เปิดข้อกฎหมายรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 272 ทำไมก้าวไกลถึงยื่นแก้ไข หลังพิธา แพ้ในการโหวตนายกฯ
วันที่ 14 กรกฎาคม 2566 พรรคก้าวไกลยื่นร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 272 เพื่อตัดอำนาจของสมาชิกวุฒิสภาในการร่วมโหวตนายกรัฐมนตรี ภายหลังจากนายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ ส.ส.บัญชีรายชื่อ หัวหน้าพรรคก้าวไกล และแคนดิเดตนายกรัฐมนตรี พรรคก้าวไกล ได้เสียงสนับสนุนในที่ประชุมรัฐสภาไม่เกินกึ่งหนึ่ง หรือไม่ถึง 375 คน ในการลงมติเลือกนายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคมที่ผ่านมา
ปิดสวิตช์ ส.ว. เสนอ 6 ครั้ง ไม่เคยผ่าน
1.พรรคร่วมฝ่ายค้านในขณะนั้น เสนอตัดมาตรา 272 ออกทั้งหมด และแก้มาตรา 159 โดยนายกฯต้องมีชื่อในบัญชี หรือเป็น ส.ส. ถูกที่ประชุมร่วมรัฐบาลลงมติไม่รับหลักการไปเมื่อเดือน พ.ย. 2563
2.ภาคประชาชน (iLaw) เสนอตัดมาตรา 272 ออกทั้งหมด รวมถึงแก้มาตรา 159 โดยนายกฯ ต้องเป็น ส.ส.ถูกที่ประชุมร่วมรัฐสภาลงมติไม่รับหลักการไปเมื่อเดือน พ.ย. 2563
3.พรรคร่วมฝ่ายค้านในขณะนั้น เสนอตัดมาตรา 272 ออกทั้งหมด และแก้มาตรา 159 โดยนายกฯต้องมีชื่อในบัญชีหรือเป็น ส.ส. ครั้งนี้ผ่านมติเห็นชอบของรัฐสภาด้วย 455 เสียง แต่ก็ถูกปัดตก เพราะติดเสียง ส.ว. ที่เห็นชอบเพียง 15 เสียงเท่านั้น เมื่อเดือน มิ.ย. 2564
4.พรรคประชาธิปัตย์ และภูมิใจไทย เข้าเสนอชื่อตัดมาตรา 272 ออกทั้งหมด และแก้มาตรา 159 โดยนายกฯต้องมีชื่อในบัญชีหรือเป็น ส.ส. ครั้งนี้ผ่านมติเห็นชอบของรัฐสภาด้วย 461 เสียง แต่ก็ถูกปัดตก เนื่องจากติดเสียง ส.ว. ที่เห็นชอบเพียง 21 เสียงเท่านั้น เมื่อเดือน มิ.ย. 2564
5.ภาคประชาชน ปิยบุตร แสงกนกกุล และพริษฐ์ วัชรสินธุ เสนอตัดมาตรา 272 ออกทั้งหมดและยกเลิก ส.ว. แต่รัฐสภาลงมติไม่รับหลักการเมื่อ พ.ย. 2564
6.ภาคประชาชน นำโดย รศ.สมชัย ศรีสุทธิยากร อดีตกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ยื่นเรื่องผ่านทางพรรคเพื่อไทยไปเมื่อเดือน ม.ค. 2565 เสนอให้ตัดวรรคแรกในมาตรา 272 ไม่ให้ ส.ว.เลือกนายกฯ แต่ยังสามารถมี “นายกฯคนนอก” ได้ ซึ่งรัฐสภาก็ลงมติไม่รับหลักการอีกเช่นเคย
มาตรา 272 คืออะไร ?
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย 2560 ระบุถึงมาตรา 272 บัญญัติไว้ว่า มาตรา 272 ในระหว่างห้าปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ การให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้ดําเนินการตามมาตรา 159 เว้นแต่การพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา 159 วรรคหนึ่ง
ให้กระทําในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา และมติที่เห็นชอบการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นนายกรัฐมนตรีตามมาตรา 159 วรรคสาม ต้องมีคะแนนเสียงมากกว่ากึ่งหนึ่งของจํานวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของทั้งสองสภา
ในระหว่างเวลาตามวรรคหนึ่ง หากมีกรณีที่ไม่อาจแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีจากผู้มีชื่ออยู่ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา 88 ไม่ว่าด้วยเหตุใด และสมาชิกของทั้งสองสภารวมกันจํานวนไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของจํานวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของทั้งสองสภาเข้าชื่อเสนอต่อประธานรัฐสภา ขอให้รัฐสภามีมติยกเว้นเพื่อไม่ต้องเสนอชื่อนายกรัฐมนตรีจากผู้มีชื่ออยู่ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา 88
ในกรณีเช่นนั้น ให้ประธานรัฐสภาจัดให้มีการประชุมร่วมกันของรัฐสภาโดยพลัน และในกรณีที่รัฐสภามีมติด้วยคะแนนเสียงไม่น้อยกว่าสองในสามของจํานวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของทั้งสองสภาให้ยกเว้นได้ ให้ดําเนินการตามวรรคหนึ่งต่อไป โดยจะเสนอชื่อผู้อยู่ในบัญชีรายชื่อที่พรรคการเมืองแจ้งไว้ตามมาตรา 88 หรือไม่ก็ได้
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ 2560 ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 256 ของพรรคก้าวไกลยังต้องได้เสียงสนับสนุนจาก ส.ว. 84 เสียง
ทั้งมาตรา 256 ระบุว่า การเสนอร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมจะต้องมี ส.ส.ไม่น้อยกว่า 1 ใน 5 ของสมาชิกเท่าที่มีอยู่สภาผู้แทนฯ หรือ ส.ส. 100 คน
สำหรับการดำเนินการต้องทำเป็น 3 วาระ วาระแรก ขั้นรับหลักการ นอกจากต้องใช้เสียงไม่น้อยกว่าครึ่งหนึ่งของสมาชิกเท่าที่มีอยู่ของสองสภา หรือ 375 เสียงแล้ว ในจำนวนนี้ต้องได้เสียงเห็นชอบจาก ส.ว.ไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 ของจำนวน ส.ว. หรือ 84 คน
วาระที่สอง เป็นขั้นพิจารณาเรียงลำดับมาตรา ให้ถือเสียงข้างมากเป็นประมาณ หรือ 376 เสียง แต่หากเป็นการแก้ไขที่ประชาชนเป็นผู้เสนอ ต้องเปิดโอกาสให้ผู้แทนประชาชนเสนอความคิดเห็นด้วย จากนั้นรอ 15 วัน จึงเข้าวาระ 3
วาระที่สาม เป็นขั้นสุดท้าย นอกจากต้องใช้เสียงมากกว่าครึ่งหนึ่งของสมาชิกเท่าที่มีอยู่ของสองสภา หรือ 376 เสียง และในจำนวนนี้ต้องได้เสียงเห็นชอบจาก ส.ว.ไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 ของจำนวน ส.ว. หรือ 84 คนแล้ว ยังต้องมีเสียง ส.ส.จากพรรคที่ไม่มีสมาชิกเป็นรัฐมนตรี ประธานสภา หรือรองประธานสภาผู้แทนฯ
หรือ ส.ส.ฝ่ายค้าน เห็นชอบด้วยไม่น้อยกว่าร้อยละ 20 ของทุกพรรคการเมืองดังกล่าวรวมกัน เมื่อมีมติเห็นชอบให้รอไว้ 15 วันและนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวาย
ก้าวไกลลุยปิดสวิตช์ ส.ว.
ที่โถงกลาง อาคารรัฐสภา นายชัยธวัช ตุลาธน ส.ส.บัญชีรายชื่อ และเลขาธิการพรรคก้าวไกล (ก.ก.) นายพิจารณ์ เชาวพัฒนวงศ์ รองหัวหน้าพรรค ก.ก. พร้อมคณะ ส.ส.พรรค ก.ก.เกือบ 100 คน อาทิ
นายปดิพัทธ์ สันติภาดา ส.ส.พิษณุโลก ในฐานะรองประธานสภาผู้แทนราษฎร คนที่ 1 นายพริษฐ์ วัชรสินธุ ส.ส.บัญชีรายชื่อ นายรังสิมันต์ โรม ส.ส.บัญชีรายชื่อ ร่วมยื่นร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญมาตรา 272 พ.ศ. … โดยมีนายวันมูหะมัดนอร์ มะทา ประธานรัฐสภา เป็นผู้รับร่าง
นายวันมูหะมัดนอร์กล่าวว่า ในขั้นตอนจากนี้จะให้สำนักงานเลขาธิการสภาตรวจสอบความถูกต้องของรายชื่อของผู้ที่ร่วมเสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ รวมทั้งประเด็นเนื้อหาของร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญว่ามีประเด็นใดขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญหรือไม่ แต่เท่าที่ตรวจสอบดู พบว่าไม่มีเนื้อหาส่วนใดขัดแย้งกับรัฐธรรมนูญ โดยจะดำเนินการตรวจสอบให้เร็วที่สุด เพราะน่าจะเป็นเรื่องด่วนตามจุดประสงค์ของพรรค ก.ก.ต่อไป
ด้านนายชัยธวัชกล่าวว่า การแก้ไขรัฐธรรมนูญ สามารถทำได้คู่ขนานไปกับการเลือกนายกฯของรัฐสภา โดยพรรค ก.ก.ได้แจ้งพรรคเพื่อไทย (พท.) รับทราบแล้ว เพื่อให้การดำเนินการแก้ไขร่างรัฐธรรมนูญเกิดขึ้นได้โดยเร็ว ในวันนี้ ส.ส.พรรค ก.ก.ในฐานะสมาชิกรัฐสภา ได้เข้าชื่อกันตามรัฐธรรมนูญ ยื่นร่างแก้ไขเพิ่มรัฐธรรมนูญ ที่มีสาระสำคัญ คือ
การเสนอแก้ไขมาตรา 272 ของบทเฉพาะกาลรัฐธรรมนูญ โดยเฉพาะอำนาจของสมาชิกวุฒิสภา ในการมีส่วนร่วมเลือกนายกฯเป็นการชั่วคราว เราอยากเรียกว่าเป็นการคืนอำนาจในการเลือกนายกฯให้กับประชาชน ก่อนหน้านี้อาจจะเรียกว่าเป็นการปิดสวิตช์ ส.ว. สืบเนื่องจากการโหวตนายกฯในการประชุมรัฐสภา เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคมที่ผ่านมา ส.ว.หลายคนก็มีความประสงค์ที่จะปิดสวิตช์ตัวเองผ่านการเลือกนายกฯ
พรรค ก.ก.จึงเห็นว่าการเสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญมาตรา 272 จะเป็นอีกทางออกหนึ่งให้กับ ส.ว.หลายคนได้ จริง ๆ แล้วเป็นการหาทางออกให้ทุกฝ่ายสบายใจ ในเมื่อท่านมีมโนธรรมสำนึกในใจว่า ในเมื่อท่านไม่สามารถมาโหวตนายกฯได้ ด้วยเหตุผลที่แตกต่างของแต่ละคน ดังนี้ เพื่อไม่ให้ขัดต่อมโนธรรมสำนึก จึงแก้ไขมาตรา 272 เพื่อยกเลิกการเลือกนายกฯ ให้เป็นอำนาจของประชาชน
ดังนั้นเมื่อประชาชนตัดสินใจเลือกนายกฯกันอย่างไร ท่านจะได้ไม่ต้องรู้สึกผิดอีกต่อการตัดสินใจ และความรับผิดชอบของท่านอีกต่อไป ถือเป็นทางออกที่ดีที่สุด
เมื่อถามว่ากังวลหรือไม่ ว่าจะไม่ได้รับเสียงสนับสนุนจาก ส.ว.ในการแก้ไขรัฐธรรมนูญ นายชัยธวัชกล่าวว่า ไม่ได้กังวล เพราะทำตามวัตถุประสงค์ของ ส.ว.หลายท่านที่ต้องการปิดสวิตช์ตัวเอง และไม่เกี่ยวกับกระบวนการโหวตเลือกนายกฯที่จะเกิดขึ้น
คงต้องถามกลับไปยัง ส.ว.หลายท่าน ที่มีความประสงค์ว่าไม่อยากเลือกนายกฯ จะยินดีหรือไม่ ในการร่วมกันโหวตรับหลักการแก้ไขร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ เพื่อเอาอำนาจของท่านออกไป แล้วคืนอำนาจการเลือกนายกฯให้กับประชาชน แบบนี้ก็บัวไม่ช้ำน้ำไม่ขุ่น เป็นทางออกที่ดีให้กับทุกฝ่าย
ถามว่ามี ส.ว.บางกลุ่มจะเสนอให้ใช้ข้อบังคับการประชุมรัฐสภา ข้อที่ 41 ไม่ให้เสนอชื่อนายพิธา ให้ที่ประชุมรัฐสภาโหวตเลือกในครั้งที่สองได้ นายชัยธวัชกล่าวว่า ไม่สามารถตีความข้อบังคับการประชุมได้อย่างนั้น การเลือกนายกฯ เป็นเรื่องเฉพาะที่มีการกำหนดวิธีการเป็นการเฉพาะไว้ต่างหาก แตกต่างจากการเสนอญัตติทั่ว ๆ ไป ซึ่งสามารถใช้ข้อบังคับข้อที่ 41 มาดำเนินการได้
ซึ่งได้ทราบความเคลื่อนไหวของคณะกรรมการประสานงานกิจการวุฒิสภา (วิปวุฒิ) ที่มีความเคลื่อนไหวช่วง 2-3 สัปดาห์ที่ผ่านมา จะใช้ข้อบังคับข้อที่ 41 มาดำเนินการเพื่อให้มีการเสนอชื่อนายพิธาในรอบที่สอง
เมื่อถามว่าจะมีการหารือกับพรรค พท.และพรรคร่วมในการเสนอชื่อนายพิธา ให้ที่ประชุมรัฐสภาโหวตเลือกนายกฯในครั้งที่สองอย่างไร นายชัยธวัชกล่าวว่า พรรค ก.ก.ยังยืนยันจะเสนอชื่อนายพิธาให้ประชุมรัฐสภา โหวตเลือกในครั้งที่สอง ซึ่งจะได้มีการพูดคุยในรายละเอียดกับพรรค พท. แกนนำทั้ง 8 พรรคร่วมอีกครั้ง
ข้อมูล : ราชกิจจานุเบกษา