“ชนินทร์” จี้กระทรวงเกษตรฯ ปรับตัว เร่งผลิตกุ้ง 5 แสนตัน รับตลาดโลก

“ชนินทร์” ชี้ FTA สหรัฐ-ยุโรป-แคนาดา เปิดโอกาสส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารไทยโตอีกมหาศาล ตั้งเป้าเพิ่มมูลค่าส่งออกจาก 2.3 ล้านล้านบาท เป็น 3.3 ล้านล้านบาทภายใน 5 ปี แต่ติดปัญหาวัตถุดิบในประเทศไม่เพียงพอ จี้กระทรวงเกษตรฯ เร่งปรับตัว เพิ่มงบวิจัยและพัฒนาพันธุ์พืช-สัตว์ ยกตัวอย่างกุ้งมีความต้องการ 6 แสนตัน แต่ผลิตได้เพียง 2 แสนกว่าตัน ขณะที่กาแฟผลิตได้ไม่ถึง 20% ของความต้องการ

ดร.ชนินทร์ ชลิศราพงศ์ รองประธานกรรมการหอการค้าไทย ประธานคณะกรรมการเจรจาความตกลงการค้าระหว่างประเทศ นายกสมาคมอุตสาหกรรมทูน่าไทย และนายกสมาคมการค้าอาหารสัตว์เลี้ยงไทย กล่าวบรรยายพิเศษหัวข้อ “เจาะลึก Reinvent Thailand ด้านเกษตรและอาหาร : พลิกโฉมเศรษฐกิจไทย และก้าวทันการค้าเสรี (FTA)” ว่า ภาคเกษตรและอาหารไทยมีโอกาสขยายการส่งออกได้อีกมาก หากไทยสามารถผลักดันการเจรจาความตกลงการค้าเสรี (FTA) กับตลาดสำคัญ ทั้งสหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป และแคนาดาให้สำเร็จ

โดยประเมินว่ามูลค่าการส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารจากปัจจุบันประมาณ 2.3 ล้านล้านบาท สามารถเพิ่มขึ้นอีก 1 ล้านล้านบาท เป็น 3.3 ล้านล้านบาทภายใน 5 ปี แต่เงื่อนไขสำคัญคือไทยต้องเร่งเพิ่มผลิตภาพและปริมาณวัตถุดิบภายในประเทศ ซึ่งปัจจุบันยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของอุตสาหกรรม

ทั้งนี้ หากไทยสามารถเปิด FTA ได้ใกล้เคียงกับเวียดนาม จะเพิ่มโอกาสทางการค้าให้กับผู้ประกอบการไทยอย่างมาก โดยเฉพาะสินค้าเกษตรและอาหารที่ภาคเอกชนสนับสนุนให้ลดภาษีมากที่สุด ซึ่งคาดหวังว่าการเจรจากับสหรัฐและยุโรปจะได้ข้อสรุปภายในปี 2569 ส่วนแคนาดาคาดว่าจะแล้วเสร็จในปี 2570 พร้อมประเมินว่าหากการเจรจาสำเร็จ การส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารมีโอกาสเติบโตได้ถึงระดับ 20% ต่อปี อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการจำเป็นต้องยกระดับมาตรฐานสินค้าอาหารเพื่อแข่งขันในตลาดโลกควบคู่กัน

“ถ้าเรา FTA อเมริกาจบ ยุโรปจบ แคนาดาจบ ตัวเลขการส่งออกจะเพิ่มขึ้นเยอะมาก” ดร.ชนินทร์กล่าว

นอกจากนี้ แม้ตลาดส่งออกจะมีโอกาสเติบโต แต่ปัญหาสำคัญของไทยคือปริมาณวัตถุดิบไม่เพียงพอ ทำให้การขยายการผลิตเพื่อรองรับคำสั่งซื้อจากต่างประเทศมีข้อจำกัด จึงต้องเร่งผลักดันโครงการ Reinvent Thailand ด้านเกษตรและอาหาร โดยมุ่งเพิ่มผลิตภาพ (Productivity) พัฒนานวัตกรรม และยกระดับการผลิตสินค้าเกษตรสำคัญ

สำหรับอุตสาหกรรมกุ้ง ปัจจุบันมีความต้องการทั้งตลาดในประเทศและส่งออกรวมประมาณ 600,000 ตันต่อปี แต่ไทยผลิตได้เพียง 200,000 กว่าตัน เนื่องจากการพัฒนาการผลิตและการวิจัยไม่ต่อเนื่องมานานกว่า 10 ปี จึงเสนอให้เพิ่มงบวิจัยและพัฒนาประมาณ 4,000-5,000 ล้านบาท เพื่อยกระดับผลผลิตกุ้งจาก 200,000 กว่าตัน เป็น 400,000-500,000 ตัน ซึ่งจะช่วยเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจได้อย่างมาก โดยเฉพาะพื้นที่ภาคใต้ที่เป็นแหล่งผลิตสำคัญ

ขณะที่อุตสาหกรรมกาแฟมีปัญหาผลผลิตในประเทศไม่เพียงพอเช่นกัน โดยยกตัวอย่างความต้องการใช้กาแฟของภาคอุตสาหกรรมประมาณ 100,000 ตัน แต่ไทยผลิตได้ราว 16,000 ตัน หรือไม่ถึง 20% ของความต้องการ ซึ่งได้หารือกับผู้บริหารเนสท์เล่เกี่ยวกับแนวทางส่งเสริมการปลูกและพัฒนาผลผลิตกาแฟ โดยเฉพาะพื้นที่ภาคเหนือ เพื่อเพิ่มปริมาณวัตถุดิบภายในประเทศและลดการพึ่งพาการนำเข้า

นอกจากนี้ ยังต้องเร่งพัฒนาผลผลิตข้าว โดยเฉพาะข้าวหอมมะลิที่มีผลผลิตต่อไร่ต่ำ รวมถึงแก้ปัญหาการเผาในพื้นที่เกษตร โดยเฉพาะการปลูกข้าวโพด ซึ่งอาจกระทบต่อโอกาสการส่งออกในอนาคต ขณะที่การใช้ที่ดินและทรัพยากรการเกษตรต้องปรับไปสู่การผลิตสินค้าที่มีศักยภาพและตอบสนองความต้องการของตลาดมากขึ้น

ส่วนอุตสาหกรรมโคนม แม้ผู้ประกอบการแปรรูปนมมีความต้องการใช้วัตถุดิบภายในประเทศ แต่ปริมาณผลผลิตยังไม่เพียงพอ โดยข้อมูลที่ได้รับจากกระทรวงเกษตรฯ ระบุว่า ผลผลิตน้ำนมดิบเฉลี่ยของไทยอยู่ที่ประมาณ 12 ลิตรต่อตัว ขณะที่ผู้เลี้ยงโคนมบางรายสามารถผลิตได้ 25-30 ลิตรต่อตัว และในต่างประเทศมีตัวอย่างที่ผลิตได้ถึง 40 ลิตรต่อตัว สะท้อนว่ายังมีช่องว่างในการเพิ่มผลิตภาพ โดยเฉพาะการสนับสนุนเกษตรกรรุ่นใหม่ที่สามารถยกระดับประสิทธิภาพการเลี้ยงโคนมได้

ดร.ชนินทร์กล่าวว่า ปัญหาสำคัญที่ทำให้ภาคเกษตรและอาหารไทยไม่สามารถขยายตัวได้เต็มศักยภาพ คือการขาดการลงทุนด้านวิจัยและพัฒนา รวมถึงข้อจำกัดด้านงบประมาณของหน่วยงานภาครัฐ โดยเฉพาะกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งจำเป็นต้องปรับรูปแบบการทำงานและเพิ่มความร่วมมือกับภาคเอกชน เพื่อผลักดันการใช้เทคโนโลยีชีวภาพ (Biotechnology) เทคโนโลยีอาหาร (Food Technology) และปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการเพิ่มผลผลิตและพัฒนาสินค้าเกษตร

ทั้งนี้ หอการค้าไทยพร้อมทำหน้าที่เชื่อมโยงภาคเอกชนกับหน่วยงานภาครัฐ โดยเฉพาะกระทรวงเกษตรฯ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และกระทรวงพาณิชย์ เพื่อผลักดันโครงการเพิ่มผลิตภาพและนวัตกรรมภายใต้ Reinvent Thailand ให้เกิดผลจริง รวมถึงเชื่อมโยงเทคโนโลยีและการลงทุนจากบริษัทขนาดใหญ่ไปสู่เกษตรกรไทยประมาณ 11 ล้านครอบครัว

ดร.ชนินทร์ยกตัวอย่างอุตสาหกรรมอาหารสัตว์เลี้ยง ซึ่งสามารถเพิ่มมูลค่าจากประมาณ 20,000 ล้านบาท เป็น 150,000 ล้านบาทภายใน 10 ปี และคาดว่าในอีก 5 ปีข้างหน้ามีโอกาสขยายตัวเป็น 300,000 ล้านบาท โดยมีเทคโนโลยีชีวภาพและนวัตกรรมเป็นปัจจัยสนับสนุน สะท้อนว่าการยกระดับอุตสาหกรรมอาหารด้วยเทคโนโลยีสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้อย่างมาก หากมีการเชื่อมโยงการทำงานระหว่างภาคเอกชน ภาครัฐ และเกษตรกรอย่างเป็นระบบ

ขณะเดียวกัน ภาคเอกชนมองว่าความต้องการอาหารในตลาดโลกยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากปัจจัยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ซึ่งกระทบต่อการผลิตและความมั่นคงทางอาหารในหลายประเทศ โดยระบุว่าอุตสาหกรรมที่ดูแล ทั้งทูน่า อาหารสัตว์เลี้ยง และอาหารทะเล มีคำสั่งซื้อรองรับไปถึงช่วง 6 เดือนข้างหน้า สะท้อนโอกาสของไทยในการเพิ่มกำลังการผลิตและขยายการส่งออก หากสามารถแก้ปัญหาวัตถุดิบและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตได้ทันความต้องการ

ดร.ชนินทร์กล่าวว่า การเพิ่มผลิตภาพภาคเกษตรและอาหารยังเชื่อมโยงกับการแก้ปัญหารายได้และหนี้ครัวเรือน โดยเห็นว่าหากไม่สามารถยกระดับผลผลิตและราคาสินค้าเกษตรได้ การแก้ปัญหาหนี้ครัวเรือนก็จะทำได้ยาก ดังนั้น การขับเคลื่อน Reinvent Thailand จึงต้องให้ความสำคัญกับการลงทุนวิจัย การพัฒนาพันธุ์พืชและสัตว์ การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และการสร้างห่วงโซ่อุปทานที่เชื่อมโยงเกษตรกรกับอุตสาหกรรมส่งออก

“ปัญหาวันนี้คือวัตถุดิบไม่พอ เราต้องช่วยกันเพิ่มผลผลิตในประเทศ” ดร.ชนินทร์กล่าว พร้อมย้ำว่า ภาคเอกชนพร้อมสนับสนุนโครงการเพิ่มผลิตภาพและนวัตกรรม แต่ผู้ประกอบการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องร่วมกันปรับตัวและจัดทำข้อเสนอโครงการที่ชัดเจน เพื่อให้การผลักดัน Reinvent Thailand สามารถสร้างผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจได้อย่างเป็นรูปธรรม