ความรับผิดชอบ

คอลัมน์ : SD Talk
ผู้เขียน : อภิวุฒิ พิมลแสงสุริยา

ภาษาอังกฤษมีคำที่แปลเป็นไทยว่า “ความรับผิดชอบ” อยู่ 2 คำคือ Responsibility และ Accountability

หลาย ๆ ท่านคงไม่ทราบว่า 2 คำนี้ต่างกันอย่างไร ?

ผมขออธิบายในบริบทของการบริหารจัดการละกันนะครับ (ความหมายในบริบทอื่นผมไม่ทราบ)

คำว่า Responsibility เป็นความรับผิดชอบแบบ “เมื่อคุณทำคุณต้องรับ” เช่น แคชเชียร์ทอนเงินให้ลูกค้าผิด แคชเชียร์ต้องรับผิดชอบ พนักงานทำเอกสารผิดพลาด เป็นเหตุให้เกิดความเสียหาย พนักงานคนนั้นก็ต้องรับผิดชอบ เป็นต้น แบบนี้เรียกว่าพนักงานต้อง Take Responsibility

ส่วนคำว่า Accountability เป็นความรับผิดชอบแบบ “แม้ไม่ได้เป็นคนทำก็ต้องรับ” เช่น ลูกน้องทำตัวเลขในสไลด์มาผิด หัวหน้าเอาไปนำเสนอแล้วถูกตำหนิ หัวหน้าจะโยนความรับผิดชอบให้ลูกน้องด้วยการบอกว่า “ผมไม่ได้ทำ ลูกน้องเป็นคนทำ” แบบนี้ไม่ได้

เพราะแม้หัวหน้าไม่ได้เป็นคนทำ แต่เมื่อลูกน้องส่งมาให้ดูและตนเองเป็นคนนำเสนอ ก็ต้อง “รับผิดชอบ” ด้วย แบบนี้เรียกว่าหัวหน้าต้อง Take Accountability

ดังนั้น ถ้าแปลให้เข้าใจง่ายขึ้น (โดยไม่ได้สนใจว่าถูกต้องตามหลักภาษาหรือไม่) Responsibility น่าจะแปลว่า “การรับผิดชอบ” และ Accountability น่าจะแปลว่า “การร่วมรับผิดชอบ”

หลายคนคงจะงงว่า แล้วผมมาพูดเรื่องนี้ทำไม ?

1.ถ้าสังเกตให้ดี หลาย ๆ องค์กรจะมีค่านิยมหลัก (Core Values) ในเรื่องของความรับผิดชอบ ซึ่งจะเห็นได้ว่า ภาษาอังกฤษไม่ได้เขียนว่า Responsibility แต่จะใช้คำว่า Accountability เพราะต้องการสร้างพฤติกรรมของการ “ร่วมกันรับผิดชอบ” ต่อสิ่งที่เกิดขึ้น

แม้ตนเองจะไม่ได้เป็นคนทำก็ตาม-ถ้าไม่กำหนดไว้อย่างนี้ บางทีพนักงานอาจเถียงว่า เรื่องบางเรื่องหรือปัญหาบางอย่างที่เกิดขึ้น “ไม่เกี่ยวกับฉัน ฉันไม่ได้เป็นคนทำ ทำไมต้องรับผิดชอบ” จะได้ตอบกลับอย่างเต็มปากเต็มคำว่า “ก็เพราะเป็น Accountability ของพวกเราไง”

2.หัวหน้าหรือผู้บริหารหลายคนชอบโยนความผิดให้ลูกน้อง โดยอ้างว่า “ฉันไม่ได้ทำ ลูกน้องเป็นคนทำ เดี๋ยวไปดุลูกน้องให้” ถ้าเจอหัวหน้าที่พูดแบบนี้ ให้สวนกลับทันทีว่า “ไม่ว่าลูกน้องคนไหนทำ ก็เป็น Accountability ที่หัวหน้าต้องร่วมรับผิดชอบจ้า”

ที่ถูกแล้วหัวหน้าควรพูดว่า “นี่เป็นความรับผิดชอบร่วมกัน เรามาช่วยกันแก้ไขปัญหา ดีกว่าการโทษกันไปโทษกันมาเพื่อหาว่าใครเป็นคนผิด”

เมื่อเราและหัวหน้าของเราเข้าใจความแตกต่างของคำสองคำนี้ ก็จะทำให้รู้ได้ว่าใครควรต้องรับผิดชอบ (Take Responsibility) และใครควรต้องร่วมรับผิดชอบ (Take Accountability) ซึ่งจะช่วยให้การทำงานเป็นทีมและการเป็นผู้นำมีประสิทธิภาพมากขึ้น

การปฏิบัติตามหลักการนี้จะช่วยเสริมสร้างความเป็นมืออาชีพ และความเป็นผู้นำที่ได้รับการยอมรับในระดับสากลได้