‘อรรถพล’ กับภารกิจ 4 เดือน ดัน 4 โปรเจ็กต์โซลาร์-ปรับไส้ใน PDP 2026

จากอดีตประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ผู้เป็นเสมือน “แม่ทัพ” แห่งวงการพลังงาน สู่บทบาทหัวเรือใหญ่ระดับชาติในตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน และเป็น 1 ใน 4 รัฐมนตรีคนนอกของรัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี

อาจมองได้ว่า การก้าวสู่ตำแหน่งรัฐมนตรีพลังงาน เหมือนจะเป็นเส้นทางที่คุ้นเคยสำหรับผู้ที่เติบโต สั่งสมประสบการณ์มากับแวดวงพลังงาน แต่ในความเป็นจริง การตัดสินใจเข้าสู่สนามการเมืองท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่เปราะบาง พร้อมแรงกดดันจากภาคเอกชนให้เร่งเดินหน้าแผนพลังงานระดับชาติ รวมถึงโจทย์ใหญ่ในการดูแลค่าครองชีพ ทั้งค่าไฟฟ้าและน้ำมันของประชาชน ไม่ใช่เรื่องง่าย และเป็นบททดสอบใหม่ที่ท้าทายยิ่งกว่าเดิม

“ประชาชาติธุรกิจ” สัมภาษณ์พิเศษ นายอรรถพล ฤกษ์พิบูลย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ถึงภารกิจในการกำกับดูแลพลังงานในห้วงเวลาจำกัดแค่ 4 เดือน

โซลาร์ประชาชนเกิดสิ้นปีนี้

นโยบาย Quick Big Win ของกระทรวงพลังงาน เร่งขับเคลื่อน คือ 1) โครงการโซลาร์ฟาร์มชุมชน เป้าหมายกำลังการผลิต 1,500 เมกะวัตต์ กำหนดขนาดติดตั้งแต่ละจุดไม่เกิน 10 เมกะวัตต์ และต้องเป็นจุดที่เชื่อมต่อกับสายส่งการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) ได้เท่านั้น ซึ่งจากการตรวจสอบพบว่า มีจุดที่เชื่อมต่อได้มากกว่า 1,000 จุดกระจายทั่วประเทศ ส่วนการจับมือระหว่างเอกชนผู้ก่อสร้างโรงไฟฟ้ากับชุมชน ได้มีการประสานไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย เรียบร้อยแล้ว ชุมชนจะได้รับประโยชน์เป็นส่วนลดค่าไฟฟ้า

ขณะที่โครงการกำหนดให้เอกชน 1 ราย มีสัดส่วนติดตั้งได้ไม่เกิน 30 เมกะวัตต์ เพื่อกระจายโอกาสไปยังหลายบริษัท เราพยายามออกแบบกฎระเบียบให้ละเอียดรอบคอบกว่าในอดีต ขณะนี้อยู่ระหว่างการออกกฎระเบียบ คาดว่าจะประกาศหลักเกณฑ์ได้ในเดือนธันวาคม 2568

2) ส่วนโครงการโซลาร์เพื่อเกษตรกร เช่น ติดตั้งปั๊มน้ำในพื้นที่เกษตรกรรมและระบบประปาหมู่บ้าน โดยร่วมกับกระทรวงมหาดไทย ตั้งเป้า 5,000 จุด เปลี่ยนจากใช้ไฟฟ้าเป็นใช้โซลาร์ในการสูบน้ำแทน 3) โครงการตั้งระบบโซลาร์ครัวเรือนลดหย่อนภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาได้สูงสุด 200,000 บาท ตอนนี้เรื่องอนุมัติหมดแล้ว เรื่องอยู่ที่กรมสรรพากร คาดว่าธันวาคมนี้จะประกาศ

และ 4) โครงการการผลิตไฟฟ้าจากโซลาร์ลอยน้ำใน 3 เขื่อนหลักของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ได้แก่ เขื่อนภูมิพล เขื่อนวชิราลงกรณ และเขื่อนศรีนครินทร์ เป้าหมาย 1,600 เมกะวัตต์ ใช้งบฯลงทุนกว่า 10,000 ล้านบาท ปัจจุบันได้อนุมัติงบประมาณแล้ว โครงการนี้มีต้นทุนการผลิตไฟฟ้าที่ค่อนข้างต่ำ เพราะใช้พื้นที่หลังเขื่อนและโครงสร้างพื้นฐานเดิม ช่วยลดต้นทุนค่าไฟของประชาชนได้โดยตรง คาดว่าต้นทุนค่าไฟจะอยู่ประมาณ 1 บาทกว่า ๆ ต่อหน่วย

ลงทุนสายส่งป้อนดาต้าเซ็นเตอร์

ขณะเดียวกัน ยังมีโครงการสำหรับภาคอุตสาหกรรมเพื่อรองรับอุตสาหกรรมดาต้าเซ็นเตอร์ ที่เข้ามาลงทุนในประเทศไทย ปัจจุบันยังกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่อีอีซีเป็นหลัก แม้เราจะมีกำลังการผลิตไฟฟ้าที่เพียงพอ แต่ยังมีข้อจำกัดเรื่องระบบสายส่งไฟฟ้า จึงจำเป็นต้องเร่งลงทุนพัฒนาระบบสายส่ง หรือสถานีไฟฟ้าย่อยให้เพียงพอ เราเพิ่งอนุมัติงบฯลงทุนก้อนแรกกว่า 3,000 ล้านบาทไปแล้ว คาดว่าจะใช้งบฯเพิ่มเติมอีก 30,000 ล้านบาท

ทั้งนี้ จากข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ได้อนุมัติการลงทุนกลุ่มดาต้าเซ็นเตอร์เพิ่มเติมหลายราย เราจำเป็นต้องพิจารณารายละเอียด เพราะบางรายไม่ได้เป็นผู้ใช้ไฟฟ้าเอง แต่เป็นผู้ลงทุนก่อสร้างนิคมและให้บริการซื้อ-ขายไฟ หรือบางรายดำเนินการขออนุญาตแล้ว แต่ไม่ได้ก่อสร้างจริงก็ไม่เกิดการใช้ไฟฟ้าที่แท้จริง เราจึงมอบนโยบาย กฟภ. ดำเนินการให้นักลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์วางสิทธิค้ำประกันเพื่อยืนยันและสร้างความมั่นใจว่าจะเกิดการลงทุนจริง

“เราลงทุนและดำเนินการจัดทำแผนขึ้นมาเพื่อสร้างความมั่นใจ ถ้าเรายังช้าหรือล้าหลัง โดยที่ไม่ได้มีการพัฒนาหรือลงทุนระบบต่าง ๆ ในอนาคตเราก็จะไม่มีไฟรองรับเพียงพอ”

ปรับไส้ในแผน PDP 2026

ส่วนความคืบหน้าการจัดทำแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ (PDP) แม้จะพยายามเร่งให้แล้วเสร็จภายในปีนี้ แต่ด้วยหลายปัจจัยอาจต้องเลื่อนไปเป็นแผน PDP 2026 หรือเสร็จในปี 2569 ซึ่งขณะนี้คณะอนุกรรมการกำลังจัดทำพยากรณ์ความต้องการไฟฟ้าระยะยาว และจัดทำแผนให้สอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลที่ปรับเป้าหมาย Net Zero จากปี 2065 มาเป็นปี 2050 โดยเร่งเป้าหมายขึ้น 15 ปี ย่อมกระทบต่อโครงสร้างการใช้พลังงาน และถือเป็นช่วงเวลาท้าทายในการบรรจุเข้าไปในแผนใหม่ ซึ่งจะต้องเพิ่มสัดส่วนพลังงานทดแทน และอาจรวมเทคโนโลยีใหม่ เช่น ไฮโดรเจน และเทคโนโลยีนิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ที่ กฟผ.กำลังศึกษาอยู่ นอกจากนี้ แผนใหม่จะปรับค่าไฟฟ้าสำรองให้สอดคล้องกับสภาพจริงในปัจจุบัน ไม่อิงตัวเลขจากอดีต อาจมีการลดลงเล็กน้อย แต่ก๊าซธรรมชาติยังจำเป็นในฐานะพลังงานช่วงเปลี่ยนผ่าน แม้สัดส่วนอาจลดลงจากเดิม

ตรึงต่อ “ค่าไฟ-ดีเซล-LPG”

สำหรับการดูแลค่าครองชีพของประชาชนถือเป็นนโยบายหลัก ผ่านการตรึงราคาน้ำมันดีเซลไม่ให้เกิน 32 บาทต่อลิตร ส่วนก๊าซหุงต้มครัวเรือน (LPG) ยังคงตรึงราคาไว้ที่ 423 บาทต่อถังขนาด 15 กิโลกรัม ขณะที่ค่าไฟฟ้าในงวดปัจจุบันอยู่ที่ 3.94 บาทต่อหน่วย และยืนยันว่าค่าไฟงวดถัดไปจะไม่สูงกว่า 3.94 บาทอย่างแน่นอน

สำหรับแนวโน้มด้านพลังงาน พบว่ากลุ่มผู้ผลิต OPEC และ OPEC+ ยังคงเพิ่มกำลังการผลิตอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ราคาพลังงานไม่ปรับตัวสูงขึ้นมากนัก ส่วนราคาก๊าซธรรมชาติมีสัญญาณเชิงบวก โดยราคายังไม่ขยับเพิ่มขึ้นมากนัก แต่อย่างไรก็ตาม ยังจำเป็นต้องติดตามสถานการณ์ความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์อย่างใกล้ชิด

เบื้องหลังสู่วงการเมือง

คำถามที่เกิดขึ้นก่อนเข้ารับตำแหน่งรัฐมนตรีกระทรวงพลังงาน แน่นอนว่าก็คิดมากพอสมควรว่าจะต้องเผชิญอะไรบ้าง แต่เมื่อได้พูดคุยเกี่ยวกับเงื่อนไขต่าง ๆ และได้รับการยืนยันว่าจะให้อิสระในการทำงาน ไม่ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง ก็ทำให้รู้สึกสบายใจ อีกทั้งทีมงานก็ไม่มีบุคคลจากสายการเมือง หรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) เข้ามาอยู่ในทีม เพื่อหลีกเลี่ยงการแทรกแซงทางการเมืองด้วย

อย่างไรก็ดี จากบทบาทซีอีโอ ปตท. มาเป็น รมว.พลังงาน ยอมรับว่าความแตกต่างสำคัญของบทบาทรัฐมนตรี คือ การบริหารจัดการภายใต้ระบบภาครัฐ ซึ่งมีกฎหมายและกฎระเบียบพอสมควร ต้องคำนึงถึงประโยชน์และผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้นกับประชาชนเป็นหลัก แต่ ปตท.เป็นบริษัทใหญ่ อยู่ในตลาดหลักทรัพย์ฯ เราต้องคำนึงถึงผลประกอบการ-กำไรด้วยเช่นกัน แต่แม้บทบาทแตกต่าง แต่ทักษะการบริหารจัดการก็ยังนำมาใช้ได้คล้ายกัน ทั้งตอนเป็นซีอีโอที่ทำงานร่วมกับทีมงาน พนักงาน และลูกน้อง และตอนนี้ในฐานะรัฐมนตรีก็ทำงานร่วมกับคณะทำงานและรัฐมนตรีท่านอื่น ๆ โดยใช้ Management Skill มาช่วยในการขับเคลื่อนงาน

ขณะเดียวกันมีข้อคำถามว่า ตอนอยู่ ปตท. มีการเมืองเข้ามาแทรกแซงหรือไม่นั้น ต้องนิยามให้ชัดว่า การเมืองคืออะไร เพราะบางครั้งการเมืองก็คือนโยบาย ในฐานะที่ ปตท. เป็นรัฐวิสาหกิจ ก็จำเป็นต้องบริหารภาพรวมด้านพลังงาน ดูแลค่าพลังงานและผลประโยชน์ประชาชนควบคู่กันไป จึงไม่สามารถเน้นผลกำไรขององค์กรเพียงอย่างเดียวได้ ซึ่งยืนยันว่า ตอนเป็นซีอีโอไม่ได้บริหารแบบมุ่งกำไรเพียงด้านเดียว

“จริง ๆ ก็ไม่คิดว่าจะมาถึงจุดที่เป็นรัฐมนตรีพลังงาน เพราะจากใจผมไม่เล่นการเมืองอยู่แล้ว และยืนยันว่าต่อจากนี้ก็จะไม่เล่นการเมือง”