เชตวัน อธิบาย ‘พื้นที่สีเขียว’ กับ ‘สมอง’ ปักธงเปลี่ยนสนามกอล์ฟทหารเป็นสวน

สส.พรรคประชาชน ยกงานวิจัย-วิทยาศาสตร์ ชี้ชัด “พื้นที่สีเขียว” มีอิทธิพลต่อสมองมนุษย์ เดินหน้าไอเดีย “เปลี่ยนสนามกอล์ฟธูปะเตมีย์เป็นสวนสาธารณะ”

นายเชตวัน เตือประโคน สส.พรรคประชาชน อธิบายอิทธิพลของ “พื้นที่สีเขียว” กับ “สมอง” ของมนุษย์ เพื่อยึดโยงกับประเด็นที่กำลังผลักดันอย่างการ “เปลี่ยนสนามกอล์ฟธูปะเตมีย์เป็นสวนสาธารณะ”

เนื้อหาระบุว่า มีข้อมูลดีๆ เกี่ยวกับเรื่องของการมี “พื้นที่สีเขียว” ซึ่งเกี่ยวข้องและมีผลกับการทำงานของ “สมอง” มาฝาก เผื่อใครได้อ่านแล้ว อยากจะมาร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการผลักดันเรื่องการ “เปลี่ยนสนามกอล์ฟธูปะเตมีย์เป็นสวนสาธารณะ” ตามข้อเสนอของผม ก็จะยินดีมากเลยครับ

เป็นข้อมูลจากหนังสือ “Restorative Cities ให้นครเยียวยาใจ : การออกแบบเมืองเพื่อสุขภาพจิตและสุขภาวะ”

ในเล่มนี้ระบุถึงงานวิจัยหลายๆ ชิ้นที่เผยให้เห็นว่า การสัมผัสธรรมชาตินั้น มีผลต่อเรื่องความจำที่ดีขึ้น โดยเฉพาะที่เกี่ยวกับเรื่องความสามารถของสมองส่วนหน้า (executive functions)

ภาพสแกนสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Magnetic Resonance Imaging หรือ MRI) เผยว่า ในขณะที่เรามองเมืองที่ไร้ซึ่งต้นไม้ใบหญ้า ปราศจากสีเขียวของธรรมชาติ เลือดจะไหลเวียนไปยังสมองส่วนอะมิกดาลา (amygdala) มากขึ้น

อะมิกดาลา นี้เป็นสมองส่วนที่รับผิดชอบกลไก “สู้หรือหนี (Fight or Flight)” ซึ่งการไหลเวียนของเลือดที่มากขึ้นนี้ ซึ่งบ่งชี้ว่า สมองรับรู้เมืองในฐานะสิ่งแวดล้อมที่ “เป็นภัย”

ตรงกันข้าม ในการมองธรรมชาติ ที่เป็นสีเขียวของต้นไม้ใบหญ้า ภาพสแกนพบว่าจะเกิดการกระตุ้นส่วนหน้าของเปลือกสมอง (anterior cingulate) และกลีบอินซูลา (insula) อันเป็นสมองที่เกี่ยวข้องกับ ความเห็นอกเห็นใจ และเห็นแก่ผู้อื่น

ซึ่งตรงนี้น่าคิด และก็น่าจะพูดได้ว่า ธรรมชาติทำให้เราลดความเห็นแก่ตัวลง ขณะที่สิ่งแวดล้อมที่ไม่ใช่ธรรมชาติ ทำให้เราเป็นคนเห็นแก่ตัวมากขึ้น

สำหรับการตรวจคลื่นไฟฟ้าสมอง (Electronencephalography หรือ EEG) เผยให้เห็นว่า เมื่อเปรียบเทียบการเดินในถนนเมืองที่พลุกพล่านเสียงดัง กับการเดินในพื้นที่สีเขียวของเมืองซึ่งจะกระตุ้นปฏิกิริยาในพื้นที่ต่างๆ ของเปลือกสมอง (cerebral cortex) นั้น
ในที่เป็นพื้นที่สีเขียวปฏิกิริยาแบบแอลฟา (คลื่นสมองอัลฟ่า Alpha Brain Wave) ซึ่งเกี่ยวเรื่องการผ่อนคลายจะเพิ่มขึ้น

ส่วนปฏิกริยาแบบเบต้า (คลื่นสมองเบต้า Beta Brain wave) ซึ่งเกี่ยวกับเรื่องความสนใจ ความตึงเครียดนั้น จะลดลง

การสัมผัสธรรมชาติ ล้วนมีผลเชิงบวกต่อสมรรถนะทางสมองของเด็ก อาทิ ความยั้งคิด ความจำ สมาธิ เป็นต้น

การเข้าถึงห้องเรียนธรรมชาตินอกสถานที่ หรือ การเรียนการสอนกลางธรรมชาติ ยังเชื่อมโยงกับการรำลึกของสมองที่ดีขึ้น, การใช้ภาษาที่รุ่มรวยขึ้น, การคิดที่รวดเร็วขึ้น รวมถึงพฤติกรรมที่ดีในกลุ่มเด็กเสี่ยงต่อการถูกกีดกันในโรงเรียน

งานวิจัยหลายชิ้นชี้ให้เห็นประโยชน์มากมาย

ไม่มีเหตุผลอะไรที่เราจะไม่พยายามทำให้เกิดการเปลี่ยนประโยชน์การใช้ที่ดินจากสนามกอล์ฟธูปะเตมีย์ไปเป็นสวนสาธารณะ หรือหาทางเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับเมือง

งบประมาณสำหรับโครงการส่งเสริมสุขภาพ ที่จัดในลักษณะเกณฑ์คนเข้าร่วมแล้วก็จบๆ ไปนั้น ถ้าถูกนำมาทำเป็นพื้นที่สาธารณะ สวนสาธารณะ ที่ออกกำลังกายดีๆ เป็นมิตรกับทุกเพศ วัย และทุกความพิการ เดี๋ยวคนก็จะเข้าหาเอง

มาร่วมผลักในเรื่องนี้ เพื่อเมืองที่จะเกิดประโยชน์กับลูกหลานเราครับ