‘ฮาลเซน’ คว้า ‘โนเบล 2026’ สาขาฟิสิกส์ ค้นพบนิวทริโนพลังงานสูงสุดผ่านหอดูดาวนิวทริโน IceCube
รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ประจำปี 2026 ตกเป็นของ ‘ฟรานซิส ฮาลเซน’ ราชบัณฑิตยสภาวิทยาศาสตร์แห่งสวีเดนเป็นผู้ประกาศมอบรางวัล นักฟิสิกส์อนุภาคชาวเบลเยียม-อเมริกัน จากผลงานอันโดดเด่นการค้นพบนิวทริโนพลังงานสูงที่มีจุดกำเนิดทางดาราศาสตร์ฟิสิกส์ ผ่านหอดูดาวนิวทริโน IceCube รับเงินรางวัลมูลค่า 40 ล้านบาท พร้อมเตรียมเข้าพิธีรับมอบเหรียญเกียรติยศในเดือนธันวาคมนี้
รอยเตอร์ (Reuters) รายงานจากกรุงสตอกโฮล์ม ประเทศสวีเดน ระบุว่า สถาบันมอบรางวัลโนเบลได้ประกาศผลรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ประจำปี 2026 อย่างเป็นทางการ โดยผู้ได้รับรางวัลในปีนี้ ได้แก่ ฟรานซิส ฮาลเซน (Francis Halzen) นักฟิสิกส์อนุภาคชาวเบลเยียม-อเมริกัน
ราชบัณฑิตยสภาวิทยาศาสตร์แห่งสวีเดน (Royal Swedish Academy of Sciences) ระบุเหตุผลในการมอบรางวัลครั้งนี้ว่า เป็นการยกย่องบทบาทสำคัญอันเป็นที่สุดของฮาลเซน ในการพัฒนา “หอดูดาวนิวทริโน IceCube” (IceCube Neutrino Observatory) รวมถึง “การค้นพบนิวทริโนพลังงานสูงที่มีจุดกำเนิดทางดาราศาสตร์ฟิสิกส์” ซึ่งช่วยเปิดพรมแดนใหม่ในการศึกษาและเข้าใจโครงสร้างห้วงอวกาศอันลึกซึ้ง
ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์จะได้รับเงินรางวัลมูลค่ารวม 12 ล้านโครนสวีเดน (ประมาณ 1.2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) หรือมูลค่าราว 40 ล้านบาท โดยหากมีผู้ได้รับรางวัลร่วมกันในสาขานั้น เงินรางวัลจะถูกแบ่งตามสัดส่วนที่กำหนด
ต่อยอดมรดก อัลเฟรด โนเบล – รางวัลทรงเกียรติแห่งวงการฟิสิกส์
การมอบรางวัลโนเบลจัดขึ้นตามเจตนารมณ์ในพินัยกรรมของ อัลเฟรด โนเบล (Alfred Nobel) นักประดิษฐ์และนักธุรกิจชาวสวีเดน ผู้สั่งสมความมั่งคั่งจากการค้นพบดินระเบิดไดนาไมต์ โดยเริ่มมอบรางวัลเป็นครั้งแรกในปี 1901 ในสาขาวิทยาศาสตร์ วรรณกรรม และสันติภาพ ก่อนที่ธนาคารกลางสวีเดนจะเพิ่มรางวัลสาขาเศรษฐศาสตร์ในภายหลังต่อมา
สาขาฟิสิกส์ถือเป็นหนึ่งในสาขาที่มีความสำคัญลำดับต้นๆ ตามพินัยกรรมของโนเบล และกลายเป็นหนึ่งในเกียรติยศสูงสุดของวงการวิทยาศาสตร์โลก โดยตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา รางวัลนี้ได้มอบให้แก่การค้นพบที่เปลี่ยนโฉมความเข้าใจของมนุษยชาติที่มีต่อจักรวาลอย่างสิ้นเชิง
ในอดีต บุคคลระดับตำนานของโลกล้วนเคยได้รับรางวัลสาขานี้มาแล้ว ไม่ว่าจะเป็น อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ (Albert Einstein), มารี และ ปิแอร์ กูรี (Marie & Pierre Curie), แมกซ์ พลังค์ (Max Planck) และ นีลส์ โบร์ (Niels Bohr) ซึ่งผลงานของพวกเขาถือเป็นรากฐานสำคัญของฟิสิกส์สมัยใหม่
สำหรับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ในปี 2025 ที่ผ่านมา ตกเป็นของ 3 นักวิทยาศาสตร์ในสหรัฐฯ ได้แก่ จอห์น คลาร์ก (John Clarke), มิเชล เดอโวเรต์ (Michel Devoret) และ จอห์น มาร์ตินิส (John Martinis) จากผลงานการทดลองที่พิสูจน์หลักการทำงานของฟิสิกส์ควอนตัม ซึ่งนำไปสู่การพัฒนาคอมพิวเตอร์ควอนตัมและเทคโนโลยีดิจิทัลยุคใหม่
เช็กคิวประกาศผลถัดไป
การประกาศรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ในวันอังคารนี้ ถือเป็นรางวัลสาขาที่สองประจำสัปดาห์ ต่อจากการประกาศผลสาขาการแพทย์เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา โดยสาขาถัดไปที่จะประกาศผลคือ สาขาเคมี ในวันพุธซึ่งคือพรุ่งนี้
สำหรับพิธีมอบเหรียญรางวัลโนเบลอย่างเป็นทางการ จะจัดขึ้น ณ กรุงสตอกโฮล์ม ในวันที่ 10 ธันวาคม ซึ่งตรงกับวันคล้ายวันเสียชีวิตของ อัลเฟรด โนเบล (Alfred Noble) โดยสมเด็จพระราชาธิบดีคาร์ลที่ 16 กุสตาฟ แห่งสวีเดน จะทรงเป็นผู้พระราชทานเหรียญรางวัลแก่ผู้ได้รับเลือก จากนั้นจะมีการจัดงานเลี้ยงฉลองอย่างยิ่งใหญ่ ณ ศาลาว่าการกรุงสตอกโฮล์ม (Stockholm City Hall)
ทั้งนี้ รางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ จะเป็นเพียงสาขาเดียวที่ไม่ถูกจัดขึ้นในประเทศสวีเดน โดยจะมีพิธีมอบรางวัลแยกต่างหาก ณ กรุงออสโล ประเทศนอร์เวย์