จับตาเวียดนาม เดินหน้าเปิดตัว ตลาดหลักทรัพย์สตาร์ทอัพแห่งแรก

เวียดนามเดินหน้าเตรียมเปิดตัวแพลตฟอร์มซื้อขายหุ้นที่เน้นสตาร์ทอัพแห่งแรก ช่วยให้บริษัทเทคโนโลยีสามารถดึงดูดเงินทุนได้

นิกเคอิ เอเชีย (Nikkei Asia) รายงานว่าเวียดนามกำลังเตรียมเปิดตัวแพลตฟอร์มซื้อขายหุ้นที่เน้นสตาร์ทอัพแห่งแรก ซึ่งถือเป็นความพยายามขับเคลื่อนระบบนิเวศนวัตกรรมของประเทศด้วยการช่วยให้บริษัทเทคโนโลยีสามารถดึงดูดเงินทุน ตามที่ฮวง มินห์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของเวียดนาม ประกาศแผนดังกล่าวเมื่อเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา

ส่วนหนึ่งของการบังคับใช้กฎหมายวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมที่เพิ่งผ่านสภา แผนริเริ่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของนโยบายผลักดันที่กว้างขึ้นภายใต้มติที่ 57 ของคณะปูลิตบูโรเวียดนาม ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อผลักดันเวียดนามไปสู่เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี

กระทรวงกำลังร่างกฤษฎีกาและแนวปฏิบัติต่างๆ ซึ่งรวมถึงแผนการจัดตั้งตลาดหลักทรัพย์สตาร์ทอัพ ซึ่งเป็นที่ถกเถียงกันมานาน คาดว่าจะนำเสนอกฎระเบียบเหล่านี้ต่อรัฐบาลในเดือนตุลาคมนี้

ตามมาตรา 41 ของกฎหมายฉบับใหม่ ตลาดหลักทรัพย์เวียดนาม (VNX) จะจัดตั้งคณะกรรมการซื้อขายหุ้นเฉพาะสำหรับสตาร์ทอัพ ผู้เข้าร่วมที่มีสิทธิ์ประกอบด้วยนักลงทุน กองทุนร่วมลงทุนระดับชาติและระดับจังหวัด กองทุนพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของบริษัท บริษัทร่วมลงทุนทั้งในและต่างประเทศ สถาบันการเงิน นักลงทุนสตาร์ทอัพที่ได้รับการรับรอง และบริษัทนวัตกรรม

รัฐบาลจะออกหลักเกณฑ์โดยละเอียดเกี่ยวกับการจดทะเบียน เงื่อนไขการจดทะเบียน และข้อกำหนดการเปิดเผยข้อมูล ซึ่งออกแบบมาเพื่อสะท้อนถึงความเสี่ยงของสตาร์ทอัพที่ยังไม่สามารถบรรลุเกณฑ์ความสามารถในการทำกำไรได้ในช่วงเริ่มต้น แพลตฟอร์มใหม่นี้จะไม่ใช่อุตสาหกรรมแบบสแตนด์อโลน แต่จะเป็นกลุ่มย่อยที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฮานอยหรือโฮจิมินห์

หากการดำเนินการนี้ประสบความสำเร็จ สตาร์ทอัพในเวียดนามสามารถเลือกที่จะเข้าสู่ตลาดสาธารณะครั้งแรกในประเทศได้

ตามข้อมูลจากกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เวียดนามเป็นที่ตั้งของสตาร์ทอัพมากกว่า 4,000 ราย โดยมีธุรกิจ 11 แห่งที่มีมูลค่ามากกว่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 3.2 พันล้านบาท ) พื้นที่ทำงานร่วมกัน 202 แห่ง กองทุนลงทุน 208 กองทุน และองค์กรสนับสนุนธุรกิจ 35 แห่ง อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันเวียดนามมีสตาร์ทอัพระดับยูนิคอร์นที่ได้รับการยอมรับเพียง 4 แห่ง ซึ่งมีมูลค่ามากกว่า 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ได้แก่ VNG, MoMo, VNLife (VNPay) และ Sky Mavis

รากฐานทางกฎหมายยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น และยังไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดการบังคับใช้ ตวน เฮียป ฝ่าม ผู้อำนวยการฝ่ายการลงทุนของ BK Holdings คาดหวังว่ากระทรวงการคลังจะร่วมมือกับสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (VNX) และ VNX จะนำกรอบการทำงานนี้ไปใช้ภายในปลายปีนี้

“นี่เป็นก้าวสำคัญในการแปลงนโยบายไปสู่การปฏิบัติ” ฝ่ามกล่าว

ฝ่ามมองว่าตลาดหลักทรัพย์เป็นเครื่องมือในการสร้างมาตรฐานการตรวจสอบสตาร์ทอัพ เพิ่มความโปร่งใส และให้การสนับสนุนจากรัฐบาลอย่างตรงจุด เขายังกล่าวอีกว่าตลาดหลักทรัพย์นี้อาจช่วยเพิ่มสภาพคล่องในตลาดและสร้างโอกาสในการออกจากตลาดสำหรับกองทุนร่วมลงทุน

เวียดนามยังขาดตลาดทางออกที่เป็นรูปธรรม การเสนอขายหุ้นต่อประชาชนทั่วไป (IPO) และการควบรวมกิจการ (M&A) ซึ่งเป็นสองช่องทางทางออกที่ได้รับความนิยมมากที่สุด กำลังลดลง

“หุ้นส่วนจำกัดให้ความสำคัญกับผลตอบแทนที่เกิดขึ้นจริงมากกว่าที่เคย ดังนั้นจึงระมัดระวังในการลงทุนใหม่” จ่อง ฮวง หุ้นส่วนของ VinaCapital Ventures กล่าวกับ DealStreetAsia ในการสัมภาษณ์ก่อนหน้านี้

ฝ่ามยอมรับว่าเวียดนามเข้าสู่ตลาดนี้ช้า เขาจึงสนับสนุนการเรียนรู้จากตลาดขั้นสูง เช่น สิงคโปร์ เกาหลีใต้ อิสราเอล และสหรัฐ และเรียกร้องให้มีเกณฑ์การจดทะเบียนที่ใช้งานได้จริงซึ่งเหมาะสมกับขนาดเศรษฐกิจของเวียดนาม

ตลาดหุ้นเวียดนามยังไม่ตอบโจทย์

ตลาดหุ้นเวียดนามยังไม่สามารถเป็นช่องทางเงินทุนที่ยั่งยืนสำหรับบริษัทเทคโนโลยีได้ เหงียน หง็อก อันห์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ SSI Asset Management ให้สัมภาษณ์กับ CafeF สื่อท้องถิ่นว่า แม้จะดำเนินธุรกิจในเวียดนาม แต่สตาร์ทอัพจำนวนมากก็ตั้งบริษัทในต่างประเทศ โดยเฉพาะในสิงคโปร์ เพื่อเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ง่ายขึ้น

ในบรรดาบริษัทกว่า 1,610 แห่งที่จดทะเบียนซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ มีเพียง 16 แห่งเท่านั้นที่อยู่ในกลุ่มเทคโนโลยี ในบรรดา 30 บริษัทใหญ่ที่สุดของเวียดนาม FPT ซึ่งให้บริการด้านไอที โทรคมนาคม และการศึกษา เป็นผู้เล่นรายเดียวที่เป็นตัวแทนของภาคเทคโนโลยี

“หากคุณถามว่ามีบริษัทเทคโนโลยีใดบ้างที่เสนอขายหุ้นต่อสาธารณะครั้งแรก (IPO) ในตลาดเวียดนามในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา คำตอบคือไม่” เหงียนกล่าวและระบุอีกว่า นี่เป็นเรื่องที่น่าทึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อพิจารณาถึงกระแสการเสนอขายหุ้นต่อสาธารณะครั้งแรก (IPO) ที่เฟื่องฟูในปี 2017 2018 และ 2019 ซึ่งตอนนั้นยังไม่มีบริษัทเทคโนโลยีเกิดขึ้นเลย

ดาวิเด คาลี หัวหน้าที่ปรึกษาศูนย์สนับสนุนสตาร์ทอัพแห่งชาติ กล่าวถึงตลาดทุนของเวียดนามว่า แม้ว่าแนวคิดเรื่องตลาดหลักทรัพย์สตาร์ทอัพจะแพร่หลายมานานหลายปีแล้ว แต่นี่เป็นก้าวแรกทางกฎหมายที่เป็นรูปธรรม อย่างไรก็ตาม พวกเขาไม่ได้สร้างตลาดหลักทรัพย์ใหม่ แต่เป็นการจดทะเบียนย่อยภายใต้โครงสร้างปัจจุบัน ซึ่งน่าจะอยู่ในตลาดหลักทรัพย์โฮจิมินห์หรือฮานอย โดยใช้เกณฑ์เฉพาะชุดหนึ่ง

ตลาดทุนของเวียดนามประกอบด้วยสามหน่วยงาน ได้แก่ ตลาดหลักทรัพย์ฮานอยและโฮจิมินห์ และบริษัทโฮลดิ้งของตลาดหลักทรัพย์เวียดนาม ซึ่งคาลีกล่าวว่า บริษัทโฮลดิ้งทำให้เส้นแบ่งระหว่างกฎระเบียบและการกำกับดูแลเลือนลาง ซึ่งมักจะเพิ่มความซับซ้อนมากกว่าความชัดเจน

แม้จะมีโครงสร้างที่ซับซ้อน เขาชี้ให้เห็นว่าช่วงเวลาของการแลกเปลี่ยนอาจเป็นโอกาสที่ดี มูลค่าการซื้อขายรายวันในตลาดหลักทรัพย์โฮจิมินห์พุ่งทะลุ 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (32,000 ล้านบาท) เพิ่มขึ้น 20% เมื่อเทียบรายปี ขณะที่เวียดนามกำลังเข้าใกล้การจัดประเภทตลาดเกิดใหม่

คาลีเชื่อว่าความกระตือรือร้นของนักลงทุนอาจเปลี่ยนกระแสเงินทุนหมุนเวียนในตลาดที่มีอยู่ 5% ถึง 10% ไปสู่กลุ่มสตาร์ทอัพ ซึ่งอาจปลดล็อกเงินทุน 20,000-50,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 6.5 แสนล้านบาท-1.6 ล้านล้านบาท) หากแพลตฟอร์มขยายตัว