Mobile – Fixed Broadband ไทยโต 2.7% ต่อปี บริการอิ่มตัว รายได้กระจุกจากผู้ใช้ปลายน้ำ
BDE เปิดผลสำรวจ-ประเมินอุตสาหกรรม Mobile Broadband และ Fixed Broadband ไทยในปี 2569 มีมูลค่าทางเศรษฐกิจ 4.06 แสนล้านบาท ตลาด Mobile Broadband แบบ B2C อิ่มตัว ผู้ใช้ปลายนำ้สร้างมูลค่า 74% ของมูลค่าทางเศรษฐกิจรวม อัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี (CAGR) ร้อยละ 2.72 คาดมูลค่ารวมแตะ 4.52 แสนล้านบาทในปี 2573
นายเวทางค์ พ่วงทรัพย์ เลขาธิการคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เปิดเผยว่า สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (BDE) ได้ดำเนินการศึกษาประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจและการลงทุนของอุตสาหกรรมอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงแบบเคลื่อนที่ (Mobile Broadband) และแบบประจำที่ (Fixed Broadband) ของประเทศไทย
โดยใช้กรอบการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) ครอบคลุมกิจกรรมตั้งแต่ต้นน้ำ (Upstream) ได้แก่ คลื่นความถี่ ท่อร้อยสายสื่อสาร เสาพาดสายสื่อสาร สายใยแก้วนำแสง และอุปกรณ์โครงข่าย กลางน้ำ (Midstream) ได้แก่ บริการเชื่อมต่อและอินเทอร์เน็ตเกตเวย์ ทั้งชุมสายอินเทอร์เน็ตภายในประเทศ (NIX) และเกตเวย์อินเทอร์เน็ตระหว่างประเทศ (IIG) และปลายน้ำ (Downstream) ได้แก่ การให้บริการ Mobile Broadband และ Fixed Broadband แก่ผู้บริโภค (B2C) และภาคธุรกิจ (B2B)
ประเมินว่า ในปี 2569 มูลค่าทางเศรษฐกิจของอุตสาหกรรม Mobile Broadband และ Fixed Broadband ไทย อยู่ที่ 4.06 แสนล้านบาท และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็น 4.52 แสนล้านบาทในปี พ.ศ. 2573 หรือมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี (CAGR) ร้อยละ 2.72 ช่วงปี 2569 – 2573
โดยมีปัจจัยสนับสนุนที่สำคัญคือ ปริมาณการใช้งานข้อมูลและความต้องการบริการคุณภาพสูงที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่องทั้งจากผู้บริโภคและภาคธุรกิจ การยกระดับโครงข่าย Mobile Broadband สู่ 5G Advanced และโครงข่าย Fixed Broadband สู่เทคโนโลยีที่รองรับความเร็ว 10 Gbps และการจัดสรรคลื่นความถี่ของ กสทช. โดยเฉพาะย่าน 3500 MHz
สมมติฐานสำคัญ ปัจจัยสนับสนุน และข้อจำกัด/ปัจจัยเสี่ยงของการประมาณการ
ปัจจัยสนับสนุน ข้อจำกัด/ปัจจัยเสี่ยง
- Mobile Broadband: ตลาด B2C อิ่มตัว (อัตราการเข้าถึงร้อยละ 150.3 ของประชากร) รายได้เติบโตจากบริการข้อมูลและภาคธุรกิจ (B2B)
- อุปกรณ์โครงข่ายและสายใยแก้วนำแสงพึ่งพาการนำเข้า และเติบโตตามรอบการลงทุน 5G Advanced และ XGS-PON
- Fixed Broadband: ผู้ใช้ B2C ชะลอตัว ขณะที่ B2B เติบโตตามความต้องการแบนด์วิดท์
- ARPU (Average Revenue per User) คงที่หรือลดลงเล็กน้อย รายได้อุตสาหกรรมจึงเติบโตในอัตราต่ำ
- ปริมาณการใช้งานข้อมูลและความต้องการแบนด์วิดท์สูงจากdata center ผู้บริโภคและภาคธุรกิจ เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง
- กสทช. เตรียมจัดสรรคลื่น 2100 MHz และ 3500 MHz สำหรับ 5G Advanced และประมูลคลื่นที่สิ้นสุดการอนุญาตในปี 2570
- โครงข่าย 4G และ 5G ครอบคลุมร้อยละ 98.5 และร้อยละ 94 ของประชากร
- อุปสงค์ B2B (Private Network และ 5G ภาคอุตสาหกรรม) อาจเกิดขึ้นช้ากว่าที่คาดการณ์
- การลงทุน 5G Advanced และ 10 Gbps อาจกระจุกตัวในพื้นที่เมือง และอุปกรณ์โครงข่ายยังพึ่งพาต่างประเทศ
- การประมูลคลื่นปี 2570 อาจล่าช้าหรือได้ราคาต่างจากที่คาดการณ์
- ต้นทุนเสา ท่อร้อยสาย และสิทธิแห่งทางสูง และยังมีข้อจำกัดการใช้โครงสร้างพื้นฐานร่วม
ประมาณการมูลค่าทางเศรษฐกิจของอุตสาหกรรม Mobile Broadband และ Fixed Broadband ไทยปี 2569 – 2573 จำแนกตามห่วงโซ่คุณค่า
เมื่อพิจารณาโครงสร้างทางเศรษฐกิจตามห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) ของอุตสาหกรรม Mobile Broadband และ Fixed Broadband ไทย พบว่า
- อุตสาหกรรมต้นน้ำ (Upstream) : คลื่นความถี่ โครงสร้างพื้นฐาน และอุปกรณ์โครงข่าย มีมูลค่า 88,894 ล้านบาท ในปี 2568 คิดเป็นร้อยละ 22.6 ของมูลค่าทางเศรษฐกิจรวม และมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี (CAGR) สูงสุดที่ร้อยละ 4.1 ช่วงปี พ.ศ. 2569 – 2573 ทั้งนี้ การลงทุนทั้งหมดของอุตสาหกรรมอยู่ในต้นน้ำ โดยกระจุกตัวในอุปกรณ์โครงข่ายร้อยละ 44.9 และสิทธิการใช้คลื่นความถี่ร้อยละ 43.3 ของมูลค่าการลงทุนรวมในปี 2568
- อุตสาหกรรมกลางน้ำ (Midstream) : บริการเชื่อมต่อและอินเทอร์เน็ตเกตเวย์ (NIX และ IIG) มีมูลค่า 13,473 ล้านบาท ในปี 2568 คิดเป็นร้อยละ 3.4 ของมูลค่าทางเศรษฐกิจรวม และมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี (CAGR) ร้อยละ 0.4 ช่วงปี พ.ศ. 2569 – 2573
- อุตสาหกรรมปลายน้ำ (Downstream): บริการ Mobile Broadband และ Fixed Broadband แก่ผู้ใช้ปลายทาง ครองสัดส่วนสูงสุดประมาณร้อยละ 74 ของมูลค่าทางเศรษฐกิจรวม หรือ 291,204 ล้านบาท ในปี 2568 ประกอบด้วยบริการ Mobile Broadband 207,774 ล้านบาท และบริการ Fixed Broadband 83,430 ล้านบาท โดยมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี (CAGR) ร้อยละ 2.4 ช่วงปี พ.ศ. 2569 – 2573
จากข้อมูลดังกล่าว สะท้อนให้เห็นว่า บริการปลายน้ำยังเป็นแหล่งรายได้หลักของอุตสาหกรรม ขณะที่โครงข่าย 4G และ 5G ครอบคลุมร้อยละ 98.5 และร้อยละ 94 ของประชากรแล้ว และตลาด B2C มีแนวโน้มอิ่มตัว การเติบโตในระยะต่อไปจึงมาจากการยกระดับคุณภาพโครงข่ายและการขยายการใช้งานสู่ภาคธุรกิจ (B2B) เป็นสำคัญ

อย่างไรก็ตาม ทิศทางแนวโน้มการลงทุนในระยะต่อไป พบว่า มูลค่าการลงทุนในอุตสาหกรรม Mobile Broadband และ Fixed Broadband คาดว่าจะเพิ่มขึ้นจาก 81,150 ล้านบาทในปี 2569
เป็น 93,600 ล้านบาทในปี 2573 หรือมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี (CAGR) ร้อยละ 3.63
โดยการลงทุนของ Mobile Broadband เปลี่ยนผ่านจากการขยายพื้นที่ครอบคลุมไปสู่การเพิ่มประสิทธิภาพของโครงข่ายเพื่อรองรับ 5G Advanced ซึ่งในระยะแรกจะมุ่งพื้นที่ที่มีการใช้งานหนาแน่น ก่อนขยายสู่ภาคอุตสาหกรรมที่มีอุปสงค์ชัดเจน เช่น นิคมอุตสาหกรรม ท่าเรือขนส่งสินค้า และโรงพยาบาล รวมทั้งเริ่มเตรียมความพร้อมสู่ 6G ราวปี 2573
ขณะที่การลงทุนของ Fixed Broadband เป็นไปตามวัฏจักรเทคโนโลยี โดยการยกระดับจาก GPON (2.5/1.25 Gbps) สู่ XGS-PON (10/10 Gbps) จะเป็นเป้าหมายหลัก ควบคู่กับการลงทุนท่อร้อยสายตามแผนนำสายสื่อสารลงใต้ดิน
ทั้งนี้ ความคุ้มค่าเชิงพาณิชย์ ต้นทุนสิทธิแห่งทาง และข้อจำกัดด้านการใช้โครงสร้างพื้นฐานร่วม ยังทำให้การลงทุนมีแนวโน้มกระจุกตัวในพื้นที่ที่มีอุปสงค์สูง ในภาพรวม การยกระดับเทคโนโลยีให้สอดคล้องกับทิศทางของโลกจะช่วยให้โครงข่าย Mobile Broadband และ Fixed Broadband เป็นโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่รองรับการใช้งานของภาคธุรกิจและภาคอุตสาหกรรม และเป็นฐานสำคัญของการขยายตัวของเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศในระยะต่อไป
หมายเหตุ: การประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจดังกล่าว เป็นการวัดมูลค่ากิจกรรมตามห่วงโซ่คุณค่าภายใต้ขอบเขตการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่การคำนวณผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ หรือ GDP รายละเอียด วิธีการคำนวณ นิยาม อ่านได้ใน “รายงานการประมาณการมูลค่าเศรษฐกิจและการลงทุนอุตสาหกรรม Mobile Broadband และ Fixed Broadband ปี 2569-2573”