“บิ๊กตู่” ในศึกสามเส้า แก้โจทย์การค้าไทย-สหรัฐ

การประกาศตัดสิทธิพิเศษทางภาษีศุลกากรสินค้า (GSP) จำนวน 573 รายการ ส่งผลให้สินค้าไทยส่งออกไปสหรัฐต้องแบกรับ “ภาระภาษี” แต่ละปี ปีละ 1,500-1,800 ล้านบาท โดยจะมีผลในวันที่ 25 เมษายน 2563

เกิดขึ้นแทบทันที หลังไทยแบน 3 สารเคมีกำจัดศัตรูพืช ทั้งที่ก่อนหน้านั้นทั้งปลัดกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา และสถานเอกอัครราชทูตสหรัฐ ประจำประเทศไทย ออกหนังสือให้ไทยชะลอการแบนสารเคมีออกไปก่อน

แม้ “คนในทำเนียบรัฐบาล” จะออกมาระบุว่า “พล.อ.ประยุทธ์” รู้ล่วงหน้าตั้งแต่เดือนกันยายน จึงเกิดคำถามตามมาว่า เพราะเหตุใดจึงไม่มีการเจรจา-ต่อรอง เพราะกองทัพถือเป็นลูกค้าประจำในการซื้ออาวุธจากสหรัฐ

“ไพศาล พืชมงคล” อดีตกรรมการผู้ช่วยรองนายกรัฐมนตรี (พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ) โพสต์ข้อความผ่านเพจเฟซบุ๊ก “Paisal Puchmongkol” เมื่อวันที่ 26 กันยายน 2562 ว่า ไทยได้ตกลงซื้ออาวุธจากสหรัฐแล้ว 5 ครั้ง คือ

ครั้งที่ 1 กว่า 3 พันล้านบาท ครั้งที่ 2 กว่า 2 พันล้านบาท ครั้งที่ 3 กว่า 5 พันล้านบาท ครั้งที่ 4 กว่า 7 พันล้านบาท และครั้งที่ 5 ที่กำลังเป็นข่าวในขณะนี้ ว่าสหรัฐได้อนุมัติการซื้อเฮลิคอปเตอร์ อีก 12,000 ล้านบาท

แม้นโยบายทางการค้าระหว่างประเทศของไทยจะซื้อทั้งของสหรัฐ-เรือดำน้ำของจีน ทว่าตลอดยุคคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.)-พล.อ.ประยุทธ์ 2 ยกคณะเดินทางเยือนสหรัฐ ทั้งเป็นทางการและไม่เป็นทางการ ต่างกรรม-ต่างวาระ

ในนโยบายทางการทูตแบบฉบับ “เหยียบเรือสองแคม” ไม่ได้ทำให้ไทยสามารถกุมสถานการณ์ได้ดีไปกว่า “ประโยชน์ต่างตอบแทน”

ครั้งแรก เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2560 พล.อ.ประยุทธ์และนราพร จันทร์โอชา ภริยา ได้พบกับนายโดนัลด์ ทรัมป์ และภริยา ในห้องรูปไข่ ทำเนียบขาว วอชิงตัน ดี.ซี.

พล.อ.ประยุทธ์เป็นนายกรัฐมนตรีไทย ที่เดินทางเยือนสหรัฐ-พบกับประธานาธิบดีสหรัฐ ในรอบ 12 ปี เป็นการพบกันครั้งแรก หลัง คสช.รัฐประหาร 3 ปี การหารือในครั้งนั้นเหมือนว่า พล.อ.ประยุทธ์-กับทรัมป์จะพูดกันคนละคีย์ พล.อ.ประยุทธ์เน้นในเรื่องการเมือง-การเลือกตั้ง แต่ทรัมป์ เน้นเรื่องการค้า “American First”

ครั้งที่สอง ระหว่างวันที่ 21-27 กันยายน 2562 พล.อ.ประยุทธ์เข้าร่วมการประชุมสมัชชาสหประชาชาติ สมัยสามัญ ครั้งที่ 74 ณ สำนักงานใหญ่สหประชาชาติ มหานครนิวยอร์ก

โดยได้พบทรัมป์และภริยา ระหว่างเข้าร่วมงานเลี้ยงรับรองที่ฝ่ายทรัมป์ เป็นเจ้าภาพ เพื่อเป็นเกียรติแก่ประมุข-หัวหน้ารัฐบาลที่เข้าร่วมประชุม

ขณะที่การพบกันอย่างไม่เป็นทางการ เช่น การประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก ที่นครดานัง เวียดนาม เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2560 การประชุมผู้นำ G20 ประจำปี 2562 ที่นครโอซากา ญี่ปุ่น เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน 2562

รัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์-ทีมการทูตบนตึกไทยคู่ฟ้า ยังพอมีเวลาได้ “หายใจ” 6 เดือน ในการใช้วิชา “สาลิกาลิ้นทอง” เจรจา-ต่อรองเพื่อพิสูจน์ฝีไม้ลายมือ