SPACE-F อว.x 4 บิ๊กธุรกิจ ปั้นไทยฮับฟู้ดเทคโลก

SPACE-F ปีที่ 7 โครงการบ่มเพาะและเร่งการเติบโตฟู้ดเทคสตาร์ตอัพระดับสากลแห่งแรกของไทย โดยกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ผนึกกำลัง 4 พันธมิตรธุรกิจชั้นนำ พร้อมเปิดรับสตาร์ตอัพ 20 รายจาก 10 ประเทศ เข้าร่วมพัฒนาและทดสอบนวัตกรรมกับพันธมิตรองค์กรชั้นนำ มุ่งผลักดันไทยสู่ศูนย์กลางฟู้ดเทคแห่งภูมิภาค

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. เป็นประธานเปิดงาน โดยมีสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) มหาวิทยาลัยมหิดล บริษัท ไทยยูเนี่ยน กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) บริษัท เนสท์เล่ (ไทย) จำกัด และ Foodland Ventures จากไต้หวัน ในฐานะพันธมิตรรายใหม่ที่เข้าร่วมเป็นครั้งแรก ร่วมงานอย่างพร้อมเพรียง

ศ.ดร.ยศชนันกล่าวว่า อุตสาหกรรมอาหารเป็นหนึ่งในยุทธศาสตร์สำคัญที่สุดของประเทศ และเป็นหนึ่งในไม่กี่สาขาที่ไทยมีศักยภาพแข่งขันในระดับโลกได้

“อาหารคือหนึ่งในสิ่งที่ไทยสามารถเป็นที่หนึ่งของโลกได้ ถ้าเราเริ่มจากอาหารที่เป็นจุดเด่น ถอยกลับไปที่พื้นฐานทางวิทยาศาสตร์และศาสตร์การทำอาหาร เราสามารถทำให้ทั้งห่วงโซ่คุณค่านี้เต็มที่ จนคนทั่วโลกอยากรู้และอยากเข้ามาร่วม และนี่คือกลไกของการทำเรื่องเกษตรมูลค่าสูง เพราะเกษตรมูลค่าสูงไม่ใช่แค่ขายสินค้าเกษตรอย่างเดียว แต่ต้องแปรให้เป็นสิ่งที่เราสามารถไปในระดับโลกได้”

ไทยมีแต้มต่อสำคัญหลายด้านในเวทีการแข่งขันนี้ ทั้งความหลากหลายทางชีวภาพ ฐานการผลิตอาหารที่เข้มแข็ง นโยบายส่งเสริมจากภาครัฐ และอัตลักษณ์อาหารไทยที่ได้รับการยอมรับระดับโลก รวมถึงผลิตภัณฑ์ที่มีสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) อีกจำนวนมากที่รอการต่อยอด นักลงทุนและสตาร์ตอัพต่างชาติที่เข้ามาร่วม SPACE-F ต่างมองเห็นโอกาสในสินทรัพย์

ครัวไทยสู่โลกยกระดับ GDP

ศ.ดร.ยศชนันกล่าวว่า กระทรวง อว.ผลักดันนโยบาย “ครัวไทยสู่โลก” ในฐานะแนวทางเชิงกลยุทธ์ที่จะเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหาร ควบคู่กับการสร้างโอกาสทางรายได้ที่ยั่งยืนให้เกษตรกรไทย โดยมองว่าไทยมีโอกาสก้าวข้ามจากผู้ผลิตและส่งออกวัตถุดิบ ไปสู่ผู้สร้างมูลค่าสูงในอุตสาหกรรม FoodTech ซึ่งจะช่วยยกระดับ GDP และรายได้ของประเทศได้

โดยต้องการลดช่องว่างสำคัญในช่วงเปลี่ยนผ่านจากงานวิจัยสู่การใช้งานเชิงพาณิชย์ ซึ่งเป็นจุดที่นวัตกรรมจำนวนมากไม่สามารถก้าวสู่ตลาด

กระทรวง อว.จึงสนับสนุนให้เกิดการวางรากฐานระบบนิเวศนวัตกรรมอาหารอย่างครบวงจร ตั้งแต่งานวิจัยต้นน้ำ การพัฒนานวัตกรรมเชิงลึก การสร้างสตาร์ตอัพ ไปจนถึงการเชื่อมโยงกับภาคอุตสาหกรรมและตลาดโลก

เปิดเส้นทางธุรกิจ

ในมุมของโอกาสทางธุรกิจที่สตาร์ตอัพจะได้รับจากโครงการ ศ.ดร.ยศชนันอธิบายว่า การได้อยู่ใกล้ชิดกับบริษัทขนาดใหญ่อย่างไทยยูเนี่ยนและพันธมิตรอื่น ๆ เปรียบเสมือนการมีทางลัดสู่ตลาด เพราะหากบริษัทเหล่านั้นชื่นชอบผลิตภัณฑ์ก็อาจนำไปสู่โมเดลความร่วมมือหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการผลิตร่วม การซื้อลิขสิทธิ์เทคโนโลยี หรือแม้กระทั่งการซื้อกิจการ

ซึ่งเมื่อเข้าร่วมโครงการจะได้อยู่ใกล้ชิดกับบริษัทขนาดใหญ่เหล่านี้ หากพวกเขาชื่นชอบผลิตภัณฑ์อาจมีโมเดลการผลิตร่วม ชื่อบริษัทก็จะถูกกล่าวถึงในฐานะบริษัทใหม่ที่ทำงานร่วมกันแต่ยังรักษาความเป็นสตาร์ตอัพของตัวเองได้ หรือถ้าพวกเขาซื้อกิจการทั้งหมดก็ได้เงินไป นั่นก็เป็นอีกเส้นทางหนึ่ง

สตาร์ตอัพที่อยู่ในระยะ Pre-Series A ยังมีโอกาสเชื่อมต่อกับเครือข่าย VC ที่ Foodland Ventures นำเข้ามา ซึ่งจะช่วยเติมเต็มระบบนิเวศที่ครบวงจรมากขึ้น ทั้งในแง่การพัฒนาผลิตภัณฑ์และการระดมทุน

ศ.ดร.ยศชนันยังอธิบายถึงโครงสร้างโปรแกรมที่ออกแบบมาให้รองรับสตาร์ตอัพในทุกระดับความพร้อม โดยสตาร์ตอัพที่ยังไม่พร้อมพอสำหรับ IncubatorProgram สามารถเข้าสู่เส้นทาง Pre-Incubator ที่มหาวิทยาลัยรองรับก่อนได้

ไม่ใช่ทุกทีมไทยที่จะผ่านเข้ามาได้ นั่นคือเหตุผลที่ต้องมี Incubator ก่อน เพื่อช่วยยกระดับบางบริษัทให้พร้อมขึ้น จากนั้นจึงค่อยผลักดันเข้าสู่ Accelerator Program ได้ต่อไป แม้แต่ใน Incubator เองก็ยังยากมาก ดังนั้นจึงต้องมีระดับ Pre-Incubator ให้มหาวิทยาลัยช่วยดูแลบ่มเพาะก่อน เพื่อให้สตาร์ตอัพเหล่านั้นได้เรียนรู้จากทีมระดับโลกที่อยู่ในโครงการ

สิ่งสำคัญที่สตาร์ตอัพจะได้รับในโปรแกรมนี้คือการเรียนรู้จากบริษัทที่ประสบความสำเร็จแล้วว่าพวกเขา Pitch อย่างไร ผ่านอะไรมาบ้าง และทำไมถึงสามารถดึงดูด VC หรือเข้า Pre-Series ได้สำเร็จ ซึ่งถือเป็นประสบการณ์ที่หาไม่ได้จากที่อื่น

หนึ่งในแนวทางที่เปิดเผยและสร้างความสนใจอย่างมากคือแผนนำผลิตภัณฑ์นวัตกรรมอาหารจากสตาร์ตอัพในโครงการเสนอให้คณะรัฐมนตรีทดลองรับประทาน เพื่อสร้างการรับรู้ในระดับนโยบายและเปิดโอกาสให้ภาครัฐเห็นศักยภาพผลิตภัณฑ์ที่พัฒนาในประเทศ

“ปกติ ครม.ก็ทานอาหารและเบรกทุกวันอยู่แล้ว แต่ถ้าเรามีอาหาร Functional Food ที่น่าสนใจ อย่างที่เห็นวันนี้มีอาหารสำหรับผู้ป่วยโรคไต เราก็จะลองนำไปให้ชิมและรับ Feedback เพื่อเอามาพัฒนาต่อ หากสามารถร่วมมือกับกระทรวงอื่นหรือหน่วยงานภาครัฐอื่นได้ก็จะเป็นประโยชน์มาก ต้องให้ผู้อำนวยการช่วยคัดเลือกอาหารแต่ละสัปดาห์ให้เหมาะสมกับที่ ครม.เตรียมไว้”

ฟู้ดเทคไทย-ความมั่นคงอาหาร

ศ.ดร.ยศชนันยังเชื่อมโยงบทบาทของ SPACE-F เข้ากับสถานการณ์ความมั่นคงทางอาหารโลก ที่ได้รับแรงกดดันจากความขัดแย้งด้านภูมิรัฐศาสตร์ในหลายพื้นที่ โดยมองว่านี่คือโอกาสของสตาร์ตอัพฟู้ดเทคไทยในการแสดงบทบาทในระดับสากล

ปัจจุบันโลกอยู่ในยุคสงคราม ซึ่งมีผลกระทบต่อความมั่นคงทางอาหาร นี่คือโอกาสที่จะช่วยเหลือผู้คนในโลก รัฐบาลจะทำงานร่วมกับโครงการเพื่อดูว่าสิ่งที่ผู้ร่วมโครงการพัฒนาอาจไม่ใช่แค่ผลิตภัณฑ์เดี่ยว แต่สามารถต่อยอดหรือรวมเข้ากับโซลูชั่นใหม่ได้

ไทยจะไม่ใช่แค่ผู้ส่งออกอาหาร แต่จะเป็นหนึ่งในผู้มีบทบาทสำคัญในการสร้างความมั่นคงทางอาหารให้โลก