‘โตเกียว’ ลั่นจบยุคหาถังขยะยาก ทุ่ม 1,900 ล้านเยน ระดมโซลูชั่น

ปัญหาหาถังขยะไม่ได้ที่ถือเป็นรอยด่างพร้อยเดียวในประสบการณ์ท่องเที่ยวญี่ปุ่นของนักท่องเที่ยวชาวไทยและทั่วโลกมาอย่างยาวนาน สะท้อนจากผลสำรวจที่เผยแพร่โดยสำนักงานการท่องเที่ยวแห่งประเทศญี่ปุ่นในปี 2025 พบว่าการขาดแคลนถังขยะสาธารณะเป็นปัญหาใหญ่ที่สุดสำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติขณะเดินทางในญี่ปุ่น หลังมีผู้ตอบแบบสอบถามถึง 22% ระบุถึงปัญหานี้

ทั้งนี้ สาเหตุที่ญี่ปุ่นไม่มีถังขยะสาธารณะนั้น เนื่องจากนโยบายป้องกันการก่อการร้ายหลังเหตุการณ์โจมตีด้วยแก๊สซารินในรถไฟใต้ดินโตเกียวเมื่อปี 1995 จนการนำขยะกลับบ้านกลายเป็นเรื่องปกติสำหรับชาวญี่ปุ่น

แต่ปัญหานี้อาจกำลังจะกลายเป็นอดีต เมื่อกรุงโตเกียวเมืองหลวงของญี่ปุ่นประกาศมาตรการแก้ไขปัญหานี้ออกมาเป็นครั้งแรก

สำนักข่าว “นิกเคอิ เอเชีย” รายงานว่า เขตต่าง ๆ ของกรุงโตเกียวต่างเริ่มนำมาตรการแก้ปัญหาขาดแคลนถังขยะสาธารณะ โดยเริ่มใช้งานทันทีในวันที่ 1 เมษายน 2026 นี้

หลังรัฐบาลท้องถิ่นของกรุงโตเกียวจัดสรรงบประมาณ 1,900 ล้านเยน หรือประมาณ 390 ล้านบาทในงบประมาณปี 2026 ซึ่งมาจากภาษีที่พักสำหรับเป็นทุนดำเนินมาตรการต่าง ๆ เพื่อแก้ไขปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว รวมถึงสนับสนุนกิจกรรมการทำความสะอาดของชุมชนท้องถิ่นและความพยายามในการป้องกันการทิ้งขยะด้วย

หนึ่งในนั้นคือโครงการส่งเสริมโครงการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน โดยคัดเลือกสถานที่ 5 แห่งเป็นพื้นที่ต้นแบบ และให้เงินสนับสนุนมากถึง 100 ล้านเยนต่อแห่ง หรือประมาณ 20.5 ล้านบาท เพื่อหนุนโครงการ

ตัวอย่างเช่น เขตชิโยดะ (Chiyoda) จัดสรรงบฯ 74 ล้านเยน หรือประมาณ 15.2 ล้านบาท ในงบประมาณปี 2026 ซึ่งเริ่มต้นเมื่อวันที่ 1 เมษายน เพื่อติดตั้ง “ถังขยะอัจฉริยะ” ใน 10 จุดในย่านอากิฮาบาระ ศูนย์กลางวัฒนธรรมพ็อปและหนึ่งในจุดหมายปลายทางยอดนิยมของนักท่องเที่ยวต่างชาติ

ถังขยะอัจฉริยะนี้มาพร้อมระบบบีบอัดขยะที่จะทำงานโดยอัตโนมัตเมื่อปริมาณขยะถึงระดับที่กำหนดไว้ ซึ่งสามารถบีบอัดขยะให้เหลือเพียง 1 ใน 5 ของปริมาณเดิม

ทากาอากิ ฮิกุจิ (Takaaki Higuchi) นายกเทศมนตรีเขตชิโยดะกล่าวในการแถลงข่าวเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ว่า แม้ว่าอากิฮาบาระจะเป็นแหล่งท่องเที่ยวและย่านการค้าที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวจำนวนมาก แต่ก็เป็นสถานที่อยู่อาศัยของผู้คนด้วยเช่นกัน ซึ่งปัญหาขยะตามตรอกและซอยต่าง ๆ รวมถึงโคนต้นไม้ริมทาง ทำให้สภาพแวดล้อมเสื่อมโทรมลงไปมาก ทั้งจากกลิ่นเหม็นและแมลง

นอกจากเขตชิโยดะ เขตชิบูยะ (Shibuya) ซึ่งมีจุดท่องเที่ยวดังอย่างแยกสแครมเบิล (Scramble Intersection) เป็นอีกเขตที่เริ่มมาตรการจัดการปัญหาขยะ ด้วยข้อบัญญัติใหม่ที่บังคับให้ร้านค้าที่มีอาหารและเครื่องดื่มจำหน่ายต้องมีถังขยะให้บริการ มิเช่นนั้นจะต้องเสียค่าปรับ ขณะเดียวกันผู้ที่ทิ้งขยะไม่เป็นที่เป็นทางจะถูกปรับด้วยเช่นกัน

โดยตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2026 เป็นต้นไป ร้านสะดวกซื้อและร้านกาแฟใกล้สถานีรถไฟชิบูย่า ฮาราจูกุ และเอบิสุ หากไม่ปฏิบัติตามกฎหลังจากได้รับคำสั่งจะถูกปรับ 50,000 เยน ส่วนผู้ที่ทิ้งขยะในเขตนี้จะต้องเสียค่าปรับ 2,000 เยน

ทั้งนี้ รัฐบาลท้องถิ่นโตเกียววางแผนที่จะเปิดตัวโครงการ “Tokyo Cleanup Movement” ซึ่งจะส่งเสริมให้นักท่องเที่ยวต่างชาตินำขยะของตนเองไปทิ้งผ่านทางสื่อสังคมออนไลน์และเว็บไซต์ พร้อมตั้งช่องทางการประสานงานกับเทศบาลและผู้ประกอบการที่พักเพื่อส่งเสริมโครงการนี้ด้วย

สำหรับย่านช็อปปิ้งและแหล่งบันเทิง รัฐบาลจะเปิดตัวโครงการให้เงินอุดหนุนแก่เทศบาลและผู้ประกอบการขนส่งสาธารณะเพื่อสนับสนุนการติดตั้งถังขยะที่ออกแบบมาเพื่อการจัดเก็บขยะที่คัดแยกแล้วในอย่างน้อย 50 จุด พร้อมอุดหนุนค่าใช้จ่าย 4 ใน 5 ส่วนสำหรับติดตั้งถังขยะอัจฉริยะ รวมถึงอุดหนุนค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานเป็นเวลาสูงสุด 3 ปี

ที่ผ่านมาปัญหาขยะไม่จำกัดเฉพาะฝั่งนักท่องเที่ยว แต่ชาวญี่ปุ่นในพื้นที่เองต่างเดือดร้อนจากปัญหานี้เช่นกัน โดยผลสำรวจของรัฐบาลท้องถิ่นกรุงโตเกียวเมื่อปี 2024 พบว่าสัดส่วนชาวโตเกียวที่มีทัศนคติเชิงลบต่อการส่งเสริมการท่องเที่ยวนั้นสูงขึ้น และ 46% ของผู้ตอบแบบสอบถามระบุว่า ปัญหาปริมาณขยะและเสียงดังรบกวนเป็นผลกระทบใหญ่ที่สุดจากการส่งเสริมการท่องเที่ยว สัดส่วนนี้เพิ่มขึ้น 18 จุดเปอร์เซ็นต์จาก 3 ปีก่อนหน้า

ปัญหานี้มีสัดส่วนสูงกว่าเรื่องความแออัดในระบบขนส่งมวลชนและสถานที่สาธารณะ ซึ่งมีผู้ตอบแบบสอบถามระบุถึง 44% ซึ่งรัฐบาลท้องถิ่นมีแผนจะส่งผู้เชี่ยวชาญไปยังเขตต่าง ๆ รวมถึงสมาคมการท่องเที่ยว เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ AI และดำเนินมาตรการบรรเทาปัญหา เช่น ให้คูปองส่วนลดสำหรับใช้ในช่วงเวลาที่กำหนดเพื่อเปลี่ยนเส้นทางการเดินทางของนักท่องเที่ยว

ทั้งนี้ ต้องรอดูกันว่ามาตรการแก้ปัญหาขยะและความแออัดในขนส่งมวลชนจากนักท่องเที่ยวของกรุงโตเกียวจะได้ผลตามที่หวังไว้หรือไม่