ปรับ ครม. “ประยุทธ์2/2” ชิงขุมทรัพย์ ‘พลังงาน’ การเมืองทึ้งโปรเจ็กต์แสนล้าน

การเมืองร้อนปรอทแตก โผ ครม.ว่อน หลัง “สมคิด-4 กุมาร” ยื่นลาออกก่อน พ.ร.บ.งบประมาณฯ ผ่านสภา กลุ่มสามมิตรรุกชิงเก้าอี้ รมว.พลังงาน ขุมทรัพย์แสนล้าน กุมนโยบายน้ำมัน ก๊าซ ไฟฟ้า เปิดเค้ก 3 ก้อนใหญ่กลุ่มธุรกิจการเมือง จับตาเกาะติดผลประโยชน์ ทั้ง “แผนพีดีพี-นำเข้า  LNG” ชง 5,000 โปรเจ็กต์ชิงงบฯกองทุนอนุรักษ์พลังงาน 2.3 หมื่นล้าน ภาคธุรกิจ จี้ปรับทีมเศรษฐกิจชุดใหม่ต้องเร็ว-นโยบายชัด หวั่นอีอีซีสะดุด

อุณหภูมิทางการเมืองยังร้อนแรงต่อเนื่อง ทำให้สาธารณชน คนในแวดวงธุรกิจ นักลงทุน ต่างจับตามองและเกาะติดสถานการณ์ใกล้ชิด ล่าสุด พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และ รมว.กลาโหม ประกาศปรับคณะรัฐมนตรี (ครม.) ให้จบภายในเดือน ส.ค. 2563 หลังรัฐมนตรี 4 ราย จากกลุ่ม “4 กุมาร” ลาออก และนายสุเทพ เทือกสุบรรณ ที่ปรึกษาพรรครวมพลังประชาชาติไทย (รปช.) แจ้งความจำนงว่า ต้องการเปลี่ยนตัว รมว.แรงงาน จาก ม.ร.ว.จัตุมงคล โสณกุล เป็น นายเอนก เหล่าธรรมทัศน์

ขณะที่กลุ่มการเมืองภายในพรรคพลังประชารัฐ (พปชร.) ยังเคลื่อนไหวคึกคัก พยายามทุกวิถีทางทั้งสร้างแรงกดดัน ทั้งล็อบบี้เป้าหมายคือการแย่งชิงเก้าอี้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เพราะนอกจากกระทรวงพลังงานจะเป็นกระทรวงเสาหลักทั้งด้านความมั่นคง และเศรษฐกิจแล้ว ยังกุมนโยบายด้านพลังงานของประเทศทั้งน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ และพลังงานทดแทนทั้งระบบ มูลค่าหลายแสนล้านบาท

รัฐมนตรีเศรษฐกิจโควตากลาง

รายงานข่าวจากพรรค พปชร. เปิดเผยว่า นายกรัฐมนตรีแจ้งให้ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกฯและหัวหน้าพรรคทราบว่า ขอปรับโควตาในสัดส่วนของนายกฯ เป็นโควตากลาง ด้านเศรษฐกิจและความมั่นคง การต่างประเทศ ไม่เกี่ยวกับโควตารัฐมนตรีของพรรคแกนนำและพรรคร่วมรัฐบาล ทั้งขนาดกลาง ขนาดเล็ก และพรรคจิ๋ว รวม 20 พรรค 275 เสียง สำหรับโผรายชื่อว่าที่รัฐมนตรีโควตากลาง ที่นายกฯขอเลือกด้วยตัวเอง ประกอบด้วย 10 ตำแหน่ง ดังนี้

1.รองนายกฯด้านเศรษฐกิจ นายไพรินทร์ ชูโชติถาวร 2.รองนายกฯด้านความมั่นคง พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ 3.รองนายกฯด้านกฎหมาย นายวิษณุ เครืองาม 4.รมว.กลาโหม 5.รมช.กลาโหม 6.รมว.มหาดไทย 7.รมว.คลัง นายปรีดี ดาวฉาย หรือนายบุญทักษ์ หวังเจริญ 8.รมว.ต่างประเทศ 9.รมว.อุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม 10.รมว.พลังงาน

นอกจากนี้ยังมีชื่อ นายอนุชา นาคาศัย ส.ส.ชัยนาท เลขาธิการพรรค และนางนฤมล ภิญโญสินวัฒน์ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เหรัญญิกพรรค ที่แกนนำพรรคระบุจะได้เป็น รมช.คลัง ส่วนนายทศพร ศิริสัมพันธ์ ปัจจุบันเป็นเลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) จะเกษียณอายุราชการเดือน ก.ย. 2563 ซึ่งมีบทบาท-อยู่ในคณะกรรมการในศูนย์โควิด-19 เกือบทุกชุด โดยเฉพาะประธานคณะกรรมการกลั่นกรองการกู้เงิน 4 แสนล้าน และคณะทำงานที่จะตั้งขึ้นมาใหม่อย่างไม่เป็นทางการ เพื่อชงมาตรการการแก้วิกฤตเศรษฐกิจจากโควิด-19

ส่วนชื่อนายปิติ ตัณฑเกษม ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธนาคารทหารไทย (TMB) นายสุพัฒนพงษ์ พันธ์มีเชาว์ อดีตประธานกรรมการ บมจ.โกลบอลกรีนเคมิคอล และนายกานต์ ตระกูลฮุน อดีตกรรมการผู้จัดการใหญ่ บมจ.ปูนซิเมนต์ไทย (SCG) ก็ยังอยู่ในโผด้วย

เปิดศึกชิงขุมทรัพย์พลังงาน

สำหรับว่าที่ รมว.พลังงาน มีชื่อ 2 รายอยู่ในโผ คือ นายไพรินทร์ ซึ่งจะเป็นรองนายกฯ ควบกระทรวงพลังงานด้วย ขณะเดียวกันก็มีการเคลื่อนไหวจาก ส.ส. และกลุ่มผลประโยชน์ในพรรค พปชร. ที่ต้องการผลักดันให้ นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รมว.อุตสาหกรรม แกนนำกลุ่ม “สามมิตร” สลับไปเป็น รมว.พลังงาน ซึ่งแกนนำพรรคอ้างว่าเป็นความตกลงกับ พล.อ.ประวิตร ตั้งแต่การเปลี่ยนแปลงกรรมการบริหารพรรคใหม่ ขณะเดียวกันก็มีชื่อของนายณัฏฐพล ทีปสุวรรณ รมว.ศึกษาธิการ แกนนำกลุ่ม กปปส. ก็ปรากฏชื่อในโผ ตำแหน่งว่าที่ รมว.พลังงาน เช่นกัน

แก้แผน PDP โรงไฟฟ้าชุมชน

การลาออกของนายสนธิรัตน์ สนธิจิรวงศ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ได้เผยให้เห็นถึงภาวะการช่วงชิงของบรรดานักการเมืองที่จ้องจะเข้ามาเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแห่งนี้ ที่ต้องการ “สอดมือ” เข้ามาสานต่องาน “ที่ยังไม่เสร็จ” ของ รมว.สนธิรัตน์ 3 เรื่องใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับ “ผลประโยชน์เชิงนโยบาย” มีทั้งคนได้และเสีย “ประชาชาติธุรกิจ” ได้สอบถามไปยังแวดวงผู้เกี่ยวข้องในเรื่องของพลังงาน ต่างมองไปที่ 3 เรื่องใหญ่ คือ

1) การแก้ไขแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ (Power Development Plan : PDP) จากฉบับที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน (PDP 2018) ตลอดสมัยของ รมว.สนธิรัตน์ที่ “ทำไม่สำเร็จ” จากข้อเท็จจริงที่ว่า ตลอด 10 ปีแรกของแผน PDP แทบจะไม่มีกำลังผลิตไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าใหม่ ๆ เข้ามา เนื่องจากความผิดพลาดของแผน PDP ฉบับปัจจุบันที่ทำให้ 10 ปีแรกของแผน (2561-2570) แทบจะไม่มีผู้ผลิตไฟฟ้ารายใหม่เข้าสู่แผนได้ เนื่องจากกำลังผลิตไฟฟ้าสำรองอยู่ในช่วงภาวะ “ล้นเกิน” ขนาดหนัก ประกอบกับกำลังผลิตไฟฟ้าใหม่ได้ถูกจัดสรรให้กับกลุ่มผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนขนาดใหญ่ (IPP) อาทิ กลุ่มกัลฟ์ หรือโรงไฟฟ้าใหม่ของ กฟผ.ที่จะเข้าระบบ รวมไปถึงโรงไฟฟ้าใหม่ รายภาค (ประมาณปีละ 700 MW) ที่ยังไม่ระบุว่าจะเป็นโรงไฟฟ้าประเภทใด และของใคร

“ช่วง 10 ปีแรกแทบจะไม่มีผู้ประกอบการใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มพลังงานทดแทน ขายไฟฟ้าเข้าระบบได้ แต่ยังมีอีกช่องทางหนึ่งที่มีความเป็นไปได้ก็คือ โรงไฟฟ้าชุมชนเพื่อเศรษฐกิจฐานราก กับโครงการพลังงานแสงอาทิตย์โซลาร์ภาคประชาชน ที่เปิดช่องไว้ โดยโครงการแรกกำหนดให้ซื้อไฟฟ้าเข้าระบบระหว่างปี 2563-2567 กำลังผลิตรวม 1,933 MW หรือเท่ากับโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ (IPP) 1 โรง ส่วนโซลาร์ภาคประชาชนกำหนดรับซื้อไฟฟ้าปีละ 100 MW เป็นระยะเวลา 10 ปี แต่การ quick win โรงไฟฟ้าชุมชนเริ่มต้น 700 MW ก็ยังทำไม่ได้ เนื่องจากแผน PDP ฉบับปรับปรุงแก้ไข (PDP 2018 Rev.1) ซึ่งจะระบุการรับซื้อไฟฟ้าจากทั้ง 2 โครงการเร่งด่วน ปรากฏ นายสนธิรัตน์ยังไม่สามารถผลักดันเข้าสู่ที่ประชุม ครม.ได้ ทำให้โครงการนี้ไม่เกิด และต้องรอ รมว.ท่านใหม่เข้ามาตัดสินใจว่า จะเดินหน้าต่อไปหรือไม่ แต่กำลังผลิตใหม่จำนวน 1,933 MW นั้นรออยู่แล้วในช่วง 5 ปีแรกของแผน PDP ไม่ว่าจะเป็นโรงไฟฟ้าแบบใดก็ตาม” แหล่งข่าวให้ความเห็น

เปิดเสรีก๊าซ LNG

2) การเปิดเสรีการนำเข้าก๊าซ LNG โดยกลุ่มผู้ประกอบการค้าก๊าซ LNG ต่างมองกันว่า นโยบายการเปิดเสรีการนำเข้าก๊าซ LNG นั้น “ไม่เสรีอย่างแท้จริง” โดยผู้ประสงค์นำเข้าจะต้องมี “ใบอนุญาตจัดหาและค้าส่งก๊าซธรรมชาติ” เสียก่อน จึงจะเป็นผู้นำเข้าได้ ทั้งนี้ ความสำคัญของการจัดหาและนำเข้าก๊าซ LNG ถูกสะท้อนออกมาจากแผน PDP 2018 Rev.1 ที่ระบุประเภทของเชื้อเพลิงที่จะใช้ในโรงไฟฟ้าเป็นก๊าซธรรมชาติ คิดเป็นสัดส่วนถึง 53% ทำให้ใคร ๆ ก็มองออกถึงความสำคัญในการเป็นผู้นำเข้าและจำหน่ายก๊าซ LNG ให้กับโรงไฟฟ้าในระบบ

ปัจจุบันมีผู้ประกอบการที่ได้รับ “ใบอนุญาต” จาก กกพ.เพียง 5 ราย ประกอบไปด้วย บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน), การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.), บริษัท กัลฟ์ เอ็นเนอร์จี ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด (มหาชน), บริษัท หินกองเพาเวอร์โฮลดิ้ง และบริษัท บี.กริม แอลเอ็นจี

“ใบอนุญาตนำเข้า LNG สมัย รมว.สนธิรัตน์ มีอยู่แค่ 5 ใบ ใคร ๆ ก็อยากเป็นผู้นำเข้าเพิ่ม ถึงขณะที่ว่า สหรัฐเองก็เห็นความสำคัญในกิจการค้าก๊าซ LNG จนทำหนังสือ Suggested Measures to Expand U.S. Investment and Attract U.S. Supply Chains to Thailand ผ่านเอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจำประเทศไทย (H.E. Mr.Michaet George DeSombre) มาถึงนายกฯประยุทธ์ เมื่อกลางเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา โดยในหัวข้อพลังงานระบุอย่างชัดเจนว่า สหรัฐต้องการโอกาสในการเปิดเสรีเข้าร่วมธุรกิจการนำเข้า LNG โดยไม่มีการเลือกปฏิบัติในการเข้าถึงเครือข่ายท่อก๊าซผ่านระบบท่อของ ปตท. กรอบกำกับกิจการ LNG ซึ่งจะส่งผลให้เกิดการแข่งขันเพิ่มขึ้น และประหยัดต้นทุน” แหล่งข่าวกล่าว

ขุมทรัพย์ใหญ่อนุรักษ์พลังงาน

เรื่องสุดท้ายที่น่าจับตามองมากที่สุดก็คือ กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ซึ่งอยู่ภายใต้การบริหารงานของสำนักงานบริหารกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน โดยฐานะทางการเงินของกองทุนล่าสุด ณ วันที่ 31 พฤษภาคม 2563 มีเงินคงเหลืออยู่ 23,299.17 ล้านบาท จาก “รายรับ” ที่ได้จากเงินนำส่งเข้ากองทุนจากผู้ผลิต/ผู้นำเข้าน้ำมัน โดยที่ผ่านมากองทุนนี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์ถึงความโปร่งใสในการใช้เงินกองทุนมาก จนถึงขนาดที่ว่า นายสนธิรัตน์ อดีต รมว.พลังงาน จัดให้เป็น 1 ใน 3 เรื่องใหญ่ที่ต้องเข้ามา “สะสาง”
เพื่อความโปร่งใส สามารถประเมินผลและตรวจสอบได้ ล่าสุดในเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา มีการเสนอโครงการเข้ามาขอใช้เงินกองทุนถึง 5,155 โครงการ วงเงิน 62,612 ล้านบาท หรือสูงเกินกว่างบฯจัดสรรที่ตั้งไว้ปีละ 5,600 ล้านบาท ถึง 11 เท่า

“เงินกองทุนนี้ถูกบริหารจัดการโดยหน่วยงานในกำกับของกระทรวงพลังงาน และมีเรื่องของความไม่โปร่งใสมาหลายยุคหลายสมัยในอดีต งบฯส่วนใหญ่ที่ถูกใช้ไปในการประชาสัมพันธ์และรณรงค์ตามแผนอนุรักษ์พลังงาน ไม่สามารถตรวจสอบประสิทธิภาพและความสัมฤทธิผลของโครงการได้ ที่สำคัญก็คือเงินกองทุนไม่มีวันหมดสิ้น จากรายรับที่ได้จากผู้ผลิตและผู้นำเข้าน้ำมัน จนเงินกองทุนสูงกว่างบประมาณของกระทรวงพลังงานตลอดทั้งปีเสียอีก” แหล่งข่าวกล่าว

โดยงบประมาณของกระทรวงพลังงาน ล่าสุดในปี 2563 อยู่ที่ 2,157,970,400 บาท หรือลดลง -142,961,100 บาท จากงบฯปี 2562 ที่ 2,300,931,500 บาท “ดังนั้นจึงน่าจะเป็นคำตอบได้ดีว่า ทำไมนักการเมืองถึงแย่งกันมาเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงนี้กันนัก” แหล่งข่าวให้ความเห็น

หวั่นอีอีซีสะดุด จี้เร่งปรับ ครม.

นายพิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการ บล.ภัทร กล่าวว่า การปรับ ครม.ช่วงนี้ เปรียบเสมือน “เปลี่ยนม้ากลางศึก” น่าจะมีผลทำให้การดำเนินนโยบายบางส่วนสะดุดไป หากปรับเปลี่ยนยิ่งช้า ก็ยิ่งกระทบการขับเคลื่อนนโยบายแก้ปัญหาเศรษฐกิจ เนื่องจากข้าราชการจะเกียร์ว่างรอฟังนโยบายจาก รมว.ใหม่ ซึ่งในภาวะวิกฤต และเป็นการเปลี่ยนยกทีมเช่นนี้ควรปรับเปลี่ยนให้เร็ว นโยบายระยะสั้น ต้องรอดูว่าทีมเศรษฐกิจใหม่จะกระตุ้นเศรษฐกิจอย่างไร เพราะต้องยอมรับว่าที่ผ่านมา ทีมนายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกฯ ยังใช้เม็ดเงินน้อย อย่างไรก็ดี การกระตุ้นมากขึ้นก็อาจมีข้อจำกัดเรื่องหนี้สาธารณะที่จะเพิ่มขึ้น ขณะที่นโยบายที่เป็นธงนำของทีมนายสมคิด คือ โครงการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (อีอีซี) เป็นนโยบายระยะยาว นักลงทุนจะตั้งคำถามถึงความไม่แน่นอนที่จะเกิดขึ้น

ทีมใหม่นโยบายต้องชัด

นายทิม ลีฬหะพันธุ์ นักเศรษฐศาสตร์ ธนาคารสแตนดาร์ดชาร์เตอร์ด ชี้ว่า การปรับเปลี่ยนทีมเศรษฐกิจต้องจับตา 3 ประเด็น 1.นโยบายเศรษฐกิจที่หนุนการเติบโตหลาย ๆ นโยบายอยู่ภายใต้แนวคิดนายสมคิด ซึ่งอยู่มานาน คนที่จะมาแทนจะต้องมีนโยบายชัดเจน โดยเฉพาะนโยบายการลงทุนในอีอีซี 2.ช่วงการเปลี่ยนผ่านอยากให้เกิดขึ้นเร็ว ไม่สะดุด เพื่อความต่อเนื่อง เช่น การเปิด travel bubble เป็นต้น 3.การติดตามเรื่องของงบประมาณปี 2564 ที่จะโหวตเดือน ก.ย.

สะพัด “บุญทักษ์” ขุนคลัง

ด้านแหล่งข่าวจากกระทรวงการคลังกล่าวว่า ที่ผ่านมา นายสมคิดหารือนโยบายเศรษฐกิจกับนายกฯมาโดยตลอด และนโยบายส่วนใหญ่ นายกฯเห็นชอบให้ผลักดัน ดังนั้น การเปลี่ยน ครม.ไม่น่ากระทบความต่อเนื่องของนโยบายเศรษฐกิจ โดยเฉพาะนโยบายช่วยเหลือผู้ประกอบการเอสเอ็มอี ที่สำคัญ นายกฯส่งสัญญาณว่า จะเป็นผู้ดูแลเศรษฐกิจ ไม่ได้ปล่อยให้กลุ่มการเมืองเข้ามากุมอำนาจ

“ผู้มาดำรงตำแหน่ง รมว.คลัง อาจไม่ใช่ นายปรีดี ดาวฉาย ประธานสมาคมธนาคารไทย เพราะเจ้าตัวไม่น่าจะอยากมา น่าจะเป็นนายบุญทักษ์ หวังเจริญ ที่ปรึกษานายกฯมากกว่า”