โจทย์ใหญ่ไฟฟ้าพันเมก EEC ดึงดูดดาต้าเซ็นเตอร์ 6 แสนล้าน

แม้ว่ากระแสของ Data Center จะถูกมองออกเป็น 2 ฝ่าย คือ ฝ่ายที่เริ่มต่อต้านจากการเข้ามาแย่งทรัพยากรในประเทศ ทั้งนํ้า ไฟฟ้า รวมถึงการปล่อยความร้อนจากการทำงานของเซิร์ฟเวอร์ตลอด 24 ชั่วโมง ขณะที่ฝ่ายสนับสนุนกลับมองว่านี่คือสิ่งที่กำลังเข้ามาช่วยสร้างและพัฒนาประเทศ ซึ่ง “นายจุฬา สุขมานพ” เลขาธิการคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ให้สัมภาษณ์กับ “ประชาชาติธุรกิจ” ถึงทิศทางการลงทุนในช่วงครึ่งหลังปี 2569 รวมถึงแผนรองรับความต้องการพลังงานของกลุ่ม Data Center ซึ่งถือเป็นปัจจัยชี้ขาดในการแข่งขันดึงดูดนักลงทุนระดับโลก

เปลี่ยนความสนใจเป็นลงทุนจริง

การแข่งขันดึงดูดเม็ดเงินลงทุนด้านเทคโนโลยีที่รุนแรงขึ้นทั่วโลก เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) กำลังถูกจับตามองในฐานะพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญของประเทศไทยในการรองรับคลื่นการลงทุนยุคใหม่ โดยเฉพาะกลุ่ม Data Center, AI และอุตสาหกรรมดิจิทัลขั้นสูง ซึ่งกำลังกลายเป็นหัวใจของเศรษฐกิจโลก แม้ปัจจุบันจะมีคำขอรับการส่งเสริมการลงทุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) ในกลุ่ม Data Center และ Cloud Service รวมมูลค่า 5-6 ล้านบาท แต่คำถามสำคัญ คือ ไทยจะสามารถเปลี่ยน “ความสนใจ” ให้กลายเป็น “การลงทุนจริง” ได้หรือไม่

สำหรับตอนนี้แล้วภาพรวมการลงทุนใน EEC ช่วงครึ่งหลังของปีนี้ยังมีแนวโน้มขยายตัวต่อเนื่อง โดยเฉพาะอุตสาหกรรมเป้าหมายใหม่ที่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจดิจิทัล เทคโนโลยีขั้นสูง และบริการสมัยใหม่ ผมว่าปัจจัยที่นักลงทุนให้ความสำคัญมากที่สุดในเวลานี้ ไม่ใช่เพียงสิทธิประโยชน์ด้านภาษีหรือที่ดิน แต่เป็นความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะ “ไฟฟ้า” ซึ่งเป็นปัจจัยหลักสำหรับ Data Center นักลงทุนเขาสนใจมาลงทุนในไทยจำนวนมาก แต่ความสนใจจะเปลี่ยนเป็นการลงทุนจริงได้ก็ต่อเมื่อเรามีไฟฟ้ารองรับ ถ้าไม่มีไฟเขาก็ไปประเทศอื่น

วันนี้คำถามสำคัญที่ภาครัฐต้องตอบให้ชัดก่อน คือ ประเทศไทยต้องการอุตสาหกรรม Data Center หรือไม่ หากคำตอบคือ “ต้องการ” รัฐจำเป็นต้องวางระบบไฟฟ้าให้รองรับความต้องการในอนาคต เพราะหากรอใช้กระบวนการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานแบบเดิม อาจใช้เวลาถึง 5-6 ปี ขณะที่นักลงทุนไม่สามารถรอได้ ต้องยอมรับว่านักลงทุนตัดสินใจเร็วมาก ถ้าเราตอบไม่ได้ว่าอีก 2-3 ปีข้างหน้าจะมีไฟให้เขาใช้หรือไม่เขาก็ย้ายไปลงทุนที่อื่นทันที

EEC มีไฟเกิน 800 เมก

ปัจจุบันในพื้นที่ EEC ยังมีไฟฟ้าส่วนเกินอยู่ประมาณ 800-900 เมกะวัตต์ ซึ่งถือเป็นข้อได้เปรียบสำคัญเมื่อเทียบกับหลายประเทศในภูมิภาค แต่ปริมาณดังกล่าวอาจยังไม่เพียงพอหากประเทศไทยต้องการก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลาง Data Center ระดับโลก ถ้าเราเตรียมไฟไว้ได้ประมาณ 1 จิกะวัตต์ หรือ 1,000 เมกะวัตต์ จะทำให้สามารถดึง Data Center ขนาดใหญ่ระดับโลกเข้ามาใช้พื้นที่ใน EEC ได้ 

“ผมมองว่าธุรกิจ Data Center ไม่ใช่ธุรกิจท้องถิ่น แต่เป็นธุรกิจระดับโลกที่แข่งขันกันด้วยความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะพลังงานและระบบสื่อสาร หากประเทศไทยสามารถเตรียมไฟฟ้าได้เพียงพอ จะทำให้ EEC มีศักยภาพก้าวขึ้นเป็นหนึ่งในศูนย์กลาง Data Center สำคัญของโลกได้”

Data Center ประตูอุตฯ ขั้นสูง

หลายคนมอง Data Center เป็นเพียงอาคารที่ใช้ไฟฟ้าปริมาณมหาศาล แต่ในความเป็นจริง Data Center คือ โครงสร้างพื้นฐานหลักของเศรษฐกิจดิจิทัลยุคใหม่ เพราะ Data Center จะดึง Value Chain ทั้งหมดเข้ามา สิ่งที่จะตามมา คือ AI หรือปัญญาประดิษฐ์ ซึ่งจะถูกนำไปประยุกต์ใช้ในหลากหลายอุตสาหกรรม ไม่ว่าจะเป็นอุตสาหกรรมยานยนต์และรถอัตโนมัติ การแพทย์และการวิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพ ภาคการผลิตอัจฉริยะ อุตสาหกรรมชีวเภสัชและการวิจัยยา โลจิสติกส์และระบบขนส่งอัตโนมัติ มองให้เห็นภาพชัด ๆ ก็คือ เมื่อมีดิจิทัล มี AI ก็จะเกิดอุตสาหกรรมชั้นสูงตามมา 

อีกอุตสาหกรรมที่ EEC ต้องการดึงเข้ามา คือ “เซมิคอนดักเตอร์” ซึ่งปัจจุบันไทยยังอยู่ในห่วงโซ่การผลิตระดับต้นน้ำและกลางน้ำเป็นหลัก แต่หากสามารถดึง Data Center และ AI เข้ามาได้ ก็จะช่วยให้เกิดระบบนิเวศด้านดิจิทัลที่สมบูรณ์มากขึ้น และเพิ่มโอกาสในการต่อยอดสู่อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูงในอนาคต

ผลิตไฟเฉพาะ Data Center 

ส่วนการออกแบบระบบพลังงานรูปแบบใหม่สำหรับอุตสาหกรรมดิจิทัล ผมไม่เห็นด้วยกับแนวคิดที่นำต้นทุนการลงทุนไฟฟ้าสำหรับ Data Center ไปเฉลี่ยรวมกับผู้ใช้ไฟฟ้าทั่วประเทศ เพราะอาจทำให้ประชาชนต้องแบกรับต้นทุนที่ไม่เกี่ยวข้อง เราควรสร้างตลาดพลังงานสำหรับ Data Center หรือ TechIndustry โดยเฉพาะ  กล่าวคือ การแยกตลาดพลังงานออกจากระบบเดิม

โดยผู้ประกอบการ Data Center สามารถจัดหาพลังงานในรูปแบบที่เหมาะสมกับธุรกิจของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นโรงไฟฟ้าที่ปลดระวาง โรงไฟฟ้าใหม่ หรือพลังงานสะอาดรูปแบบต่าง ๆ เป็นการเตรียมระบบให้เฉพาะ หรือ “ระบบไฟฟ้าเฉพาะสำหรับกลุ่มดีมานด์ใหม่” โดยไม่ต้องแข่งขันกับการใช้ไฟของภาคประชาชนและภาคธุรกิจเดิม นอกจากนี้ยังช่วยให้สามารถกำหนดต้นทุนพลังงานได้อย่างโปร่งใสและเป็นธรรมต่อทุกฝ่าย ถ้าต้นทุนออกมา 5 บาทต่อหน่วย ก็เป็น 5 บาทของตลาดนี้ ไม่ใช่เอาต้นทุนของทั้งประเทศมาบวกเพิ่ม

ตอนนี้การขยายตัวของ Data Center จะกลายเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของการลงทุนด้านพลังงานรอบใหม่ในประเทศไทย เราจะมีการลงทุนด้านพลังงานอีกก้อนใหญ่มูลค่าหลายหมื่นล้านบาท เพื่อรองรับอุตสาหกรรมเหล่านี้ เนื่องจากผู้ประกอบการ Data Center ส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับพลังงานสะอาด พลังงานคาร์บอนต่ำ และต้นทุนพลังงานที่มีเสถียรภาพในระยะยาว ผมคิดว่านี่คือเกมใหม่ของธุรกิจพลังงานยุคใหม่ และในอนาคตอาจมีการนำเทคโนโลยีโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก หรือ Small Modular Reactor (SMR) มาใช้รองรับ Data Center ได้เช่นกัน หากมีความเหมาะสมด้านกฎระเบียบและต้นทุน

จัดโซนนิ่งให้ Data Center 

อีกแนวคิดสำคัญที่ EEC กำลังผลักดัน คือการกำหนดพื้นที่เฉพาะสำหรับ Data Center แทนการปล่อยให้กระจายตัวไปทั่วประเทศ เราควร “มีพื้นที่สำหรับ Data Center” โดยเฉพาะ ไม่ให้กระจัดกระจาย หากสามารถรวมศูนย์การลงทุนไว้ในพื้นที่เดียวจะช่วยให้การวางระบบไฟฟ้า สายส่ง และสาธารณูปโภคต่าง ๆ มีประสิทธิภาพมากขึ้น รวมถึงสามารถพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเฉพาะทางเพื่อรองรับธุรกิจดิจิทัลได้อย่างครบวงจร เราจะได้หาไฟมาส่งตรงจุดเดียวและทำสายส่งพิเศษแยกออกไปเลย แนวคิดนี้ยังช่วยลดผลกระทบต่อระบบไฟฟ้าหลักของประเทศ และทำให้ต้นทุนการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ซึ่งนโยบาย Direct PPA ที่กระทรวงพลังงานกำลังผลักดันผมมองว่าเป็นแนวทางที่ถูกต้อง โดยเฉพาะการนำร่องในพื้นที่ EEC ซึ่งมีความพร้อมทั้งด้านระบบไฟฟ้า ระบบสื่อสาร และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล นอกจากนี้ อีกจุดแข็งสำคัญของ EEC คือ การเป็นพื้นที่ที่มีสายเคเบิลใต้น้ำระหว่างประเทศเชื่อมต่อเข้ามาโดยตรง ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของธุรกิจ Data Center แม้พื้นที่อื่นของประเทศจะมีที่ดินและกำลังไฟฟ้าเพียงพอ แต่ยังต้องลงทุนด้านระบบสื่อสารเพิ่มเติม

โอกาสไทยสู่ฮับดิจิทัลในอาเซียน

ปัจจุบันผู้เล่น Data Center ระดับโลกมีอยู่ไม่กี่ราย ไม่ว่าจะเป็นผู้ให้บริการ Cloud รายใหญ่ของสหรัฐ และจีน แนวโน้มในอนาคต คือ การเติบโตของ AI ซึ่งต้องอาศัยกำลังประมวลผลมหาศาลจาก Data Center ผมอยากให้คนที่พัฒนา AI มาตั้งอยู่ในประเทศไทย เพราะถ้าหากไทยไม่มี Data Center เพียงพอประเทศจะเป็นเพียงผู้ใช้เทคโนโลยี AI ที่พัฒนาจากต่างประเทศ แต่หากสามารถดึง Data Center เข้ามาได้ ก็จะเพิ่มโอกาสในการดึงนักพัฒนา AI บริษัทเทคโนโลยี และอุตสาหกรรมดิจิทัลขั้นสูงเข้ามาตั้งฐานในไทยด้วย