่อมโครงสร้างเหล็ก-ปูนที่อยู่ใต้ทะเล ถ้าพื้นที่นี้สามารถถมทะเลแบบศรีราชา-บางพระ จะเกิดประโยชน์มากกว่า แต่ไทยการถมทะเลเป็นเรื่องใหญ่
“กฎหมายบ้านเราเหมือนไม่คุยกัน บางอย่างเหมือนดูไม่ดีต่อสิ่งแวดล้อม แต่สามารถชดเชยในเรื่องอื่นได้ ผมในฐานะผู้บริหาร เรามองว่าอุปสรรคมันอยู่ที่กฎระเบียบ ทำให้ท้องถิ่นทำงานไม่คล่องตัว”
นอกจากนี้ โครงการท่าเทียบเรือแหลมแท่นมูลค่า 90 กว่าล้านบาท ปัจจุบัน “เกาะสีชัง” มีประชาชนอาศัยราว 4,000 คน การสัญจรต้องใช้ท่าเรือเกาะลอย อ.ศรีราชา ซึ่งมีพื้นที่คับแคบ จึงไปคุยกับนายกเทศมนตรีเมืองศรีราชา ซึ่งเห็นด้วยที่จะสร้างท่าเทียบเรือโดยสารแห่งใหม่ โดยออกแบบให้มีอาคารจอดรถ ส่วนชั้นล่างทำเป็นร้านอาหาร ร้านกาแฟ โดยองค์การบริหารส่วนจังหวัดชลบุรี (อบจ.) สนับสนุนงบประมาณ 70% ตอนนี้อยู่ระหว่างรอกรมเจ้าท่าอนุมัติ พร้อมก่อสร้างทันที
ทางเทศบาลเล็งเห็นการเติบโตของเมือง จึงได้ทุ่มงบประมาณไปพัฒนาพื้นที่แหลมแท่นและเขาสามมุข ปัจจุบันส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ภูเขา โดยจะทำ”โครงการปรับปรุงลานอเนกประสงค์แหลมแท่น” งบประมาณ 65 ล้านบาท ด้วยแหลมแท่น ถือเป็นอีกพื้นที่ที่มีความสำคัญไม่แพ้ชายหาด เป็นพื้นที่มีประวัติศาสตร์ บ้านพักของจอมพล สฤษดิ์ ธนรัชต์ อดีตนายกรัฐมนตรี และเป็นสถานที่ก่อกำเนิด ‘อาเซียน’ เมื่อปี พ.ศ. 2510 แม้ว่าที่ผ่านมาเทศบาลได้มีการปรับปรุงมาต่อเนื่อง
แต่ปัจจุบันถูกน้ำทะเลกัดเซาะจนเริ่มทรุด ด้วยเหตุนี้จึงได้มีการปรับปรุงภูมิทัศน์แหลมแท่น ด้วยแนวคิดเมือง Smart City มีความสวยงามโฉบเฉี่ยว พร้อมที่สันทนาการ เป็นจุดพักผ่อนหย่อนใจ เพื่อรองรับการมาเยือนของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างการก่อสร้าง คาดว่าอีก 1 ปีครึ่งจะแล้วเสร็จ
ขณะที่บริเวณเขาสามมุขได้ปรับปรุงให้มีพื้นที่สวนสาธารณะเพิ่ม ได้แก่ การสร้างลานอเนกประสงค์ บริเวณศาลเจ้าแม่สามมุข คืบหน้ากว่า 40% โดยได้รับงบประมาณจากกรมโยธาธิการและผังเมือง 165 ล้านบาท จะมีลานจอดรถและพื้นที่สันทนาการ ขณะนี้อยู่ระหว่างก่อสร้าง คาดว่าจะใช้เวลาอีก 2 ปี และโครงการสร้างสกายวอล์กขนาดเล็ก บนเขาสามมุข ขนาด 100 กว่า ตร.ม. อยู่ระหว่างแก้แบบ และความยินยอมจากกรมป่าไม้ ในอนาคตเฟส 2 จะสร้างสกายวอล์กรอบเขา
นอกจากนี้ ยังมีโครงการปรับปรุงภูมิทัศน์ตลาดหนองมน บริเวณสะพานลอย งบประมาณ 10 กว่าล้านบาท จะมีการสร้างลิฟต์ 2 ตัว ฝั่งถนนสุขุมวิท เพื่อให้เด็ก คนชรา และผู้พิการได้ใช้งานโดยสะดวก คาดว่าเร็ว ๆ นี้จะแล้วเสร็จ
จัดระเบียบชายหาดสู่ยั่งยืน
เทรนด์ “ความยั่งยืน” (Sustainability) ทางเทศบาลดูแลเรื่องชายหาดสะอาด ให้ธรรมชาติได้หยุดพัก จึงนำมาสู่ “การจัดระเบียบชายหาด” ในปี 2558 เริ่มต้นจัดระเบียบชายหาด โดยฝ่าด่านแม่ค้าบางแสน 3,000 กว่าราย เริ่มจากลดพื้นที่ ให้มีเขตปลอดผ้าใบเป็นช่วง แบ่งเป็น 8 เขต ปลอดร่มปลอดเตียง มีทั้งหมด 86 ล็อก มีช่องว่างตั้งแต่ 40-70 เมตร โดยเฉพาะโซนจัดงานศาลเจ้าพ่อแสนมีที่ว่างกว่า 200 เมตร เพื่อให้ทุกช่วงมีช่วงเบรก และเป็นทางเลือกให้ประชาชน
เมื่อก่อนร้านค้าแต่ละล็อกมีพื้นที่ไม่เท่ากัน ตั้งแต่ 19-23 เมตร ใครมาก่อนได้ก่อน ต่อมาปรับให้เหลือล็อกละ 15 เมตรเท่ากัน และให้ชายหาดมีวันหยุด 1 วันต่อสัปดาห์ (ทุกวันอังคาร) ปรากฏว่านักท่องเที่ยวชอบการนั่ง พื้นที่โล่งมากกว่านั่งใต้ผ้าใบ แต่หาดบางแสนหันหน้าไปฝั่งทิศตะวันตก ช่วงบ่ายแดดร้อนมาก การเข้าไปนั่งที่ร่มจึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ การจัดระเบียบก็ไม่ได้กระทบธุรกิจ
ทุกวันนี้บางแสนบูมได้ หลัก ๆ มาจากการจัดระเบียบ ในวันที่ชายหาดบางแสนหยุด ชายหาดสวยมาก เหมือนเงาะถอดรูป หลายคนไม่เคยเห็นภาพ เพราะปกติมาทีไรเห็นแต่ความรก มีเตียง-ผ้าใบ แม่ค้า รถเข็น
ยกระดับสู่เมืองท่องเที่ยว
นอกจากนี้ ทางเทศบาลเมืองแสนสุขได้ร่วมกับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค สาขาบางแสน นำสายไฟฟ้าลงดิน เพื่อความปลอดภัย และปรับปรุงภูมิทัศน์ให้สวยงาม ระยะทางกว่า 7 กิโลเมตร ตั้งแต่บริเวณเขาสามมุขจนถึงหาดวอนนภา แบ่งออกเป็น 4 เฟส คาดว่าจะเสร็จสิ้นปี 2572 ปัจจุบันอยู่ระหว่างดำเนินการเฟส 2 บริเวณหน้าหาดบางแสน จะเสร็จสิ้นกลางปี 2569 หลังจากนั้นจะเร่งเฟส 3 และเฟส 4 ขณะนี้ทาง กฟภ.อยู่ระหว่างของบประมาณจากส่วนกลาง
ส่วนปัญหาลิงที่เขาสามมุข สามารถแก้ไขได้โดยการทำหมัน เนื่องจากลิงเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง ที่สำคัญคือพื้นที่เขาสามมุขเป็นบ้านของลิงอยู่แล้ว มนุษย์เองไปบุกรุกพื้นที่อยู่อาศัยของลิง เราจึงอาศัยเรื่องการปรับปรุงภูมิทัศน์ และการควบคุมปริมาณประชากรลิงไปพร้อมกัน
ส่วนปัญหารถติดในวันหยุด เมืองเศรษฐกิจท่องเที่ยว ถ้าไม่มีรถมา เมืองไปไม่รอด เราต้องพยายามทำความเข้าใจกับประชาชน การพัฒนาควบคู่กับการบาลานซ์วิถีชีวิตคนในท้องถิ่น เราต้องปรับตัว
เราไม่เคยวัดความสำเร็จของการท่องเที่ยวเป็นตัวเลข มันอาจจะยาก แต่เราใช้วัดด้วยปริมาณนักท่องเที่ยวเป็นหลัก ตอนนี้มีนักท่องเที่ยวกว่า 3,000,000 คนต่อปี เราสามารถใช้บางแสนเป็นตัวชี้วัดทางเศรษฐกิจ เพราะถ้าเศรษฐกิจแย่มาก บางแสนไม่มีคน เราได้เปรียบเพราะเมืองมีขนาดไม่ใหญ่เกิน ไม่เล็กเกินไป โลเกชั่นดี จะมาเสพบรรยากาศ เหยียบหาดทราย เล่นน้ำทะเลไม่กี่ชั่วโมงก็ได้ เพราะเดินทางสะดวก ใกล้กรุงเทพฯ
สุดท้าย อุปสรรคสำคัญของการพัฒนาเมือง คือจิตสำนึกของคน เราจะพึ่งแต่กฎหมายก็ไม่ได้ เราจะไปทำโทษนักท่องเที่ยวที่ทิ้งขยะ-สูบบุหรี่ กินเหล้า การลงโทษทำได้ยาก ซึ่งทั้งหมดนี้คือปัญหาที่แท้จริง แต่ไม่ใช่ปัญหาหลัก