สภาการศึกษา ถอดบทเรียนชายแดนไทย-กัมพูชา ขับเคลื่อนนโยบาย

สภาการศึกษา (สกศ.) ผนึกกำลังทุกภาคส่วน ถอดบทเรียนชายแดนไทย-กัมพูชา ขับเคลื่อนนโยบายการศึกษาในภาวะฉุกเฉิน (Education in Emergency) 

รศ.ดร.ประวิต เอราวรรณ์ เลขาธิการสภาการศึกษา ได้กล่าวเปิดการประชุม โดยเน้นย้ำว่า “พื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชา ซึ่งครอบคลุม 7 จังหวัด ได้แก่ อุบลราชธานี ศรีสะเกษ บุรีรัมย์ สุรินทร์ สระแก้ว จันทบุรี และตราด เป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญที่มีความเปราะบางสูง และเผชิญความท้าทายหลายประการ โดยเฉพาะในสถานการณ์ปัจจุบันที่มีปัญหาความมั่นคงชายแดน

สถานการณ์ดังกล่าวส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อระบบการศึกษา โรงเรียนไม่สามารถจัดการเรียนการสอนได้เต็มรูปแบบ ขาดความพร้อมด้านสถานที่และสิ่งอำนวยความสะดวก ขณะที่บุคลากรทางการศึกษาก็ได้รับผลกระทบต่อขวัญและกำลังใจ

สกศ.เห็นความสำคัญของปัญหาดังกล่าว จึงจัดการประชุมถอดบทเรียน เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ และถอดบทเรียนสภาพการจัดการศึกษา ปัจจัยความสำเร็จ และประเด็นท้าทายของการจัดการศึกษาในพื้นที่ความไม่สงบชายแดนไทย-กัมพูชา เพื่อนำไปสู่การจัดทำเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายในภาวะฉุกเฉิน (Education in Emergency) ต่อไป

ภายในงานประชุมมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผ่านการตั้งประเด็นคำถามที่หลากหลาย เพื่อรวบรวมความคิดเห็นและประสบการณ์จากผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่และผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งคาดว่าจะได้รับข้อมูลและข้อเสนอแนะที่สำคัญในหลายด้าน อาทิ “ฉายภาพสถานการณ์จริงจากพื้นที่” ที่ประชุมเปิดประเด็นด้วยการบอกเล่าบรรยากาศในวันแรกของสถานการณ์ความไม่สงบ และกรณีศึกษาการตัดสินใจเร่งด่วนของผู้บริหารโรงเรียนในพื้นที่ด่านหน้า ตลอดจนความท้าทายเร่งด่วนในการประสานงานเพื่ออพยพประชาชน

โดยเฉพาะเด็กนักเรียนและครู ทั้งสะท้อนผ่านมุมมองของผู้ปฏิบัติงานด้านการศึกษา และผู้ปฏิบัติงานปกครอง โดยที่ประชุมร่วมกันชี้ให้เห็นถึงสภาพปัญหาร่วมกันที่เกิดขึ้นกับโรงเรียนในพื้นที่ชายแดน ในภาพรวมของแต่ละจังหวัด และปัญหาที่ส่งผลกระทบอย่างหนักหน่วงที่สุดสำหรับเด็กและคุณครู

“วิเคราะห์บทเรียนและปัจจัยความสำเร็จ” ที่ประชุมร่วมกันหารือถึงแนวทางการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่ประสบความสำเร็จด้วยการวิเคราะห์ ปัจจัยสำคัญที่ทำให้การจัดการศึกษายังคงดำเนินต่อไปได้ในภาวะวิกฤต และจุดอ่อนหรือประเด็นท้าทายเชิงโครงสร้างที่วิกฤตเผยให้เห็นอย่างชัดเจนที่สุดจากนักวิชาการ ตลอดจนบทเรียนเกี่ยวกับการดูแลขวัญและกำลังใจและการสื่อสารไปยังโรงเรียน ผู้ปกครอง และครูในภาวะฉุกเฉิน

และ “มองไปข้างหน้าและข้อเสนอนโยบาย” การเสนอนโยบายเร่งด่วนและนโยบายระยะยาวที่จะช่วยแก้ปัญหาที่กำลังเผชิญอยู่ การจัดระบบโครงสร้างทางการศึกษาให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อม โดยเฉพาะพื้นที่ชายแดนที่อาจก่อให้เกิดภาวะฉุกเฉิน รวมถึงการพัฒนาหลักสูตร ครู และเทคโนโลยีให้พร้อมรับมือสถานการณ์ฉุกเฉิน ตลอดจนปรับกฎหมาย ข้อปฏิบัติ และการใช้ทรัพยากรให้ยืดหยุ่นเหมาะสมต่อสถานการณ์

ประเด็นสำคัญอีกอย่างคือ ควรพัฒนาแนวทางการบูรณาการระหว่างหน่วยงานระหว่างกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงกลาโหม และหน่วยงานอื่น ๆ เพื่อให้การช่วยเหลือไปถึงโรงเรียนได้อย่างรวดเร็วและมีเอกภาพ

สกศ.คาดหวังว่าการประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ จะช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้รับทราบสภาพการจัดการศึกษา พร้อมข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะ โดย สกศ.นำข้อมูลที่ได้จากการประชุมไปประกอบการจัดทำข้อเสนอนโยบายการศึกษาในภาวะฉุกเฉิน มุ่งให้ได้แนวทางที่ครบถ้วน สอดคล้องกับความเป็นจริง และตอบโจทย์ผู้เรียนและสังคมในอนาคต

ทั้งยังเป็นการสร้างความพร้อมเชิงระบบ เพิ่มศักยภาพในการรับมือกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงได้อย่างทันท่วงที และเสริมความมั่นคง ยืดหยุ่น และยั่งยืนให้แก่ระบบการศึกษาไทยในระยะยาว