เว็บไซต์นี้ใช้คุ้กกี้เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดีมีประสิทธิภาพยิ่งขี้น อ่านเพิ่มเติมคลิก (Privacy Policy) และ (Cookies Policy)
Skip to content
‘คำสาปผู้พันแซนเดอร์ส’ ทำไมวงการแพทย์ไทยถึงกลัว KFC
News ‘คำสาปผู้พันแซนเดอร์ส’ ทำไมวงการแพทย์ไทยถึงกลัว KFC
นายกฯ ชง ‘4 ร่าง กม.ภาษีบาป’ ฟังความเห็น ก่อนเสนอเข้าสภา
Politics นายกฯ ชง ‘4 ร่าง กม.ภาษีบาป’ ฟังความเห็น ก่อนเสนอเข้าสภา
‘เรดิสัน โฮเทล’ มุ่งลงทุน กรุงเทพฯ-ภูเก็ตเสริมแกร่งตลาดในไทย
Business ‘เรดิสัน โฮเทล’ มุ่งลงทุน กรุงเทพฯ-ภูเก็ตเสริมแกร่งตลาดในไทย
อสังหาฯไร้กังวลภัยไซเบอร์ ชี้สกัดเงินเทาทำโอนช้า 1-2 สัปดาห์
Real Estate อสังหาฯไร้กังวลภัยไซเบอร์ ชี้สกัดเงินเทาทำโอนช้า 1-2 สัปดาห์
ราคาทองวันนี้ (17 พ.ย. 69) ปรับลง 50 บาท ทองรูปพรรณบาทละ 62,800 บาท
Finance ราคาทองวันนี้ (17 พ.ย. 69) ปรับลง 50 บาท ทองรูปพรรณบาทละ 62,800 บาท
สาธารณสุข-เกษตร เตือนสารหนูแม่น้ำกก เพิ่ม 25 เท่า เลี่ยงดื่ม-สัมผัส ต้มน้ำก็ไม่ช่วย
Politics สาธารณสุข-เกษตร เตือนสารหนูแม่น้ำกก เพิ่ม 25 เท่า เลี่ยงดื่ม-สัมผัส ต้มน้ำก็ไม่ช่วย
ส่งออกอาหารไทยทรุด 3.7% ร่วงอันดับ 18 โลก จับตาปี’70 ฟื้นแตะ 1.58 ล้านล้าน
Economic ส่งออกอาหารไทยทรุด 3.7% ร่วงอันดับ 18 โลก จับตาปี’70 ฟื้นแตะ 1.58 ล้านล้าน
คมนาคม จ่อเชิญเอเจนซี่ เซ็นรับกฎหมายไทย “คุมราคาตั๋วแพง”
Politics คมนาคม จ่อเชิญเอเจนซี่ เซ็นรับกฎหมายไทย “คุมราคาตั๋วแพง”
ธนารักษ์ เปิดจำหน่าย จ่ายแลก เหรียญกษาปณ์ที่ระลึก 60 ปี BOI
Finance ธนารักษ์ เปิดจำหน่าย จ่ายแลก เหรียญกษาปณ์ที่ระลึก 60 ปี BOI
ธนารักษ์ เปิดจำหน่าย จ่ายแลก เหรียญกษาปณ์ที่ระลึก 25 ปี ศาลปกครอง
Finance ธนารักษ์ เปิดจำหน่าย จ่ายแลก เหรียญกษาปณ์ที่ระลึก 25 ปี ศาลปกครอง
ดูทั้งหมด

กองทุนพัฒนาสื่อฯ จัดเวทีถอดบทเรียนข่าวปลอม พัฒนากลไกตรวจสอบข่าวจริง สร้างสังคมรู้เท่าทันสื่อ

01 ธ.ค. 2564 | 18:55น.

ปัจจุบันผู้คนเข้าถึงอินเทอร์เน็ตและสื่อต่างๆ ได้ง่ายและไวขึ้น การรับส่งข้อมูลจึงมีมากขึ้นตามไปด้วย ซึ่งหลายครั้งอาจส่งต่อข้อมูลข่าวสารที่ไม่มีแหล่งที่มาชัดเจน ข้อมูลเท็จ หรือข้อมูลบิดเบือน Media Alert โดย กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ (Thai Media Fund) จึงจัดเวทีเสวนาวิชาการออนไลน์ “ถอด DNA ข่าว/ข้อมูล ผิดพลาด-บิดเบือน-มุ่งร้าย ในสังคมไทย เพื่อเสริมพลังกลไก Fact-Checking” เมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2564 ชวนนักวิชาการและสื่อมวลชนร่วมให้ความเห็นและแนวทางแก้ไขปัญหา เพื่อสร้างสังคมที่เข้มแข็งในการรู้เท่าทันสื่อ

ผลวิจัยชี้ พบแนวโน้มข่าวลวงเกินครึ่ง

ดร.ธนกร ศรีสุขใส ผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ กล่าวถึงที่มาของการจัดเวทีเสวนาครั้งนี้ว่า Media Alert ต้องการแจ้งเตือนสังคม โดยส่งเสริมทักษะการวิเคราะห์และแยกแยะข้อมูล พร้อมทั้งเสริมสร้างองค์ความรู้เพื่อเตรียมรับมือกับสื่อที่ไม่ปลอดภัยในชีวิตประจำวัน

แล้วเผยผลการศึกษาวิจัยข้อมูลข่าวสารตั้งแต่เดือนมกราคม-มิถุนายน 2564 ที่จัดทำโดย 3 องค์กรหลักที่ต่อต้านข่าวลือ ได้แก่ โคแฟค ประเทศไทย ศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน) และศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมประเทศไทย กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ร่วมกับหลายภาคีเครือข่าย ซึ่ง ดร.ธนกร กล่าวว่า กองทุนพัฒนาสื่อฯ ได้ศึกษาผลการดำเนินการจากข้อมูลหรือข้อร้องเรียนที่ส่งเข้ามาว่ามีรูปแบบใด แต่ละรูปแบบมีโอกาสเป็นข่าวปลอมมากน้อยแค่ไหน โดยแยกได้จากวิธีการสื่อสารและเจตนาของผู้ลงข้อมูล พบว่ามีโอกาสที่จะเป็นข่าวลวงกว่า 900 เคส จากชุดข้อมูล 1,585 เคส

“จากการตรวจสอบข่าวและข้อมูลต่างๆ รวมทั้งสิ้น 1,585 เคส โดย 3 องค์กร มีโอกาสเป็นข่าวปลอมกว่า 900 เคส เนื่องจากมีการถ่ายเทข้อมูลข่าวสารอย่างรวดเร็ว ผลการวิจัยบางส่วนที่มีการเก็บข้อมูลจึงชี้ว่า ข่าวปลอมมีค่อนข้างมากในโลกออนไลน์ ซึ่งภารกิจของกองทุนพัฒนาสื่อฯ จะมุ่งสกัดกั้นข้อมูลเท็จ เพื่อนำไปสู่การลดข่าวปลอม” ดร.ธนกร เผย

สันติชัย อาภรณศรี บรรณาธิการ Rocket Media Lab ให้รายละเอียดเพิ่มเติมว่า จากการสรุปข้อมูลทั้งหมด ข่าวปลอมที่เกี่ยวกับโควิด-19 มีสัดส่วนมากสุดในการศึกษาครั้งนี้ โดยข่าวปลอมที่พบมีเช่น เรื่องวัคซีน ผลข้างเคียงจากการฉีดวัคซีน การเสียชีวิตจากการฉีดวัคซีน ส่วนข้อมูลข่าวปลอมที่มีสัดส่วนรองลงมาคือ ข่าวปลอมเกี่ยวกับสุขภาพ อาหารเสริม สมุนไพรเพื่อการแสวงหากำไรหรือความหวังดีในการดูแลสุขภาพ

ส่วน ดร.ชํานาญ งามมณีอุดม ผู้เชี่ยวชาญ และรักษาการผู้อํานวยการฝ่ายนโยบายและยุทธศาสตร์ กองทุนพัฒนาสื่อฯ กล่าวว่า วัตถุประสงค์ของการศึกษาครั้งนี้ไม่ได้จัดทำเพื่อสะท้อนข่าวปลอมทั้งหมดของไทยว่าเป็นอย่างไรบ้าง เพราะเชื่อว่าข่าวปลอมที่เกิดขึ้นมีมากกว่าข้อมูลกว่า 1,500 ตัวอย่าง ที่หน่วยงานค้นพบแน่นอน แต่การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อต้องการสะท้อนให้เห็นปัญหาที่เกิดขึ้นจากข่าวปลอม

“กองทุนพัฒนาสื่อฯ มุ่งหวังส่งเสริมและสนับสนุนการถอดบทเรียนเพื่อพัฒนาและตรวจสอบข่าวปลอม ซึ่งพบว่าข่าวปลอมส่วนใหญ่คือ ข่าวปลอมเกี่ยวกับสถานการณ์โควิด สุขภาพ และข่าวปลอมที่มีวัตถุประสงค์ในเชิงพาณิชย์ ซึ่งข่าวเท็จเหล่านี้ก่อให้เกิดความหวาดกลัวและความระแวง ซึ่งเป็นหน้าที่ของหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ที่ต้องร่วมมือกันสร้างฐานข้อมูล และมาตรฐานในการตรวจสอบข้อเท็จจริง และมุ่งขยายแนวร่วมหรือเครือข่ายการทำงานตรวจสอบข้อมูล” ดร.ชำนาญ ย้ำ

นักวิชาการสื่อร่วมเวที เปิดข้อชี้แนะเพื่อนิเวศสื่อที่ปลอดภัย

นอกจากสรุปผลการศึกษาวิจัยช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา เวทีเสวนาวิชาการออนไลน์ “ถอด DNA ข่าว/ข้อมูล ผิดพลาด-บิดเบือน-มุ่งร้าย ในสังคมไทย เพื่อเสริมพลังกลไก Fact-Checking” ยังเปิดให้นักวิชาการ ผู้เชี่ยวชาญ ศูนย์ตรวจสอบข้อเท็จจริง และสื่อมวลชน ได้ร่วมพูดคุยถึงระบบการจัดการปัญหาข่าวลวง พร้อมแนะการทำงานในอนาคต เพื่อเฝ้าระวังสื่อที่ไม่ปลอดภัยในโลกออนไลน์

พีรพล อนุตรโสตถิ์ ผู้จัดการศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ อสมท เผยว่า การตรวจสอบข้อเท็จจริงแตกต่างจากงานข่าวทั่วไป เนื่องจากงานข่าวจะเน้นความรวดเร็ว แต่การตรวจสอบข้อเท็จจริงและการจัดการปัญหาจะมีเรื่องเทคโนโลยีเข้ามาเกี่ยวข้อง ซึ่งการจัดการกับระบบและโปรแกรมให้รองรับปัญหาที่จะเกิดขึ้น ต้องอาศัยการวางแผน 1-2 ปี แต่ในระยะยาวจะช่วยแก้ไขปัญหาได้มาก

ส่วน สันติภาพ เพิ่มมงคลทรัพย์ รองผู้อํานวยการศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เผยว่า การที่กระทรวงฯ เข้ามามีส่วนร่วมตรวจสอบ เพราะต้องการเป็นหนึ่งในที่พึ่งพิงของประชาชน โดยนำข้อมูลที่คาดว่าจะเป็นเท็จ ไปตรวจสอบจากแหล่งข่าวที่สามารถพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ได้ มีหลักฐานชัดเจน หรือตรวจสอบกับหน่วยงานภาครัฐที่มีความน่าเชื่อถือ สำหรับเรื่องวัคซีนป้องกันโควิดที่ปรากฏว่ามีข่าวลวงมากสุดนั้น กระทรวงฯ มีหน้าที่รวบรวมข้อมูลเท็จทั้งหมด แล้วนำไปตรวจสอบข้อเท็จจริงกับกรมการแพทย์ เพื่อให้ประชาชนได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง

สุภิญญา กลางณรงค์ ผู้ร่วมก่อตั้ง โคแฟค ประเทศไทย กล่าวว่า งานศึกษาวิจัยชิ้นนี้มีประโยชน์มากต่อทั้ง 3 องค์กรในการพัฒนาการตรวจสอบข้อเท็จจริงต่อไป ที่ผ่านมา โคแฟคเปิดให้ประชาชนเข้ามาถามข้อมูลปลอมในพื้นที่ของโคแฟคได้เลย แต่จุดอ่อนคือ โคแฟคไม่มีนักข่าวเป็นของตนเอง จึงต้องอ้างจากหน่วยองค์กรอื่นๆ ที่เชื่อถือได้ เช่น ศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ อสมท ทั้งนี้ การตรวจสอบข้อเท็จจริงไม่ใช่แค่บอกว่าข่าวนี้ลวงหรือจริง แต่ต้องนำข้อมูลหรือหลักฐานที่มากเพียงพอมาหักล้างด้วยการอธิบาย ซึ่งกระบวนการนี้ต้องใช้เวลาในการตรวจสอบ จึงต้องใช้หลายกระบวนการในการทำให้สังคมเข้าใจ

“ส่วนตัวหวังอย่างยิ่งว่า ประเทศไทยจะมีองค์กรสื่อด้านการตรวจสอบข้อเท็จจริงมากขึ้น อย่างเครือข่ายองค์กรตรวจสอบข่าวสากล (International Fact-Checking Network หรือ IFCN) ซึ่งในไทยยังไม่มีองค์กรใดเป็นสมาชิก IFCN จึงเห็นว่า คงเป็นเรื่องดีถ้าภาคเอกชนหรือสื่อออนไลน์จะมีองค์กรตรวจสอบข้อเท็จจริงเป็นของตนเอง เพื่อตรวจสอบข่าวได้อย่างรวดเร็วและชัดเจน ” ผู้ร่วมก่อตั้ง โคแฟค ประเทศไทย กล่าวเพิ่มเติม

ด้าน ผศ.ดร.วรัชญ์ ครุจิต กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิด้านสื่อสารมวลชน กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ อาจารย์คณะนิเทศศาสตร์และนวัตกรรมการจัดการ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ กล่าวว่า สิ่งที่จะช่วยลดข่าวปลอมในโลกออนไลน์อีกทางคือ “S.P.O.T.” หมายถึง หนทาง 4 ข้อที่ควรทำก่อนแชร์ข้อมูล โดย “S” มาจาก Check Source เช็คแหล่งข้อมูลก่อนส่งต่อ “P” มาจาก Profit คิดถึงเจตนาของการปล่อยข้อมูล “O” มาจาก Over คือการกล่าวอ้างเกินจริง และ “T” มาจาก Time and Place คำนึงถึงเวลาและสถานที่ในการปล่อยข้อมูล

ขณะที่ พงศ์พิพัฒน์ บัญชานนท์ บรรณาธิการอาวุโส The MATTER ชี้ว่า ต้นทุนในการเช็คข่าวว่าจริงหรือเท็จต้องใช้ทรัพยากรและเวลาเป็นอย่างมาก ซึ่งสื่อพยายามช่วยกันตรวจสอบอย่างเต็มที่ แต่อยากเสนอให้ภาครัฐเปิดเผยข้อมูลให้มากขึ้น เพราะปัญหาของข่าวปลอมส่วนหนึ่งมาจากภาครัฐเปิดข้อมูลน้อยเกินไป

ยกตัวอย่างการแพร่ระบาดโรคโควิด-19 ปี 2563 รัฐบาลเปิดเผยข้อมูลดีมาก แต่กลับกันในปี 2564 รัฐบาลเลือกเปิดข้อมูลที่เอื้อประโยชน์แค่ต่อภาครัฐ การที่สื่อจะตรวจสอบข้อมูลของภาครัฐย้อนหลังเป็นเรื่องที่ยากเช่นเดียวกัน ซึ่งหลายข่าวต้องตรวจสอบแหล่งที่มาจากภาครัฐ จึงมุ่งหวังผลักดันให้รัฐบาลเปิดข้อมูล เพื่อประโยชน์ในการตรวจสอบข้อมูลอย่างถูกต้องและถี่ถ้วน
ตอนท้ายของเวทีเสวนา ดร.ชำนาญ กล่าวสรุปว่า วัตถุประสงค์ของงานเสวนาครั้งนี้คือ การผลักดันกลไกการตรวจสอบข้อมูลในไทยให้แพร่หลายยิ่งขึ้น ข้อมูลที่ตรวจสอบกันนั้นยังมีเพียงเล็กน้อยถ้าเทียบกับข้อมูลที่มีอยู่ กองทุนพัฒนาสื่อฯ จึงมุ่งมั่นตั้งใจสนับสนุนหน่วยงานต่างๆ ที่ร่วมด้วยช่วยกันตรวจสอบข่าวปลอม และตั้งเป้าว่าจะประสานงานอย่างเต็มที่ เพื่อผนึกกำลังต่อต้านข่าวปลอมในอนาคต

วงเสวนาของ Media Alert โดยกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ครั้งนี้ จึงเป็นเวทีที่สะท้อนให้เห็นถึงมุมมองในการตรวจสอบข้อมูลที่ถูกต้อง เพื่อส่งเสริมสังคมที่เข้มแข็งในการรับรู้ข้อมูลข่าวสารและรู้เท่าทันสื่อต่อไป