โลกยังไม่ถึงเวลา ‘เอไอบูม’

คอลัมน์ : ชีพจรเศรษฐกิจโลก 
ผู้เขียน : ไพรัตน์ พงศ์พานิชย์

ผู้เชี่ยวชาญด้านวิวัฒนาการของเทคโนโลยี ตั้งข้อสังเกตว่า ในหนึ่งสัปดาห์ที่ผ่านมามีหลายอย่างที่แสดงให้เห็นว่า สภาวะ “เอไอบูม”

ที่หลายคนคาดหมายกันไว้อาจจะยังมาไม่ถึง หรืออย่างน้อยก็มาถึงล่าช้ากว่าที่คาดหวังไว้อย่างมาก

สัญญาณประการแรกก็คือผลการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐอเมริกา ที่ทำให้ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าภาวะสุกงอมทางการเมืองสำหรับการเบ่งบานของธุรกิจเอไอนั้นจะล่าช้าออกไปอีก การที่พรรคเดโมแครตกวาดเสียงข้างมากไปครองทั้งในสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา ทำให้บรรดาคนที่หวั่นเกรงกันว่าจะมีแรงต่อต้านงบประมาณรายจ่ายมหาศาลเพื่อการนี้ส่อเค้าว่าจะเกิดขึ้นจริง ๆ นอกจากเรื่องนี้แล้วก็ยังมีปัญหาเรื่องหนี้ภาครัฐที่เริ่มกองเป็นภูเขาเลากาขึ้นทุกที สมทบด้วยการต่อต้านการก่อสร้าง “ดาต้าเซ็นเตอร์” ที่ชัดเจนเป็นรูปธรรมมากขึ้น

สัญญาณเหล่านี้ส่งผลให้หุ้นเทคโนโลยีในตลาดหุ้นร่วงระนาว

ตลาดหุ้นวอลล์สตรีตถึงกับต้องเผชิญกับวันที่เลวร้ายที่สุดนับตั้งแต่วิกฤตโควิดเป็นต้นมา เมื่อหุ้นมูลค่า 3.2 ล้านล้านดอลลาร์หายวับไปจากตลาดภายในระยะเวลาเพียงวันเดียว แอนโทรปิค (Anthropic) ผู้พัฒนาโคล้ด แชตบอต (Claude Chatbot) ตั้งความหวังไว้ว่าจะระดมทุนได้ไม่น้อยกว่า 1.5 ล้านล้านดอลลาร์ แต่เอาเข้าจริง หลายคนเชื่อว่าอาจจะไม่ได้แตะแม้กระทั่งเงิน 1 ล้านล้านดอลลาร์เท่านั้นด้วยซ้ำ

บริษัทผู้ผลิตชิปเอไอที่เป็นเจ้าตลาดอยู่อย่างเอ็นวิเดีย ได้แต่นั่งมองหุ้นมูลค่ากว่า 400,000 ล้านดอลลาร์หายวับไปกับตา ซึ่งส่งผลให้มหาเศรษฐีที่ได้ชื่อว่าเป็นคนที่รวยที่สุดในโลก อย่างอีลอน มัสก์ ต้องสูญเงินไปมากถึง 113,000 ล้านดอลลาร์ในเวลาเพียง 2 วันเท่านั้น

อย่างไรก็ตาม เว้นเสียแต่ว่าเหตุการณ์ครั้งนี้จะทำให้เศรษฐี มหาเศรษฐีทั้งหลายรวยน้อยลงกว่าเดิมบ้างเล็กน้อยแล้ว หลายคนกลับมองว่าการระดมเทขายหุ้นในครั้งนี้อาจไม่ใช่เรื่องเลวร้ายเสียทั้งหมด อย่างน้อยก็ช่วยนำ “ความเป็นจริง” มาแสดงให้เห็นว่าทั้งหมดเป็นเพียงส่วนหนึ่งของอุตสาหกรรมที่เตรียมแผนการใช้จ่ายและคำนวณมูลค่าไว้ว่า จะมากจะน้อยขึ้นอยู่กับความคาดหวังต่อกำไรที่จะเกิดขึ้นในอนาคตเท่านั้น

ทรรศนะนี้ไม่ใช่ความเห็นของบุคคลทั่วไป หากแต่เป็นของคนที่มีอิทธิพลสูง อย่างเช่นหัวหน้าฝ่ายวิจัยของ โกลด์แมน แซคส์ เรื่อยไปจนถึง ดารอน อาเซโมกลู เจ้าของรางวัลโนเบลเศรษฐศาสตร์คนล่าสุด ที่ระบุออกมาตรง ๆ ว่า เอไออาจเป็นตัวพลิกโฉมหน้าเศรษฐกิจ แต่ข้อเท็จจริงนี้ก็ไม่ใช่เครื่องการันตีแต่อย่างใดว่านักลงทุนทุกคนจะได้เม็ดเงินที่ตนเองหว่านลงไปให้กับอุตสาหกรรมนี้กลับคืนมาแน่ ๆ แต่อย่างใดทั้งสิ้น

คนใหญ่คนโตที่สูญเสียสูงมากอีกคนก็คือ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ที่ปฏิเสธข้อกังวลเกี่ยวกับเอไอไปทั้งหมด รวมถึงเรื่องความจำเป็นที่ต้องมีการบังคับใช้กฎเกณฑ์เข้มงวดมากขึ้นกว่าเดิม แม้ว่าคนอเมริกันมากมายต้องการมาตรการรักษาความปลอดภัยที่เข้มงวดที่ว่านั้นก็ตามที ทรัมป์ตีตราความกังวลเกี่ยวกับเอไอไว้ว่าเป็นเรื่อง “จอมปลอม” สุดท้ายรีพับลิกันก็ต้องชดใช้การปฏิเสธที่จะรับฟังที่ว่านี้ไปในที่สุด

ในทรรศนะของทรัมป์ศักยภาพของคอมพิวเตอร์ถือเป็น “ทรัพย์สินของชาติ” ซึ่งจำเป็นต้องช่วยกันขยายให้ใหญ่โตโดยเร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ พร้อมกันนั้นก็ปัดทิ้งการต่อต้านการสร้างสาธารณูปโภคพื้นฐานเพื่อการนี้ รวมถึงบรรดาบริษัทที่เป็นผู้รับผิดชอบในการก่อสร้าง

ประธานาธิบดีอเมริกันทำเหมือนไม่ได้ยินบรรดาผู้มีสิทธิออกเสียงที่พากันแสดงความคับข้องใจต่อราคาค่าไฟฟ้า, การขาดแคลนและความต้องการน้ำ และภาวะดิสรัปชั่น ที่เอไอจะก่อให้เกิดขึ้นกับวิถีการดำรงชีวิตของพวกเขา ส่งผลให้เดโมแครตได้ทีรณรงค์หาเสียงอย่างต่อเนื่อง ต่อต้านสิ่งที่จะกลายเป็นต้นทุนซึ่งชาวบ้านจะต้องเป็นคนควักกระเป๋า แต่ผลประโยชน์ที่ได้กลับไปตกอยู่กับบรรดาเศรษฐีกับบริษัทเทคโนโลยีทั้งหลายที่บริจาคเงินหาเสียงให้ทรัมป์

อีลอน มัสก์ เจ้าของสเปซเอ็กซ์ บริษัทที่รวมเอากิจการอวกาศ, การเชื่อมต่อผ่านดาวเทียม และกลุ่มพัฒนาเอไอเข้าไว้ในบริษัทเดียว กล่าวเตือนเอาไว้ในหนังสือรายงานความคืบหน้าเมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมาว่า การออกกฎเกณฑ์เข้มงวดใหม่อาจทำให้แผนการเติบโตของบริษัทตกหลุมตกร่อง

เขาหอบเงิน 200 ล้านดอลลาร์มาใช้จ่ายในการสนับสนุนการหาเสียงของพรรครีพับลิกันในรัฐเทกซัส ในขณะที่เดโมแครตพุ่งเป้าโจมตีไปที่ดาต้าเซ็นเตอร์ ในรัฐนี้หรือรัฐใด ๆ ที่บรรดาผู้มีสิทธิออกเสียงแสดงความเห็นต่อต้านการขยายตัวอย่างรวดเร็วของอุตสาหกรรมนี้ ผลก็คือ มัสก์ “ซื้อ” ผลการเลือกตั้งไม่ได้ และเดโมแครตคว้าชัยชนะได้ทั้งเก้าอี้วุฒิสภาของรัฐ และเก้าอี้ผู้ว่าการรัฐ แถมด้วยสภาผู้แทนราษฎรของรัฐเทกซัสไปแบบสบาย ๆ และทำให้แนวคิดต่อต้านการก่อสร้างดาต้าเซ็นเตอร์กลายเป็นเทรนด์ของทั้งประเทศไปในที่สุด

ในแนวคิดของพรรคเดโมแครตบริษัทเอไอต้องเป็นผู้รับผิดชอบในต้นทุนทั้งที่เกิดขึ้นกับสิ่งแวดล้อมและผลกระทบต่อสังคม อันเนื่องมาจากการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานดังกล่าว เช่นเดียวกับความเสียหายใด ๆ อันจะเกิดขึ้นมาได้จากผลผลิตของพวกเขา สภาคองเกรสชุดใหม่ดูเหมือนจะพร้อมยิ่งกว่าพร้อม ที่จะปกป้องผู้มีสิทธิออกเสียงจากค่าไฟฟ้าที่เพิ่มสูงขึ้นอันเนื่องมาจากการขยายตัวของดาต้าเซ็นเตอร์ และทำให้แน่ใจได้ว่า จะมีการทดสอบความปลอดภัยของเทคโนโลยีเอไอที่ก้าวหน้าทั้งหลายที่ต้องเข้าใจชัดเจนว่าจะต้องชดใช้หากเกิดอันตรายขึ้นมาอย่างไร

แนวคิดนี้ได้รับการตอบรับด้วยดี ประชาชนมีความมั่นใจมากขึ้นว่ารัฐบาลที่พวกเขาเลือกตั้งขึ้นมาสามารถปกป้องวิถีของชีวิตและวิถีของชุมชนทั้งหมดของพวกเขาได้ในอนาคต ดังนั้น ไม่ว่าหุ้นเทคโนโลยีในตลาดจะร่วงกราวรูด หรือยักษ์อย่างเอไอถูกจับยัดกลับเข้าไปในตะเกียงเหมือนเดิมอีกครั้งจนเกิดความล่าช้ามหาศาลตามมาก็ไม่เป็นไร

ด้วยเหตุที่ว่า เฉพาะในปี 2026 นี้เพียงปีเดียว เทคโนโลยีเอไอก็ทำให้คนอเมริกาตกงานไปแล้วมากถึง 120,000 คน !