รัสเซียถอนสัญชาตินักเคลื่อนไหวคนดัง หวั่นเป็นวิธีใหม่ใช้กำราบคนเห็นต่าง

“อาร์ชาค มาคิชยาน” นักเคลื่อนไหวต่อต้านสงครามและภาวะโลกร้อนคนดัง กลายเป็นคนไร้สัญชาติ หลังถูกทางการรัสเซียถอนสัญชาติพร้อมครอบครัว

วันที่ 4 พฤศจิกายน 2565 อัลจาซีราห์รายงานว่า รัสเซียได้ถอนสัญชาติของนักเคลื่อนไหวต่อต้านสงคราม และสมาชิกในครอบครัวของเขา ทำให้พวกเขากลายเป็นบุคคลไร้สัญชาติ

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวอาจกลายเป็นวิธีการใหม่ในการปราบปรามผู้เห็นต่าง

ภายหลังการพิจารณาคดีที่กินเวลานาน 5 เดือน เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ผู้พิพากษาเมืองชาทูราในแคว้นมอสโก จึงตัดสินให้ความเป็นพลเมืองของ “อาร์ชาค มาคิชยาน” เป็นโมฆะ เช่นเดียวกับพ่อและพี่ชายอีกสองคนของเขา

มาคิชยาน นักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมคนดังให้สัมภาษณ์อัลจาซีราห์ พร้อมสำเนาคำตัดสินของผู้พิพากษา

ครอบครัวของเขา ที่ได้รับสัญชาติรัสเซียเมื่อปี 2547 เดิมเป็นชาวอาร์เมเนีย

เขาให้สัมภาษณ์จากเยอรมนีว่า “ผมพยายามทำให้ผู้คนเป็นหนึ่งเดียวกัน และนำการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงมาสู่รัสเซีย นั่นเป็นสาเหตุที่พวกเขาเริ่มดำเนินคดีกับผมและครอบครัว”

“นี่คือราคาของการเคลื่อนไหวในรัสเซีย เพราะเมื่อคุณประท้วง คุณกำลังสร้างความเสี่ยงให้กับครอบครัว เพื่อน และนั่นเป็นเรื่องยากที่จะเข้าใจสำหรับใครบางคนในยุโรปหรือประเทศประชาธิปไตย”

มาคิชยานซึ่งได้แรงบันดาลใจจากนักเคลื่อนไหวชาวสวีเดนชื่อดังอย่าง “เกรตา ธันเบิร์ก” เริ่มเดินหน้ารณรงค์เพื่อแก้ปัญหาภาวะโลกร้อนตั้งแต่ปี 2562 กระทั่งได้รับสมญานามว่า “ผู้ประท้วงโลกร้อนเพียงลำพังของมอสโก” จากการประท้วงในจัตุรัสพุชกินของเขา

การชุมนุมโดยไม่ได้รับอนุญาตถือเป็นสิ่งผิด

กฎหมายในรัสเซีย จึงทำให้การณรงค์ด้านสิ่งแวดล้อมไม่ค่อยเกิดขึ้นในรัสเซีย

ในปีนี้ มาคิชยานหันไปให้ความสนใจกับสงครามในยูเครน พร้อมเรียกร้องให้มีการคว่ำบาตรเชื้อเพลิงฟอสซิล ซึ่งกำลังช่วยให้รัสเซียมีทุนในการทำสงคราม

ทนายความของมาคิชยานกล่าวถึงพฤติกรรมของผู้พิพากษาในการพิจารณาคดีครั้งสุดท้ายว่า “นอกรีต”

“เราเสร็จสิ้นการโต้แย้ง และผู้พิพากษาออกจากห้องพิจารณาคดีเมื่อเวลา 19.05 น. และไม่กี่นาทีต่อมา เลขานุการได้ประกาศว่าจะไม่มีการประกาศคำตัดสินในวันนี้ และเราจะได้รับแจ้งทางโทรศัพท์ในวันถัดไป” ทนายความของมาคิชยานเผยทางอีเมล์

“ตามกฎหมายของรัสเซีย ศาลมีหน้าที่ประกาศคำตัดสินทันทีหลังการพิจารณา แต่นี่ผู้พิพากษากลับละเมิดอย่างร้ายแรง ซึ่งนำไปสู่การตั้งคำถามถึงความเป็นอิสระและการตัดสินของเธอ ว่าขึ้นอยู่กับความเชื่อมั่นภายในของเธอเอง โดยไม่ได้อิทธิพลจากใคร หรือไม่”

เบื้องต้น สำนักงานอัยการเมืองชาทูรา ยังไม่แสดงความเห็นใดตอบกลับมาทางอัลจาซีราห์

หากสมมติฐานของมาคิชยานและทนายความถูกต้อง พฤติกรรมของผู้พิพากษาอาจเป็นตัวอย่างของ “ความยุติธรรมทางโทรศัพท์” (telephone justice) ซึ่งผู้พิพากษาได้รับคำสั่งทางโทรศัพท์เพื่อตัดสินโดยผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

การดำเนินคดีกับครอบครัวมาคิชยานเริ่มขึ้นในเดือนมิถุนายน เจ้าหน้าที่เผยว่าผู้ประท้วงรายนี้ได้รับสัญชาติอย่างผิดกฎหมาย ขณะที่ตัวเขาเองและนักเคลื่อนไหวคนอื่น ๆ อ้างว่าคดีนี้มีแรงจูงใจทางการเมือง

มาคิชยานถูกยื่นฟ้องดำเนินคดีภายใต้มาตรา 22 แห่งกฎหมายสัญชาติ ซึ่งมีการกล่าวหาว่าเขาให้ข้อมูลเท็จในใบสมัคร ซึ่งทำให้ความเป็นพลเมืองของเขานั้นเป็นโมฆะ

โดยเขาถูกกล่าวหาว่าอาศัยอยู่ที่อื่น นอกเหนือจากที่ระบุไว้ในใบสมัคร ขณะที่เอกสารประกอบอื่น ๆ ดูเหมือนจะสูญหายไป

ทนายความยืนยันว่า หากเป็นสถานการณ์ปกติ พวกเขามีโอกาสชนะคดีนี้ แต่ในเวลานี้ชวนให้คิดว่า การตัดสินในคดีดังกล่าวไม่ได้เกิดขึ้นในศาล

อย่างไรก็ตาม ครอบครัวมาคิชยานมีแผนที่จะยื่นอุทธรณ์

“ตอนนี้ผมกลายเป็นคนไร้สัญชาติ ผมไม่รู้เลยว่าประกาศนียบัตรจากมอสโกคอนเซอร์วาทอรี ยังใช้ได้อยู่หรือไม่ ผมไม่รู้ว่าการแต่งงานจะเป็นโมฆะด้วยหรือไม่ ผมไม่รู้ว่าชนกลุ่มน้อยในรัสเซียนั้นมีความหมายอย่างไร หากพวกเขาสามารถเพิกถอนการเป็นพลเมืองของผู้คน และยึดทรัพย์สินของพวกเขาได้ นั่นอาจเป็นเพียงก้าวแรก” มาคิชยานกล่าว

เขาวางแผนที่จะพบทนายของเขาในเยอรมนี แต่ระบุว่าเขาไม่ต้องการขอลี้ภัย

“เยอรมนีเป็นประเทศที่ยิ่งใหญ่ แต่ไม่ใช่ประเทศของผม” เขากล่าว

• เคียฟโวย รัสเซียให้สัญชาติด่วนพิเศษแก่พลเมืองยูเครน
• ยูริ มิลเนอร์ มหาเศรษฐีในซิลิคอนวัลเลย์ ประกาศสละสัญชาติรัสเซีย

• รัสเซียให้สัญชาติ เอ็ดเวิร์ด สโนว์เดน มือเปิดโปงความลับสหรัฐ