เซ็นทรัลต้องโต (2)

คอลัมน์ เรื่องราวกับความคิด

โดย วิรัตน์ แสงทองคำ http//:viratts.wordpress.com

กลุ่มธุรกิจเซ็นทรัลยุคใหม่ เติบโตอย่างตื่นเต้น และน่าสนใจเสมอ

เรื่องราวกลุ่มเซ็นทรัล ค้าปลีกยักษ์ใหญ่ของไทย ซึ่งนำเสนอค้าง ว่างเว้น ช่วงสงกรานต์ไว้ ยังไม่จบอย่างที่ควร ควรโฟกัสภาพที่สำคัญหนึ่งนั้นอย่างจริงจังมากขึ้น ภาพแสดงข้อมูลสินทรัพย์และรายได้ กลุ่มเซ็นทรัล ช่วง 6 ปี (2009-2016) (โปรดพิจารณาภาพประกอบ-อ้างจากเอกสาร-Central Group Corporate Book 2018 ในหัวข้อ Central Group : Chronicle of Magnificent) ข้อมูลนั้นให้ภาพพัฒนาการธุรกิจกลุ่มเซ็นทรัลโดยรวม แสดงการเติบโตทางธุรกิจอย่างน่าทึ่ง อย่างต่อเนื่อง ด้วยตัวเลขสองหลัก (double digit) หลายปี

ข้อมูลพื้นฐานดังกล่าว สะท้อนความเป็นไปกลุ่มเซ็นทรัลในหลายมิติ ควรอรรถาธิบายให้มากขึ้น

หนึ่ง – สะท้อนภาพเป้าหมายและแผนการเชิงรุกทางธุรกิจอย่างจริงจัง โดยเฉพาะตั้งแต่ช่วงการมาของผู้นำคนใหม่ คนรุ่นที่ 3 ของธุรกิจ ครอบครัวตระกูลจิราธิวัฒน์ เมื่อ ทศ จิราธิวัฒน์ ก้าวขึ้นดำรงตำแหน่งประธานกลุ่มเซ็นทรัล ตั้งแต่ปลายปี 2556 ข้อมูลข้างต้น ดูเหมือนตั้งใจนำเสนอ แสดงให้เห็นว่า ช่วงเปลี่ยนผ่านผู้นำสอดคล้องกับช่วงเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคการเติบโตอย่างต่อเนื่อง พิจารณาจากตัวเลขโดยเฉพาะมองผ่านยอดขาย ซึ่งขยายตัวอย่างน่าทึ่ง จากระดับ 5,000 ล้านเหรียญสหรัฐ (ช่วงปี 2554-2555) ใช้เวลาประมาณ 5 ปี หรือเข้าสู่ยุค ทศ จิราธิวัฒน์ เพียง 3 ปี สามารถเพิ่มขึ้นเท่าตัว ทะลุ 10,000 ล้านเหรียญสหรัฐ (ปี 2559)

สอง – เมื่อเทียบเคียงกับพัฒนาการทางธุรกิจและความเป็นไป จะพบช่วงเปลี่ยนผ่านสำคัญ การปรับเปลี่ยนยุทธศาสตร์ กลุ่มเซ็นทรัลให้ความสำคัญการลงทุนขยายเครือข่ายธุรกิจในต่างประเทศอย่างมาก ๆ ด้วยแผนการธุรกิจที่มีความยืดหยุ่นมากกว่าแต่ก่อน ถือเป็นโมเดลความสำเร็จอย่างจับต้องได้มากที่สุด สำหรับสังคมธุรกิจไทยยุคปัจจุบันก็ว่าได้

– จากจีนแผ่นดินใหญ่ สู่ยุโรป และปักหลักอาเซียน แผนการเปิดฉากขึ้นช่วงคาบเกี่ยวยุคใหม่ เริ่มต้นแผนการลงทุนในสาธารณรัฐประชาชนจีน (ปี 2553) เพียงไม่กี่ปีมีเครือข่ายถึง 4 แห่ง สลับฉากด้วยแผนการใหญ่อีกฟากหนึ่งของโลก เข้าซื้อกิจการห้างเก่าแก่หรูหราในยุโรป ที่อิตาลี-La Rinascente (ปี 2554) แต่แล้วเพียง 3 ปีจากนั้น กลุ่มเซ็นทรัลต้องมาปรับแผน ปรับกระบวนครั้งใหญ่ ช่วงปี 2556 กลุ่มเซ็นทรัลตัดสินใจถอนตัวการลงทุนในจีนแผ่นดินใหญ่อย่างไม่มีใครคาดถึง ขณะเดินหน้าขยายเครือข่ายในยุโรปอย่างมั่นคง ด้วยการซื้อกิจการห้างในเดนมาร์ก-ILLUM พร้อม ๆ กับเดินแผนการสู่กลุ่มประเทศอาเซียนค่อนข้างเงียบ โดยเฉพาะในประเทศเวียดนาม

– จากการลงทุนใหม่ (greenfield) สู่การซื้อกิจการ (merger and acquisition) จากการลงทุนเองในจีน และครั้งแรก ๆ ในเวียดนาม สู่แผนการเชิงรุก และก้าวกระโดดครั้งใหญ่ ด้วยการเข้าซื้อกิจการครั้งใหญ่ในยุโรป นอกจากกรณี La Rinascente กับ ILLUM ที่กล่าวมาแล้ว ยังมีดีลใหญ่เกิดขึ้นอีก โดยเฉพาะกรณี Big C ในเวียดนาม (ปี 2559)

– ร่วมมือพันธมิตรธุรกิจ (joint venture) ในระยะต่อมา แผนการใหม่ที่น่าสนใจอย่างมีนัยสำคัญได้เกิดขึ้น กรณีสำคัญเปิดฉากที่ยุโรปในปี 2558 กลุ่มเซ็นทรัลรุกสู่เยอรมนี ได้ลงนามในสัญญาเพื่อเข้าร่วมลงทุนกับพันธมิตร (SIGNA Group กลุ่มบริษัทขนาดใหญ่ในยุโรป ถือครองอสังหาริมทรัพย์จำนวนมาก) เข้าซื้อกิจการห้างสรรพสินค้าเก่าแก่ใจกลางเมืองใหญ่ในประเทศเยอรมนีถึง 3 แห่ง KaDeWe (Berlin) Oberpollinger (Munich) และ Alsterhaus (Hamburg)

ความจริงแล้วโมเดลการร่วมทุนเคยเกิดขึ้นมาก่อนในอาเซียน บรรลุข้อตกลงร่วมทุนราว ๆ ปี 2556 ระหว่างบริษัทเซ็นทรัลพัฒนา (CPN) กับ I-Bhd แห่งมาเลเซีย ในแผนการสร้างเมืองใหม่ โครงการผสมผสาน (mix-used) ขนาดใหญ่ซึ่งมีความแตกต่างจากกรณีเยอรมนี ตรงที่เป็นโครงการลงทุนใหม่ ใช้เวลาดำเนินการนานทีเดียว คาดว่ายังเปิดภายในปีนี้

อีกกรณีหนึ่งการร่วมทุนในต่างประเทศที่น่าตื่นเต้น ซึ่งถือเป็นชิ้นส่วนความสำเร็จในแผนการสร้างเครือข่ายในเวียดนาม เป็นบทเรียนสำคัญของกลุ่มเซ็นทรัล ถึงกับเป็นไฮไลต์แถลงข่าวประจำปีนี้ ด้วยบทสรุป “5 ปีที่ผ่านมา (ปี 2556-2560) ยอดขายของกลุ่มเซ็นทรัลในประเทศเวียดนามมอัตราการเติบโตเฉลี่ยอยู่ที่ 340% กลุ่มเซ็นทรัลถือเป็นผู้นำธุรกิจค้าปลีกต่างชาติรายใหญ่ที่สุดของประเทศเวียดนาม (Largest Foreign Retailer in Vietnam) ใน 5 ธุรกิจสำคัญ”

แผนการดังกล่าว เกิดขึ้นในปีเดียวกัน (2558) ด้วยการร่วมทุนกับเครือข่ายธุรกิจท้องถิ่นซึ่งกำลังเติบโต คือ NguyenKim และ LanChi mart Nguyenkim เครือข่ายค้าปลีกสินค้าเครื่องไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ใหญ่ที่สุดใน Ho Chi Minh อยู่ในเวียดนามตอนเหนือ ก่อตั้งในปี 2545 ได้ขยายเครือข่ายมากกว่า 20 แห่งทั่วประเทศแล้ว ข้อมูลที่เปิดเผยอ้างว่ากลุ่มเซ็นทรัลเข้าร่วมทุนถือหุ้นในสัดส่วน 49% ส่วน LanChi mart ก่อตั้งในปี 2548 ปัจจุบันเป็นเครือข่ายซูเปอร์มาร์เก็ตที่มีฐานอยู่ในเมือง Hanoi ตอนใต้ของเวียดนาม

โมเดลการร่วมทุนกลุ่มเซ็นทรัลขยายมิติมากขึ้น กลับมายังฐานในเมืองไทย เป็นปรากฏการณ์ระลอกคลื่นที่น่าสนใจเป็นโมเดลการร่วมทุนใหม่ หลายกรณีกับธุรกิจซึ่งมีลักษณะซ้อนทับหรือเป็นคู่แข่งทางธุรกิจในบางระดับ

ปี 2558 เซ็นทรัลพัฒนาหรือ CPN กิจการในเครือเซ็นทรัล บรรลุข้อตกลงร่วมมือกับ IKEA เครือข่ายร้านเฟอร์นิเจอร์ชื่อดังระดับโลก เพื่อเปิดสาขาที่ 2 ในเมืองไทยที่ Central Plaza Westgate แทนที่แผนการเดิมในโครงการ Mega Bangyai ซึ่งอยู่ในอาณาบริเวณใกล้เคียงกัน IKEA Bangyai เพิ่งเปิดบริการไปเมื่อ 15 มีนาคมที่ผ่านมา

ต่อมาในปี 2560 มีดีลสำคัญ กลุ่มธุรกิจดุสิตธานี บรรลุข้อตกลงกับบริษัทเซ็นทรัลพัฒนา ลงนามสัญญาร่วมลงทุนโครงการลักษณะผสมผสาน (mix-used)

ประกอบด้วย โรงแรม ที่พักอาศัย ศูนย์การค้า และอาคารสำนักงาน มูลค่าโครงการรวม 36,700 ล้านบาท บนเนื้อที่ประมาณ 24 ไร่ เป็นแผนการปรับโฉมโรงแรมดุสิตธานีเดิมให้เข้ากับกรุงเทพฯสมัยใหม่ โดยให้เครือข่ายธุรกิจห้างสรรพสินค้าในกลุ่มเซ็นทรัลเข้ามาเปิดพื้นที่ด้วย

แผนการใหญ่ล่าสุด (กุมภาพันธ์ 2561) อันสั่นสะเทือนวงการธุรกิจอีกโครงการหนึ่งตามมา คือความร่วมมือระหว่างกลุ่มเซ็นทรัลกับ Hongkong Land ในการเข้าซื้อที่ดินสถานทูตสหราชอาณาจักรในกรุงเทพฯที่เหลืออยู่ 25ไร่ มูลค่าเกือบๆ 20,000 ล้านบาท ถือเป็นดีลซื้อขายที่ดินที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย เพื่อดำเนินแผนการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์โครงการใหญ่ในกรุงเทพฯต่อไป

อันที่จริง Hongkong Land เป็นเครือข่ายธุรกิจการลงทุนเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ทั่วเอเชีย รวมทั้งในประเทศไทย ในฐานะผู้ร่วมทุนในศูนย์การค้าเกษรพลาซ่า ซึ่งจะถือเป็นคู่แข่งรายหนึ่งของกลุ่มเซ็นทรัลก็ว่าได้ ทั้งนี้ Hongkong Land อยู่ในเครือข่ายธุรกิจยักษ์ใหญ่เก่าแก่-Jardine Matheson Group ซึ่งเป็นกิจการจดทะเบียนในตลาดหุ้นลอนดอน (London Stock Exchange) ด้วย

โมเดลและแผนการธุรกิจหลากหลาย โดยเฉพาะการร่วมทุน มีความเชื่อมโยงกับพัฒนาการกลุ่มเซ็นทรัล ดังข้อมูลพื้นฐานที่อ้างไว้ เกี่ยวข้องเป็นโมเมนตัมว่าด้วยการขยายตัวจากฐานที่ใหญ่ขึ้น ในอัตราซึ่งพยายามให้เติบโตอย่างต่อเนื่อง เป็นแผนการทางการเงิน การระดมทุนอันยืดหยุ่นและกระจายความเสี่ยง ภายใต้ข้อจำกัดในฐานะบริษัทครอบครัว ซึ่งมีเพียงไม่กี่กิจการจดทะเบียนในตลาดหุ้น และเกี่ยวข้องกับพัฒนาการธุรกิจซึ่งผู้เกี่ยวข้อง (stakeholder) ให้ความสนใจ ให้ความสำคัญอย่างมั่นคง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สถาบันการเงิน และพันธมิตรธุรกิจ

หวังว่าโมเมนตัมและแรงขับเคลื่อนอันมีพลัง คงดำเนินต่อไป อย่างที่ผู้นำกลุ่มเซ็นทรัลรุ่นที่ 3 ตั้งใจไว้