อัพเกรดคุณภาพ บจ. ดีเดย์เกณฑ์บัญชีใหม่ ปี”62

อีกหนึ่งก้าวสำคัญสำหรับบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) ที่จะต้องเตรียมรับมือกันแต่เนิ่น ๆ แล้ว คือ การจัดทำงบการเงิน ภายใต้ (ร่าง) มาตรฐานการรายงานทางการเงินใหม่ ซึ่งเนื้อหาอ้างอิงตามลิขสิทธิ์ขององค์กรมาตรฐานการรายงานทางการเงินระหว่างประเทศ (IFRS) ที่จะมีผลประกาศใช้อย่างเป็นทางการในปี 2562 โดยสาระสำคัญที่เพิ่มขึ้นมาใหม่จะโฟกัสไปที่ความรอบคอบในการบันทึกบัญชีทางการเงิน ทั้งเรื่องที่เกิดขึ้นแล้ว การคำนวณย้อนหลัง รวมไปถึงการทำประมาณการรายได้ล่วงหน้า และค่าใช้จ่ายที่จะเกิดขึ้นในอนาคต จากผลการดำเนินงานในปัจจุบันด้วย

ประเด็นหลัก ๆ ที่ผู้ปฏิบัติจะต้องก้าวตามให้ทันเกณฑ์ใหม่นั้น ทางบริษัท ไพรซ์วอเตอร์เฮาส์คูเปอส์ ประเทศไทย หรือ PwC ได้หยิบยกมาเสวนาบนเวที “PwC Thailand Symposium 2017” เมื่อวันที่ 18 – 19 ต.ค.ที่ผ่านมา เปิดฉากด้วยหัวข้อ “รู้ทันการเปลี่ยนแปลง และเตรียมตัวรับมือความท้าทายทางบัญชีในยุคดิจิทัล”

“ชาญชัย ชัยประสิทธิ์” หุ้นส่วนสายงานตรวจสอบบัญชี PwC เล่าถึงความสำคัญของเทคโนโลยีดิจิทัลเริ่มก้าวเข้ามามีอิทธิพลต่อการทำธุรกิจ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการทำงานมากขึ้น อาทิ ระบบอัตโนมัติ หรือ Robotic Process Automation และเครื่องมือวิเคราะห์ข้อมูล

“การเปลี่ยนแปลงจากเทคโนโลยีเหล่านี้ ผู้ตรวจสอบบัญชี และนักบัญชีจะต้องเรียนรู้ให้เท่าทัน เพิ่มมุมมองความ “เที่ยงธรรม” มากขึ้น ทั้งในส่วนของผลประกอบการของธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นรายได้ หรือด้านอื่น ๆ” นายชาญชัยกล่าว

สำหรับการรายงานที่เข้มงวดขึ้นมาในร่างมาตรฐานการรายงานทางการเงินใหม่ จะมี 3 ส่วนด้วยกัน ดังนี้ ส่วนแรก การรายงานรายได้ในการดำเนินธุรกิจของกิจการ (IFRS15) ที่มีการเพิ่ม “การบันทึกรายได้ที่เปลี่ยนแปลง” ไปของบริษัท โดยกรณีที่มีการให้ส่วนลด ของแถม เช่น ธุรกิจสายการบินมีการจัดทำโปรโมชั่น จะต้องนำมูลค่าของรางวัลและส่วนลดเข้ามา “หักลบกับรายได้ในทันที” จากเดิมให้หักลบมูลค่าของแถมในปีถัดไป ทำให้งบการเงินไม่สามารถแสดงมูลค่าจริงของการขายสินค้าได้

ส่วนที่สอง การคำนวณ “ค่าเผื่อการด้อยค่า” ของลูกหนี้ หรือค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ (IFRS9) ในอนาคต จะถูกกำหนดให้ “รับรู้เร็วขึ้น” เมื่อเปรียบเทียบกับแนวทางปฏิบัติในปัจจุบัน ซึ่งจะทำให้การเผื่อด้อยค่าของลูกหนี้รวดเร็วขึ้น และมี “จำนวนเงินที่สูงขึ้น” เมื่อเทียบกับการทำงบบัญชีในปัจจุบัน เพราะหลังจากนี้ บริษัทจะต้องมีการประมาณการขาดทุนที่อาจเกิดขึ้น ตั้งแต่มีการรับรู้รายการลูกหนี้ จากการนำข่าวสาร และแนวโน้มธุรกิจในอนาคต เช่น ข้อมูลสภาวะเศรษฐกิจ ณ ปัจจุบัน หรืออัตราการว่างงาน มาประเมินความเสี่ยงของลูกหนี้ โดยหากมีความเป็นไปได้มากกว่า 75-80% ที่จะกลายเป็นหนี้เสีย บริษัทจะต้องตั้งสำรองทันที ซึ่งส่วนนี้อาจทำให้เกิดผลกระทบต่อกำไรสุทธิของบริษัท

และส่วนสุดท้ายคือ การจัดทำงบการเงินเกี่ยวกับสัญญาเช่า (IFRS 16) ที่กำหนดให้บริษัทต้องรายงาน “สัญญาเช่าดำเนินงาน” (Operating Lease) มาแสดงในงบการเงิน “ทันที” ที่มีการลงนามสัญญาเช่า จากเดิมหนี้ดังกล่าวจะชำระเป็นงวด และไม่มีการบันทึกเข้ามาในงบการเงิน ซึ่งจะส่งผลให้อัตราผลตอบแทนต่อสินทรัพย์ (ROA) ลดลง และอัตราหนี้สินต่อทรัพย์สิน (D/E ratio) จะเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับการจัดทำบัญชีปัจจุบัน เช่น สายการบินมีการเช่าซื้อเครื่องบิน จะต้องบันทึกค่าเช่าทั้งหมดตลอดอายุสัญญา ยกเว้นการเช่าที่มีอายุสัญญาต่ำกว่า 1 ปี

นอกจากมาตรฐานทางบัญชีที่เปลี่ยนแปลง อีกหัวข้อเสวนาสำคัญของ PwC คือ การส่งสัญญาณให้ผู้ประกอบการโดยเฉพาะผู้ส่งออกจะต้องรับมือในอนาคต จากการที่ไทยได้เข้าไปเป็นสมาชิกโครงการป้องกันการถูกกัดกร่อนฐานภาษีและการโอนกำไรไปต่างประเทศ (BEPS) จะทำให้ “ผู้เสียภาษี” ต้องประเมินผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการค้าระหว่างประเทศ หรือภายในประเทศ รวมไปถึงต้นทุนที่เพิ่มขึ้นจากการจัดทำรายงานระหว่างประเทศ ภาษีการโอนเงินกลับ หรือโอนจากบริษัทเครือข่ายในต่างประเทศด้วย เพราะการเปลี่ยนแปลงรายงานบนมาตรฐานทางการเงินใหม่นี้ ถือเป็นกระจกเงาสะท้อนความแข็งแกร่งทางการเงินของ บจ. ให้เห็นชัดเจนขึ้น ซึ่งขณะนี้ก็เห็น บจ.ใหญ่ เริ่มปรับตัวกันแล้วขณะที่บจ.ขนาดกลางขนาดเล็ก จะต้องเร่งปรับตัวในช่วงเวลาที่เหลือนี้ ก่อนที่จะมีผลบังคับใช้ในปี 2562

นับว่าเป็นอีกกลไกที่โปร่งใสเพิ่มขึ้น